Datganiadau i'r Wasg 2014-2015

Gwahoddiad Agored i Ddarlith ar y Rhyfel Byd Cyntaf gan Hanesydd yn PCYDDS

07.11.2014

Bydd hanesydd o Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (PCYDDS), sydd wedi cefnogi ymdriniaeth y BBC â chanmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf fel ymchwilydd arbenigol, yn rhoi darlith gyhoeddus am y Rhyfel Mawr yr wythnos nesaf.

Mae Dr Lester Mason yn ddarlithydd hanes yn PCYDDS Llambed ac mae’i ymchwil wedi canolbwyntio ar effaith gymdeithasol, wleidyddol a diwylliannol y Rhyfel Mawr, yn enwedig yng nghymunedau gwledig gorllewin Cymru.

Bydd ei ddarlith â’r teitl ‘The Origins of 11/11 – Reading the Cenotaph, and the Rituals of Remembrance’ yn cychwyn am 5pm ddydd Mercher 12 Tachwedd yn yr Hen Neuadd ar gampws PCYDDS yn Llambed. Bydd lluniaeth yn dilyn y cyflwyniad am 6pm. Mae modd archebu lle dros y ffôn 01570 424704 neu drwy e-bost at a.milcoy@ydds.pcydds.ac.uk.

Dewiswyd Dr Mason gan y BBC yn ymchwilydd arbenigol i gefnogi prosiect y darlledwr ‘y Rhyfel Byd Cyntaf Gartref' yng Nghymru.
Mae ef wedi cyfrannu i raglenni teledu BBC Cymru sydd i’w darlledu o gwmpas adeg y canmlwyddiant a bydd yn rhan o raglen ddogfen ynghylch coffáu a gwneud coffa am ryfeloedd, a ddarlledir ar BBC Radio Wales am 10:30am ddydd Sul 9 Tachwedd.

Ynglŷn â’r Rhyfel Mawr, meddai Dr Mason: “Cafodd effaith fawr iawn ar fywydau gwerin bobl Prydain o ddydd i ddydd, yn cynnwys y Cymry. Mae'r rhan fwyaf o bobl yn ymwybodol o’r aberth a wnaed gan ddynion ifanc a gafodd eu hunain mewn lifrai milwrol, naill ai drwy ddewis neu drwy gonsgripsiwn, yn ystod 1914-18, ac mae’r cofebion di-ri sy’n dal i fod yn rhan o’r tirlun heddiw yn fodd materol o’n hatgoffa am yr aberth hwnnw; ond gartref newidiodd y rhyfel fywydau sifiliaid yng Nghymru ar gynifer o lefelau - o gyfleoedd newydd i fenywod yn y gweithle, i agweddau at fywyd teuluol a darparu lles, i arferion cymdeithasol ac agweddau at ryw a moesoldeb, i effaith marwolaeth a cholled mewn rhyfel ar raddfa heb ei thebyg o’r blaen.”

I nodi’r canmlwyddiant ceir hefyd arddangosfa sydd ar agor i’r cyhoedd yn Llyfrgell ac Archifau Roderic Bowen ar gampws y Brifysgol yn Llambed, o’r enw ‘Cenhedlaeth Goll: Coleg Dewi Sant a'r Rhyfel Byd Cyntaf'.

Nodyn i'r Golygydd

  1. Sefydlwyd Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn 2010 trwy uno Prifysgol Cymru Llanbedr Pont Steffan a Choleg Prifysgol y Drindod, Caerfyrddin. Ar 1 Awst 2013 unwyd Prifysgol Fetropolitan Abertawe â’r Brifysgol.
  2. Siartr Frenhinol y Brifysgol (1828) yw’r hynaf yng Nghymru, a hon yw’r drydedd hynaf yng Nghymru a Lloegr ar ôl Rhydychen a Chaergrawnt. EUB Tywysog Cymru yw Noddwr y Brifysgol.
  3. Ar 1 Awst, 2013 unodd Coleg Sir Gâr â Grŵp Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, fodd bynnag byddant yn cadw eu brand eu hun. Daeth Coleg Ceredigion yn rhan o’r Grŵp ar 1 Ionawr 2014.

Gwybodaeth Bellach

Steven Stokes
Uwch Swyddog Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus
07872 423788
steven.stokes@sm.uwtsd.ac.uk