Mae’r datganiad hwn yn seiliedig ar y Datganiad Enghreifftiol sydd wedi’i gynnwys yn y Cod Ymarfer Llywodraethu a gyhoeddir gan Bwyllgor Cadeiryddion Prifysgolion. Mae wedi’i addasu i adlewyrchu’r pwerau a’r cyfrifoldebau sy’n deillio i Gyngor Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (“y Brifysgol”) o Statudau’r Brifysgol.

Y Cyngor yw corff llywodraethu’r Brifysgol. Yn amodol ar bwerau’r Senedd a nodir yn Statudau’r Brifysgol, y Cyngor sydd â’r cyfrifoldeb terfynol am faterion y Brifysgol. Mae’n gyfrifol am adolygu gwaith y Brifysgol a chymryd y camau a dybia’n briodol i sicrhau cyflawni amcanion y Brifysgol.

1. Cyflwynir pwerau’r Cyngor yn Erthygl IV y Siarter a Statud VI ac yn gyson â hyn mae prif gyfrifoldebau Cyngor y Brifysgol fel a ganlyn:

(i) Pennu cymeriad a chenhadaeth addysgol y Brifysgol a goruchwylio ei gweithgareddau;

(ii) Diddyledrwydd y sefydliad, defnyddio’i adnoddau’n effeithiol ac effeithlon a diogelu’i asedau;

(iii) Cymeradwyo amcangyfrifon incwm a gwariant blynyddol;

(iv) Penodi, graddio, gwahardd, diswyddo a phennu cyflog ac amodau gwasanaeth yr Is-Ganghellor a Chlerc y Cyngor, a chymeradwyo penodi'r Uwch Brofost a Phro Is-Gangellorion;

(v) Pennu fframwaith cyflog ac amodau ar gyfer yr holl staff eraill;

(vi) Penodi archwilwyr allanol a mewnol (bydd y Pwyllgor Archwilio a Rheoli Risg yn gwneud argymhellion i’r Cyngor ar benodi gwasanaeth archwilio mewnol a’r Telerau Ymgysylltu – mae Cylch Gorchwyl wedi’i gynnwys fel Atodiad 2[b]).

2. Yn ogystal, bydd aelodau’r Cyngor yn cynnal ei fusnes yn unol â’r Saith Egwyddor Bywyd Cyhoeddus a nodwyd gan y Pwyllgor Safonau mewn Bywyd Cyhoeddus (Pwyllgor Nolan).

(i) Anhunanoldeb

Dylai deiliaid swydd gyhoeddus wneud penderfyniadau o ran budd y cyhoedd yn unig. Ni ddylent wneud hynny er mwyn ennill budd ariannol na budd materol arall iddyn nhw, eu teulu na’u ffrindiau.

(ii) Integredd

Ni ddylai deiliaid swydd gyhoeddus eu rhoi eu hunain dan unrhyw rwymedigaeth ariannol neu rwymedigaeth arall i unigolion neu sefydliadau allanol a allai ddylanwadu arnynt wrth iddynt gyflawni eu dyletswyddau swyddogol.

(iii) Gwrthrychedd

Wrth gyflawni busnes cyhoeddus, yn cynnwys gwneud penodiadau cyhoeddus, dyfarnu contractau, neu argymell unigolion ar gyfer gwobrau a buddion, dylai deiliaid swydd gyhoeddus wneud dewisiadau ar sail teilyngdod.

(iv) Atebolrwydd

Mae deiliaid swydd gyhoeddus yn atebol i’r cyhoedd am eu penderfyniadau a’u gweithredoedd a rhaid iddynt gynnig eu hunain i ba broses graffu bynnag sy’n briodol i’w swydd.

(v) Bod yn Agored

Dylai deiliaid swydd gyhoeddus fod mor agored â phosibl am yr holl benderfyniadau a’r gweithredoedd a wneir ganddynt.  Dylent roi rhesymau am eu penderfyniadau a chyfyngu ar wybodaeth dim ond pan fo budd y cyhoedd ehangach yn amlwg yn galw am hynny.

(vi) Gonestrwydd

Mae gan ddeiliaid swydd gyhoeddus ddyletswydd i ddatgan unrhyw fuddiannau preifat sy’n ymwneud â’u dyletswyddau cyhoeddus ac i gymryd camau i ddatrys unrhyw wrthdaro sy’n codi mewn modd sy’n diogelu budd y cyhoedd.

(vii) Arweinyddiaeth

Dylai deiliaid swydd gyhoeddus hyrwyddo a chefnogi’r egwyddorion hyn trwy arweinyddiaeth ac esiampl.

3. Rhaid i’r Cyngor ac unrhyw aelodau o Bwyllgorau Sefydlog y Brifysgol yn eu swydd gorfforaethol wneud y canlynol bob amser:

(i) cadw at y safonau uchaf o briodoldeb o ran didueddrwydd, integredd a gwrthrychedd mewn perthynas â stiwardiaeth cronfeydd cyhoeddus a rheolaeth y Cyngor;

(ii) cael y gwerth mwyaf am arian trwy sicrhau bod gwasanaethau’n cael eu darparu yn y modd mwyaf effeithlon ac economaidd, o fewn yr adnoddau sydd ar gael a chyda’r perfformiad yn cael ei ddilysu’n annibynnol lle bynnag y bo hynny’n ymarferol;

(iii) bod yn atebol i CCAUC, defnyddwyr gwasanaethau, dinasyddion unigol, myfyrwyr a staff am weithgareddau’r Brifysgol, ei stiwardiaeth o gronfeydd cyhoeddus a’r graddau y mae amcanion a thargedau perfformiad allweddol wedi’u cyflawni; a

(iv) yn unol â pholisi’r Llywodraeth ar fod yn agored, cydymffurfio'n llawn ag egwyddorion Siarter y Dinesydd a’r Cod Ymarfer ar Fynediad at Wybodaeth y Llywodraeth, a chyda’r Ddeddf Hawliau Dynol, ceisio cyfathrebu polisïau a phenderfyniadau’r Cyngor er mwyn sicrhau eu bod yn glir ac yn agored.

4. Mae gan aelodau’r Cyngor gyfrifoldeb corfforaethol i sicrhau bod y corff cyhoeddus yn cydymffurfio ag unrhyw ofynion statudol ar gyfer defnyddio cronfeydd cyhoeddus. Mae’r cyfrifoldebau hyn yn cynnwys:

(i) sicrhau y cedwir safonau uchel o lywodraethu corfforaethol bob amser;

(ii) pennu cyfeiriad strategol cyffredinol y sefydliad o fewn y fframwaith polisi ac adnoddau a gytunwyd gyda CCAUC;

(iii) goruchwylio cyflawni’r canlyniadau a fwriadwyd trwy fonitro perfformiad yn erbyn amcanion a thargedau strategol a gytunwyd;

(iv) sicrhau bod y Cyngor yn gweithredu o fewn terfynau ei awdurdod ac yn unol ag unrhyw amodau eraill yn gysylltiedig â’r defnydd o gronfeydd cyhoeddus;

(v) sicrhau, wrth ddod i benderfyniadau, fod y Cyngor wedi cymryd i ystyriaeth unrhyw gyfarwyddyd a roddwyd gan CCAUC; a

(vi) ffurfio polisi ar fynediad cyhoeddus at wybodaeth.