Datganiadau i'r Wasg 2014-2015

Hanesydd yn PCYDDS i Gefnogi Darllediadau’r BBC ar Ganmlwyddiant y Rhyfel Mawr

14.03.2014

Dewiswyd hanesydd o Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (PCYDDS) gan y BBC fel arbenigwr ymchwil i gefnogi prosiect y darlledwr 'World War One at Home' yng Nghymru. 

Mae Cyngor Ymchwil y Celfyddydau a'r Dyniaethau (AHRC) yn cyllido ymchwilwyr i weithio gyda thimau cynhyrchu ar draws y DG i ddod o hyd i storïau’n gysylltiedig â’r Rhyfel Byd Cyntaf, ac i ddewis ac arddangos y storïau hynny. Byddant yn cynghori ar effaith y Rhyfel ar wledydd Prydain ac yn rhoi sylw i gysylltiadau â digwyddiadau a themâu cenedlaethol a rhyngwladol ehangach.

Dewiswyd Dr Lester Mason, darlithydd hanes yn PCYDDS yn Llambed, i gefnogi’r prosiect yng Nghymru, yn ogystal â’r academyddion o Brifysgol Abertawe Dr Gethin Matthews a Dr Gerard Oram. Mae ymchwil Dr Mason wedi canolbwyntio ar effaith gymdeithasol, wleidyddol a diwylliannol y Rhyfel Mawr, yn enwedig yng nghymunedau cefn gwlad gorllewin Cymru.

Meddai Dr Mason: “Nid yn unig y mae’n fraint i mi gael fy newis gan yr AHRC i weithio gyda BBC Cymru ar y prosiect pwysig hwn, ond mae'r syniad o allu rhannu'r wybodaeth rwyf wedi'i darganfod am Gymru a'r Rhyfel Mawr, dros flynyddoedd lawer o ymchwil, â phobl eraill o'r tu allan i'r byd academaidd, yn wefr fawr i mi.

“Cafodd y rhyfel effaith fawr ar fywyd pob dydd Prydeinwyr cyffredin, yn cynnwys poblogaeth Cymru. Mae’r rhan fwyaf ohonom yn ymwybodol o'r aberth a wnaed gan ddynion ifanc a roddodd wisg filwrol amdanynt, boed hynny o ddewis neu yn sgil consgripsiwn, yn ystod 1914-18, ac mae’r cofebion diri sy’n dal yn rhan o’r tirlun heddiw yn dyst materol i’r aberth hwnnw; ond gartref hefyd newidiodd y rhyfel fywydau sifiliaid yng Nghymru ar gynifer o lefelau - o gyfleoedd newydd i fenywod yn y gweithle, i agweddau tuag at fywyd teuluol a darparu lles, i foesau cymdeithasol ac agweddau tuag at ryw a moesoldeb, i effaith marwolaeth a cholled drwy ryfel ar raddfa heb ei thebyg cyn hynny."

Mae’r BBC yn disgrifio’r arlwy fel ‘digwyddiad darlledu unigryw’, ac ar hyd 2014 a 2015 darlledir 1,400 o storïau ar deledu a radio rhanbarthol y BBC, yn rhan o ddarllediadau ehangach y gorfforaeth i goffáu canmlwyddiant dechrau'r Rhyfel Mawr.

Gan siarad am arwyddocâd darllediadau’r BBC yn gysylltiedig â’r canmlwyddiant, meddai Dr Mason: “Drwy gyfres o storïau sy’n deillio o’r rhyfel, gan roi sylw i leoliad yn ogystal ag amser, bydd archwiliad o fywyd pob dydd Cymry cyffredin, yn dynion ac yn fenywod, yn ystod y blynyddoedd trawiadol hyn. Gobeithio drwy rannu’r storïau hyn â phobl Cymru y gwelwn well dealltwriaeth o’r rhyfel a’i effeithiau’n ymddangos. Gobeithio y bydd y digwyddiadau hyn yn dod â’r cyfnod arwyddocaol hwn yn ein hanes yn fyw mewn modd uniongyrchol y gall pawb yng Nghymru ymdeimlo ag ef, ond hefyd ei rannu a'i drysori."

Nodyn i'r Golygydd

  1. I gael mwy o wybodaeth neu i gyfweld Dr Lester Mason, cysylltwch â Steven Stokes, Uwch Swyddog Cysylltiadau Cyhoeddus a Chyfathrebu, ar 07872 423788 neu anfonwch e-bost at steven.stokes@sm.uwtsd.ac.uk
  2. Sefydlwyd Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn 2010 drwy uno Prifysgol Cymru Llanbedr Pont Steffan a Choleg Prifysgol y Drindod, Caerfyrddin. Ar 1 Awst 2013 unodd Prifysgol Fetropolitan Abertawe â’r Brifysgol.
  3. Siarter Frenhinol y Brifysgol (1828) yw’r hynaf yng Nghymru, a hon yw’r drydedd Siarter hynaf yng Nghymru a Lloegr ar ôl Rhydychen a Chaergrawnt. Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Cymru yw Noddwr y Brifysgol.
  4. Ar 1 Awst, 2013 unodd Coleg Sir Gâr â Grŵp Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, fodd bynnag bydd yn cadw ei frand ei hun. Unodd Coleg Ceredigion â’r Grŵp ar 1 Ionawr 2014.

Gwybodaeth Bellach

Steven Stokes
Uwch Swyddog Cysylltiadau Cyhoeddus a Chyfathrebu
07872 423788 neu anfonwch e-bost at steven.stokes@sm.uwtsd.ac.uk