Datganiadau i'r Wasg 2014-2015

Dadansoddiad arloesol o Lenyddiaeth Wyddelig gan ymchwilydd Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant

02.03.2015

Mae ymchwilydd ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant newydd gwblhau llyfr sy’n archwilio gweithiau rhyddiaith byr yr awduron arbrofol Gwyddelig Samuel Beckett, Aidan Higgins a Tom Mac Intyre.

Golygwyd y llyfr, sy’n ymdrin â’r stori fer arbrofol Wyddelig, gan Dr Catriona Ryan, Uwch Gymrawd Ymchwil ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant ac mae’n dwyn y teitl, Writing From the Margins: The Aesthetics of Disruption in the Irish Short Story.

Dyma’r llyfr cyntaf o’i fath sy’n archwilio’r gwrth-draddodiad yng nghanon llenyddol y stori fer Wyddelig. Mae’r llyfr hefyd yn arwyddocaol iawn am ei fod yn cynnwys traethodau gan ddau o fawrion ysgrifennu Iwerddon, y diweddar Seamus Heaney a Dermot Healy, a roddodd eu caniatâd i’w gwaith gael ei gynnwys yn y llyfr cyn iddynt farw.   

Yn ogystal â golygu’r llyfr ac ysgrifennu’r cyflwyniad, mae Dr Ryan, sydd yn awdurdod rhyngwladol ar Tom Mac Intyre, wedi creu traethawd am weithiau rhyddiaith byr y llenor.

Meddai Dr Ryan:

“Bu’r prosiect hwn ar y gweill ers tair blynedd ac mae’n anodd credu ei fod wedi’i gwblhau bellach. Mae’n gyffrous oherwydd dyma faes ymchwil hollol newydd mewn Llenyddiaeth Wyddelig nad yw wedi’i archwilio o’r blaen. Trwy ymchwilio i weithiau Beckett, Higgins a Mac Intyre, a pheidio â chanolbwyntio ar yr awduron prif ffrwd arferol, mae’r llyfr yn archwilio maes nad yw erioed wedi’i gadw ar wahân o’r blaen. Ar hyn o bryd mae diddordeb ymchwil o’r newydd yn y stori fer Wyddelig, a’r llyfr yma yw’r cyntaf i dynnu sylw at faes ym myd ysgrifennu storïau byrion Gwyddelig sydd wedi’i esgeuluso’n enbyd.

“Rwy’n gyffrous fod gennym bobl o Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant ynghlwm â’r prosiect – cyfrannodd Timi O’Neill draethawd gwych i’r llyfr, ac fe wnaeth myfyrwraig dalentog iawn ym maes hysbysebu a dylunio brand, Rhiannon Stacey, ddylunio clawr arbennig.”   

Cyfrannodd Timi O'Neill, sydd yn Gyfarwyddwr Rhaglen ac yn ddarlithydd yn y Gyfadran Celf a Dylunio, draethawd ar natur ôl-drefedigaethol gwaith Beckett yn dwyn y teitl ‘Historical Trauma and Imprisonment in SamuelBeckett’s Short Prose.’

Meddai Rhiannon:

“Mae wedi bod yn brofiad gwych gweithio gyda Catriona dros y ddwy flynedd ddiwethaf ac wrth imi weithio gyda chyhoeddwyr cefais gyfle i arddangos fy sgiliau ffotograffiaeth.  Roedd creu’r clawr hwn yn waith gwahanol i’r hyn rwyf wedi bod yn ei wneud yn y brifysgol felly mae hynny wedi bod yn brofiad gwych.”

Mae’r llyfr bellach wedi mynd i’r wasg ac fe’i cyhoeddir gan Cambridge Scholars Publishing ym mis Mai.  Cynhelir lansiad y llyfr yn Abertawe ym mis Mehefin.

Mae Dr Ryan yn fardd, yn ddamcaniaethwr ac yn awdur academaidd. Yn 2012, cyhoeddodd fonograff arloesol gyda Cambridge Scholars ar ryddiaith a theatr arbrofol Tom Mac Intyre, a ddisgrifiwyd gan yr Athro Willy Maley (Prifysgol Glasgow) yn ‘waith beirniadol sy’n torri tir newydd.’ Mae ei hymchwil cyfredol yn seiliedig ar fethodoleg newydd y mae wedi’i datblygu trwy ddefnyddio ysgrifennu barddoniaeth yn arf rhyngddisgyblaethol i academyddion, artistiaid ac eraill i archwilio potensial amlweddog iaith yn sail ar gyfer meddwl yn greadigol. Enw’r fethodoleg yw ‘Transmorphic Hermeneutics.’ O ganlyniad i’w gwaith a photensial hynny o ran ymchwil, mae wedi’i henwebu (ar y cyd â Kylie Boon) ar gyfer Gwobr Farddoniaeth Ted Hughes gan Wasg Cinnamon.

Nodyn i'r Golygydd

1.    I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â Sara Jones, Swyddog Cysylltiadau Cyhoeddus a Chyfathrebu, ar 07449 998478 neu anfonwch e-bost at sara.f.jones@pcydds.ac.uk

2.    Ffurfiwyd Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn 2010 yn dilyn uno Coleg Prifysgol y Drindod, Caerfyrddin a Phrifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan. Ar 1 Awst 2013 unwyd Prifysgol Fetropolitan Abertawe â’r Brifysgol.

3.    Siartr Frenhinol 1828 y Brifysgol yw’r hynaf yng Nghymru, a hon yw’r drydedd hynaf yng Nghymru a Lloegr ar ôl Rhydychen a Chaergrawnt. EUB Tywysog Cymru yw Noddwr y Brifysgol.

4.    Ar 1 Awst, 2013 ymunodd Coleg Sir Gâr â Grŵp Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, fodd bynnag byddant yn cadw eu brand eu hun. Daeth Coleg Ceredigion yn rhan o’r Grŵp ar 1 Ionawr 2014.