Datganiadau i'r Wasg 2014-2015

Astudiaeth gan Athrofa Llythrennedd Corfforol Cymru - rhan o Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant - yn darganfod effaith sylweddol y Cyfnod Sylfaen ar Lythrennedd Corfforol disgyblion

10.04.2014

Mae Athrofa Llythrennedd Corfforol Cymru, rhan o Ysgol Chwaraeon, Iechyd ac Addysg Awyr Agored, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, wedi bod yn cydweithio â Phrifysgol Swydd Bedford i gynnal yr unig ymchwil hyd yma ar effaith y Cwricwlwm yng Nghymru ar Lythrennedd Corfforol plant.

Llythrennedd Corfforol yw’r term sy’n disgrifio meddylfryd sy’n datblygu drwy gydol ein bywydau. Mae'n llawer mwy na dysgu sgiliau a chymryd rhan mewn chwaraeon. Mae'n ymwneud â bod yn hyderus; bod â chymhelliant; ac ynglŷn â deall pam fod gweithgaredd yn bwysig a sut i fod yn weithredol - boed hynny'n bod yn rhan o glwb chwaraeon; cerdded bryniau; gwneud ioga; beicio; nofio neu gymryd dosbarth ddawns.

Mae gan addysg, ac addysg gorfforol yn enwedig, rôl allweddol mewn meithrin Llythrennedd Corfforol fel bod pobl ifanc â’r cymhelliant i gymryd rhan mewn ystod eang o weithgareddau.

Mae Athrofa Llythrennedd Corfforol Cymru ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (PCYDDS) wedi’i sefydlu i hyrwyddo Llythrennedd Corfforol drwy gydol ein hoes ac mae'n gyd-sylfaenydd Cymdeithas Ryngwladol Llythrennedd Corfforol (IPLA).

Gyda lansiad diweddar Cynllun Llythrennedd Corfforol Llywodraeth Cymru ar gyfer ysgolion, mae diddordeb cynyddol yn y cysyniad o Lythrennedd Corfforol.

Yn ddiweddar, ymwelodd Yr Athro Margaret Whitehead - arloeswr y cysyniad a  sefydlydd Cymdeithas Ryngwladol Llythrennedd Corfforol – â’r Athrofa i weld y gwaith sy'n cael ei wneud yn y maes y gwnaeth helpu ei sefydlu.

Defnyddir diffiniad yr Athro Whitehead o Lythrennedd Corfforol gan Lywodraeth Cymru a bu’n rhan o dîm goruchwylio’r ymchwil ar effaith y Cyfnod Sylfaen.

Mae canfyddiadau'r astudiaeth a arweiniwyd gan Athrofa Llythrennedd Corfforol Cymru yn dangos bod y Cyfnod Sylfaen yn cael effaith sylweddol ar Lythrennedd Corfforol disgyblion.

Hefyd o ddiddordeb, yn enwedig yng nghyd-destun bwriad y Llywodraeth i godi safonau, yw'r canfyddiadau bod cysylltiadau sylweddol rhwng cymhwysedd corfforol disgyblion a'u datblygiad deallusol.

"Cyffrous iawn yw gweld effaith y Cyfnod Sylfaen ar Lythrennedd Corfforol plant a hefyd ar eu dysgu ehangach," meddai Nalda Wainwright, Cyfarwyddwr Athrofa Llythrennedd Corfforol Cymru PCYDDS.

"Ers cryn amser, mae ymchwil wedi dangos bod cysylltiadau cryf iawn rhwng datblygiad corfforol cynnar a datblygiad deallusol," atega. "Fe wnaethom astudio lleoliadau Cyfnod Sylfaen dros gyfnod o flwyddyn, gan ddefnyddio llawer o dechnegau ymchwil. Dengys y data y gall darparu profiadau o ansawdd uchel yn y Cyfnod Sylfaen gael effaith sylweddol ar Lythrennedd Corfforol ac ar ddysgu ehangach disgyblion.

"Mae hyn yn gyffrous iawn ar gyfer agenda'r llywodraeth o gau’r gagendor.  Wedi dysgu mewn ardaloedd difreintiedig am y rhan fwya’ o’m gyrfa, rwy’n gyffrous iawn ynglŷn ag effaith posib y Cyfnod Sylfaen,” meddai Ms Wainwright.

Mae gan Athrofa Llythrennedd Corfforol Cymru dîm profiadol iawn o staff dwyieithog a llawn amser sydd ag arbenigedd ym meysydd addysg gorfforol; addysg awyr agored; datblygu chwaraeon; iechyd ac ymarfer corff; ffisioleg; maeth; therapi chwaraeon; datblygiad echddygol blynyddoedd cynnar; cynhwysiant, anghenion addysgol arbennig a seicoleg ymarfer corff. Mae'r Athrofa hefyd yn gweithio mewn cydweithrediad â thîm o academyddion ac ymchwilwyr o fri rhyngwladol.

Am ragor o wybodaeth am waith Athrofa Llythrennedd Corfforol Cymru, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant ewch i www.uwtsd.ac.uk/wipl

Nodyn i'r Golygydd

  1. Am fwy o wybodaeth, cysylltwch â Siân-Elin Davies sian-elin.davies@tsd.uwtsd.ac.uk / 01267 676908
  2. Sefydlwyd Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn 2010 drwy uno Prifysgol Cymru Llanbedr Pont Steffan a Choleg Prifysgol y Drindod, Caerfyrddin. Ar 1 Awst 2013 unodd Prifysgol Fetropolitan Abertawe â’r Brifysgol.
  3. Siarter Frenhinol y Brifysgol (1828) yw’r hynaf yng Nghymru, a hon yw’r drydedd Siarter hynaf yng Nghymru a Lloegr ar ôl Rhydychen a Chaergrawnt. Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Cymru yw Noddwr y Brifysgol.
  4. Ar 1 Awst, 2013 unodd Coleg Sir Gâr â Grŵp Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, fodd bynnag bydd yn cadw ei frand ei hun. Unodd Coleg Ceredigion â’r Grŵp ar 1 Ionawr 2014.