Datganiadau i'r Wasg 2014-2015

Lle mae'r Celfyddydau, Gwyddoniaeth a Natur yn cwrdd

05.08.2015

Mae’r Athro Andrea Liggins yn artist ffotograffig sydd wedi ymddeol fel Deon Celf a Dylunio ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant. Yn ddiweddar mae wedi trefnu prosiect arloesol a fydd yn cyfuno Celfyddyd â Gwyddoniaeth yng nghyd-destun gwenyn mêl a phryfed peillio gwyllt, a chyflwynwyd cais am gyllid ar gyfer y prosiect i’r Cyngor Ymchwil i’r Celfyddydau a’r Dyniaethau.

Mae pryfed peillio’n wynebu dirywiad enfawr oherwydd colli cynefinoedd, newid yn yr hinsawdd, plâu ac afiechydon.  Mae’r prosiect wedi tanio diddordeb ar draws llawer o sefydliadau ac mae nifer mawr o grwpiau amrywiol yn dymuno bod yn gysylltiedig â’r prosiect.  

Mae gwyddonwyr blaenllaw ym maes peillio gan bryfed yn y DU ac UDA wedi derbyn gwahoddiadau i gwrdd ag amryw o artistiaid medrus a gweithio gyda nhw dros y ddwy flynedd nesaf er mwyn trafod a datblygu prosiectau ymchwil a fydd yn helpu i ddiogelu pryfed peillio i’r dyfodol. Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant fydd yn arwain yn y fenter Celf/Gwyddoniaeth ddiweddaraf hon, gyda’r Athro Mike Christie o Brifysgol Aberystwyth a Dr Natasha de Vere, Pennaeth Cadwraeth a Gwyddoniaeth Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru.

Mae rhai o’r sefydliadau sy’n cymryd rhan yn cynnwys yr Ymddiriedolaeth Gwarchod Cacwn, Prifysgol Aberystwyth, Buglife, Dr Sarah Beynon (Fferm Bryfed Dr Beynon), ieithyddion sy’n ymchwilio i iaith amgylcheddol ym Mhrifysgol Birmingham a Grŵp Celfyddydau Gweledol y Tir / Dŵr o Brifysgol Plymouth.  

Bwriad Andrea yw cyfuno’r grŵp hwn o sefydliadau ac unigolion er mwyn ystyried y gwahanol safbwyntiau a dulliau o ymdrin â phryfed peillio wrth wneud gwaith ymchwil pwysig i bryfed peillio.   

Mae Andrea yn esbonio:  “Yn aml bydd pobl yn meddwl am wyddonwyr ac artistiaid fel rhai sydd ar ddau ben cyferbyniol y sbectrwm o ran eu gwaith, er eu bod efallai’n rhannu’r un diddordebau o ran cerddoriaeth, y theatr a chwaraeon er enghraifft. Mae’n wir eu bod nhw’n gallu gweithio mewn  dulliau gwahanol iawn a gweld y byd yn wahanol, hyd yn oed gan ddefnyddio iaith wahanol wrth siarad am eu gwaith.  Fodd bynnag maen nhw’n rhannu llawer o bethau tebyg, fel arfer maen nhw’n teimlo’n angerddol am beth maen nhw’n ei wneud, ac fel arfer nid swydd 9 i 5 mohoni, yn hytrach mae’n gallu llenwi'u hamser a’u meddyliau ddydd a nos.  Yn aml, i wyddonwyr ac artistiaid mae’u gwaith nhw’n naid i’r anhysbys, ac mae’r ddau’n ohonyn nhw’n gofyn y cwestiwn ‘beth os?’

Mae Andrea wedi cydweithio â Natasha De Vere (Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru) ar brosiectau Cod Bar Cymru a’r DU, gan arddangos y ffotograffiaeth yn Tsieina ac India ac yn Eisteddfod Genedlaethol 2014 yn Llanelli.  Mae rhai o’r ffotograffau hyn yn cael eu harddangos yn yr Ardd Fotaneg ar waliau’r ardd ddeufur ym mis Awst eleni ac ar hyd y flwyddyn ddilynol.  

 Meddai Dr Natasha de Vere:  “Mae artistiaid a gwyddonwyr yn cael eu hyfforddi’n wahanol ac mae hyn yn effeithio ar eu barn am y byd.  Mae gweithio gydag artistiaid yn fy helpu i weld y gwaith o safbwyntiau gwahanol, yn fy helpu i lunio syniadau newydd a meddwl yn fwy creadigol.”

Drwy’r misoedd o baratoi ar gyfer y prosiect hwn mae Andrea hefyd wedi cwrdd â threfnydd y prosiect ‘120 Milltir o Erddi Gorsaf’, sy’n brosiect i blannu gerddi gwenyn ar hyd Rheilffordd Calon Cymru (Trenau Arriva).  Bydd hi’n tynnu lluniau’r gwirfoddolwyr dros y flwyddyn nesaf ar hyd y rheilffordd gyfan o Abertawe i’r Amwythig.

Nodyn i'r Golygydd

  1. I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â Sara Jones, Swyddog Cysylltiadau Cyhoeddus a Chyfathrebu, ar 07449 998 478 neu drwy anfon e-bost at sara.f.jones@uwtsd.ac.uk
  2. Sefydlwyd Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn 2010 drwy uno Prifysgol Cymru Llanbedr Pont Steffan a Choleg Prifysgol y Drindod, Caerfyrddin. Ar 1 Awst 2013, unwyd Prifysgol Fetropolitan Abertawe â’r Brifysgol.
  3. Siarter Frenhinol y Brifysgol (1828) yw’r hynaf yng Nghymru, a hon yw’r drydedd Siarter hynaf yng Nghymru a Lloegr ar ôl Rhydychen a Chaergrawnt. EUB Tywysog Cymru yw Noddwr y Brifysgol
  4. Ar 1 Awst, 2013 ymunodd Coleg Sir Gâr â Grŵp Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, ond bydd yn cadw’i frand ei hun. Ymunodd Coleg Ceredigion â’r Grŵp ar 1 Ionawr 2014.