Datganiadau i'r Wasg 2014-2015

Academyddion Rhyngwladol ynghyd yng Nghymru i Drafod Prosthesis yn yr Hen Fyd

27.05.2015

Bydd academyddion o fri o bedwar ban byd yn ymweld â Phrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (PCYDDS) yn Llambed y mis nesaf ar gyfer cynhadledd, gyda chymorth Ymddiriedolaeth Wellcome, a fydd yn archwilio pwnc prosthesis yn yr hen fyd.

Cynhelir y gynhadledd ddydd Mawrth 30 Mehefin, a bydd yn dod ag academyddion o PCYDDS, Prifysgol Harvard, Prifysgol Maastricht, Coleg y Brenin yn Llundain, Prifysgol Sydney, Prifysgol Lyon, Freie Universität Berlin, Österreichisches Archäologisches Institut, Prifysgol Manceinion a’r Amgueddfa Brydeinig at ei gilydd.

Bydd ymchwil y cynadleddwyr yn trafod cyd-destun cymdeithasol, diwylliannol a hanesyddol iechyd a chlefydau o ddisgyblaethau'r Clasuron, Hanes yr Hen Fyd, Archaeoleg, Bioarchaeoleg, Eifftoleg ac Astudiaethau Beiblaidd. Bydd gweithwyr meddygol hefyd yn cymryd rhan yn y gynhadledd. Cyflwynir darganfyddiadau archeolegol nas cyhoeddwyd yn flaenorol yn ogystal â chanfyddiadau ymchwiliadau archeolegol arbrofol.

Trefnwyd y gynhadledd gan Dr Jane Draycott o Ysgol y Clasuron yn PCYDDS.

Ers cyhoeddi’r darn sylweddol diwethaf o ymchwil academaidd (a hyd yn hyn yr unig un) a ganolbwyntiai’n llwyr ar brosthesis yn 1996 – sef ‘Prosthetics in Antiquity:Greek, Etruscan, and Roman Prosthetics’ gan Lawrence Bliquez, bu cynnydd graddol yn y diddordeb mewn nam ac anallu yn ystod cyfnodau hanesyddol.Er bod y mwyafrif llethol o’r diddordeb hwn wedi canolbwyntio ar y cyfnod ar ôl yr Oesoedd Canol, ni anwybyddwyd yr hen fyd clasurol. Mae haneswyr meddygol, haneswyr yr hen fyd ac archeolegwyr wedi defnyddio tystiolaeth lenyddol, ddogfennol, bioarcheolegol ac archeolegol i ymchwilio i ystod o agweddau ar nam ac anabledd. Serch hynny, mae'r defnydd ar brosthesis yn yr hen fyd yn parhau’n faes sydd heb ei astudio’n llawn.

Meddai Dr Draycott:“Yn y byd sydd ohoni, mae prosthesis yn ddyfais artiffisial sy’n cymryd lle aelod coll o'r corff, ac sydd gan amlaf wedi’i dylunio a’i rhoi at ei gilydd yn unol ag ymddangosiad yr unigolyn ac anghenion ymarferol, gan anelu at fod mor anamlwg a mor ddefnyddiol ag y bo modd.Mae’r enghreifftiau sy’n parhau o Aifft y Ffaroaid yn gyson â’r agwedd hon, wedi’u creu o cartonnage a beintir ac sy’n dangos tystiolaeth eu bod wedi’u gwisgo. Yn y byd Groego-Rufeinig, fodd bynnag, nid felly yr oedd hi, o reidrwydd.Mae’r dystiolaeth lenyddol a dogfennol i brosthesis yn yr hen fyd yn wrthgyferbyniol, ac mae’r dystiolaeth fioarcheolegol yn astrus, ond ymddengys nad oedd anamlygrwrydd na defnyddioldeb yn flaenoriaethau o reidrwydd, pa un a oedd y prosthesis dan sylw yn gyfarpar deintiol aur, neu’n llaw haearn.Felly pryd, sut a pham y gwnaeth unigolion eu defnyddio nhw?”

Llunnir cyfrol wedi’i golygu o drafodion y gynhadledd a fydd yn cyfoethogi’r gwaith ymchwil yn y maes hwn.Mae Dr Draycott wrthi’n cynllunio prosiect ymchwil ehangach a fydd yn ceisio rhoi cymorth i ymchwilio i bosibilrwydd gweithgareddau ymgysylltu â’r cyhoedd gyda thair Canolfan Aelodau Artiffisial a Chyfarpar GIG Cymru.O ddiddordeb penodol mae’r posibilrwydd o gydweithredu â phrosthetyddion, cyn-filwyr ac ail berfformwyr hanesyddol er mwyn datblygu prototeipiau o brostheses hanesyddol gywir i’r rheini sy’n chwarae rhan pobl sydd wedi colli aelodau.

Gwybodaeth Bellach

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â Steven Stokes, y Prif Swyddog Cyfathrebu Corfforaethol a CC, ar 07872 423788 neu anfonwch e-bost a steven.stokes@uwtsd.ac.uk.