Datganiadau I'r Wasg 2017

Gweinidog Iechyd y Cyhoedd a Gwasanaethau Cymdeithasol yn ymweld â phrosiect Llythrennedd Corfforol Y Drindod Dewi Sant

21.03.2017

Ddydd Iau, 16 Mawrth, ymwelodd Gweinidog Iechyd y Cyhoedd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Rebecca Evans AC, ag Ysgol Babanod a Meithrin Y Meads yn Aberdaugleddau i weld effaith y prosiect Hyfforddiant Cinesthetig Llwyddiannus i Blant Cyn-oedran Ysgol (SKIP).

Mae’r prosiect SKIP yn rhaglen datblygiad proffesiynol o bwys yng ngorllewin Cymru sy'n ceisio meithrin datblygiad echddygol disgyblion yn y Cyfnod Sylfaen. Athrofa Llythrennedd Corfforol Cymru, ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, sy’n rhedeg SKIP, ac ysgol Y Meads oedd un o'r 100 ysgol fu’n treialu’r cynllun arloesol.

Mae'r rhaglen yn rhan o Raglen Llythrennedd Corfforol ar gyfer Ysgol, a ariennir gan Lywodraeth Cymru, y mae Athrofa Cymru ar gyfer Llythrennedd Corfforol yn ei rheoli yn y rhanbarth. Dr Nalda Wainwright, Cyfarwyddwr Athrofa Llythrennedd Corfforol Cymru, sy’n ei harwain ac mae wedi bod yn allweddol o ran newid ymddygiad drwy weithio gydag ysgolion ledled de-orllewin Cymru.

"Rydyn ni’n wynebu problemau nad ydyn ni wedi eu gweld nhw erioed o’r blaen yn ein cymdeithas," meddai Dr Wainwright.

"O ganlyniad i lefelau uwch o anweithgarwch mewn plant, y darogan yw y gallen nhw farw bum mlynedd yn gynharach na’u rhieni er gwaethaf gwelliannau mewn meddygaeth fodern. Yn ôl yr amcangyfrifon, bydd gan y Gwasanaeth Iechyd fil o £30 biliwn ar gyfer trin cyflyrau sy'n gysylltiedig ag anweithgarwch, sy’n un o brif ffactorau risg marwolaeth ledled y byd. Mae newidiadau mewn cymdeithas wedi creu 'storm berffaith' ar gyfer ymddygiadau eisteddol. Mae technoleg fodern, diffyg mannau gwyrdd, ofn dieithriaid, yr arfer o yrru, teclynnau babi, diwylliant siop goffi ac amser sgrin wedi lleihau’n sylweddol yr amser a fyddai’n cael ei dreulio yn symud o’r blaen.

"Mae ymchwil i weithredu'r Cyfnod Sylfaen yn dangos bod gennym ni yng Nghymru ateb posibl i hyn gyda'r cwricwlwm plentyndod cynnar sy’n arwain y byd ac sy'n seiliedig ar chwarae. Fodd bynnag, ni wireddwyd y potensial hwn gan nad oes gan athrawon ac oedolion cynorthwyol bob amser y wybodaeth angenrheidiol i sicrhau bod plant yn cael profiadau priodol i ddatblygu’r seiliau symud pwysig ar gyfer datblygiad da’r ymennydd a gweithgarwch corfforol gydol oes. Gan dynnu ar ymchwil sy'n nodi bwlch mewn gwybodaeth, rydyn ni wedi gweithredu rhaglen o hyfforddiant a chymorth mewn ysgolion targed. "

Gan weithio gyda'r Athro Jackie Goodway o Brifysgol Talaith Ohio a chymrawd ymchwil anrhydeddus yn Athrofa Llythrennedd Corfforol Cymru, mae SKIP yn hyfforddi athrawon, cynorthwywyr dysgu a rhieni am bwysigrwydd symud yn gynnar ar gyfer datblygiad plentyn. Mae’r hyfforddiant yn dangos sut mae plant yn dysgu i symud trwy'r camau datblygiadol; sut i newid tasgau a'r amgylchedd i symud plant drwy'r cyfnodau hyn, ac yn hollbwysig, i sicrhau meistrolaeth ar y sgiliau sydd eu hangen ar gyfer gweithgarwch corfforol gydol oes.

Mae rhan o'r prosiect hwn hefyd yn cynnwys rhedeg sesiynau ymgysylltu â rhieni gyda rhieni yn mynd adref â bag o offer i chwarae gyda'u plant ac mewn rhai achosion, hyd yn oed yn cymryd yr awenau i arwain sesiynau.

"Rydyn ni wedi bod wrthi’n asesu effaith y prosiect ar samplau o ddisgyblion o ysgolion ar draws y rhanbarth. Dengys dadansoddiad o'r data hyd yn hyn ein bod ni’n cael effaith sylweddol ar ddatblygiad sgiliau echddygol disgyblion. Yn bwysicach na hynny, mae athrawon yn datblygu eu dealltwriaeth a hyder wrth i ni adeiladu capasiti iawn ar gyfer newid cynaliadwy hirdymor," parhaodd Dr Wainwright.

"Mae'n newyddion gwych bod ein gwaith ymchwil ar y rhaglen SKIP yng Nghymru wedi dangos bod effaith sylweddol ar sgiliau echddygol manwl mewn cwta wyth wythnos. Mae athrawon hefyd yn dweud bod gwelliannau enfawr o ran canolbwyntio’r plant, eu ffocws a’u hymwneud yn yr ystafell ddosbarth."

Mae Sonja Groves, Pennaeth Gweithredol Ysgol Babanod a Meithrin Y Meads, Aberdaugleddau wedi gweld effaith gadarnhaol y prosiect SKIP ar ddisgyblion a rhieni yn yr ysgol.

"Ers dechrau’r prosiect SKIP, rydyn ni wedi rhyfeddu at y gwelliant yn llesiant corfforol ein disgyblion. Mae’r hyfforddiant a gafodd y staff wedi eu galluogi nhw i addysgu sgiliau hanfodol llythrennedd corfforol mewn modd datblygiadol a dilyniannol. Mae hyn yn golygu bod sgiliau echddygol disgyblion wedi gwella'n sylweddol yn ogystal â datblygu ymddygiad cadarnhaol a brwdfrydedd ar gyfer gweithgarwch corfforol," meddai Ms Groves.

"Mae’r gweithdai rhieni wedi rhoi cyfle i rieni a phlant i weithio gyda'i gilydd i ddatblygu cydgysylltu a stamina corfforol. Mae’r gweithdai wythnosol wedi rhoi cyfle i’r rhieni, plant a staff gymryd rhan yn frwd yng ngweithgareddau SKIP. Mae’r rhieni wrth eu bodd â’r bagiau 'Ymgysylltu â Rhieni' y mae'r plant yn dod adref â nhw bob wythnos. Mae'r bagiau hyn yn cynnwys amrywiaeth o offer ac awgrymiadau ar sut i wneud eu plant yn gorfforol weithgar.

"O ganlyniad i lwyddiant y prosiect, staff wedi cymryd camau rhagweithiol i ddatblygu cyfleoedd i integreiddio sgiliau SKIP ar draws y cwricwlwm. Mae gwneud i blant symud yn yr oedran ifanc hwn yn hanfodol ar gyfer eu hiechyd hirdymor ac iechyd y gymuned. Mae'n hollbwysig bod pob athro yn deall sgiliau datblygiad corfforol er mwyn i hyn allu digwydd yn effeithiol," parhaodd.

Ar ôl gweld agweddau ar y prosiect yn cael eu cyflawni yn ystod ei hymweliad, meddai Gweinidog Iechyd y Cyhoedd a Gwasanaethau Cymdeithasol, Rebecca Evans AC, hefyd:

"Roedd yn wych gweld llythrennedd corfforol rhaglen Ysgol Babanod a Meithrin Y Meads, sy'n anelu at roi cyfle i bob plentyn ddatblygu sgiliau corfforol, yn ogystal â hyder, cymhelliant a chyfleoedd i gymryd rhan mewn chwaraeon a gweithgarwch corfforol.

"Rydyn ni wedi ymrwymo i greu cyfleoedd i blant ddatblygu ymddygiadau iach a byddwn i’n annog pob ysgol i ddatblygu dulliau arloesol i wneud gweithgarwch corfforol yn rhan o'r diwrnod ysgol."

Mae gan  Athrofa Llythrennedd Corfforol Cymru yn Y Drindod Dewi Sant amrywiaeth o brosiectau megis SKIP a fydd yn helpu Cymru i ddod yn genedl fwy corfforol lythrennog. Anelir SGIP at y blynyddoedd cynnar a phlant ifanc, ond mae Llythrennedd Corfforol yn datblygu gydol eich oes. Mae'n llawer mwy na sgiliau dysgu a gwneud chwaraeon. Mae'n golygu bod yn hyderus; yn llawn cymhelliant; a deall pam mae gweithgarwch yn bwysig a sut i fod yn egnïol - boed hynny wrth chwarae chwaraeon mewn clwb, cerdded y bryniau, gwneud ioga, beicio, nofio neu fynd i ddosbarth dawns.

Mae gan Athrofa Llythrennedd Corfforol Cymru dîm o staff amser llawn dwyieithog profiadol iawn sydd ag arbenigedd ym maes addysg gorfforol, addysg awyr agored, datblygu chwaraeon, iechyd ac ymarfer, ffisioleg, maeth, therapi chwaraeon, blynyddoedd cynnar datblygiad echddygol, cynhwysiant ac anghenion addysgol arbennig a seicoleg ymarfer. Mae'r athrofa’n gweithio mewn cydweithrediad â thîm o academyddion ac ymchwilwyr o fri rhyngwladol.

Nodyn i'r Golygydd

  1. I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â Sian-Elin Davies trwy anfon neges e-bost at sian-elin.davies@uwtsd.ac.uk / 01267 676908 / 07449 998476