Datganiadau i'r Wasg 2014-2015

Medal Aur yr Eisteddfod i Un o Raddedigion PCYDDS

03.08.2015

Rhian Hâf Artist gwydr, ac un o raddedigion Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (PCYDDS), a greodd bartneriaeth arloesol â busnes technoleg yng ngogledd Cymru, sydd wedi ennill y Fedal Aur ar gyfer Crefft a Dylunio yn yr Eisteddfod Genedlaethol eleni.

Darn o gasgliad Rhian Cipio Eiliadau Astudiodd Rhian Hâf, 37, o Wytherin, Ddylunio a Chelfyddydau Cymhwysol yng Ngholeg Celf Caeredin. Gan arbenigo mewn gwydr, aeth wedyn yn ei blaen i ennill Gradd Meistr gyda Rhagoriaeth yn PCYDDS (neu Brifysgol Fetropolitan Abertawe fel y’i gelwid ar y pryd) yn 2011 ac mae wedi treulio’r pum mlynedd diwethaf yn datblygu ei hymarfer a chreu gosodiadau a cherfluniau mewn gwydr.

Cyflwynwyd y Fedal Aur iddi yn yr Eisteddfod Genedlaethol ym Meifod ddydd Sadwrn 1 Awst.Cafodd hefyd siec am £5,000 o bunnoedd ar ôl trechu cystadleuaeth gan garfan gref ac amrywiol o gystadleuwyr.

Ar ôl cael grant cynhyrchu gan Gyngor Celfyddydau Cymru, aeth Rhian ati i greu casgliad newydd o waith gwydr yr oedd angen bron dwy flynedd i’w gwblhau.Gan rannu ei hamser rhwng Ysgol Gelf Caeredin a Chanolfan Grefftau Rhuthun yng ngogledd Cymru lle’r oedd yn ‘artist preswyl’, ymunodd Rhian yn y pen draw â’r gwneuthurwr opteg drachywir, Phoenix Optical Technologies, a defnyddio rhai o’i offer arbenigol i gwblhau casgliad o’r enw ‘Cipio Eiliadau’.

Ar ôl cwblhau’r gwaith, aeth Rhian yn ôl i Phoenix a gweithio gyda'r gweithwyr ar waith ymgysylltu cymunedol, lle cafodd plant a phobl hŷn gyfle i ddeall a defnyddio gwydr mewn modd creadigol.

“Mae ‘Cipio Eiliadau’ yn syniad clyfar dros ben a grëwyd â blociau gwydr sydd wedi’u mewn deuddeg blwch pren wedi’u llathru’n gain. Mae’r rhain yn plygu’r golau sy’n disgyn ar y blwch ac yn ei anfon yn belydrau o olau a chysgod,” esbonia asesydd y wobr Elaine Marshall.“Wrth i’r golau dreiddio’r blociau gwydr ar wahanol onglau, mae’n creu mân wahaniaethau rhwng y pelydrau golau a’r cysgodion ym mhob blwch.Mae’r effaith yn gyfareddol ac yn annog y gwyliwr i ystyried ysgafnder rhyfeddol y chwarae rhwng y golau a’r cysgod.”

Meddai Rhian Hâf:“Mae cael y gydnabyddiaeth hon gan yr Eisteddfod Genedlaethol mor gynnar yn fy ngyrfa yn wych o beth ac rwy’n ddyledus iawn i bawb sydd wedi gweithio gyda mi i wneud y casgliad hwn yn bosibl.

“Mae fy niddordeb mewn gwydr yn deillio o’i rinweddau a gallu’r deunydd i ddal, trosglwyddo ac adlewyrchu golau.Rwy’n creu gosodiadau a gweithiau cerfluniol, sy’n portreadu llinyn o themâu cyson; absenoldeb, presenoldeb, symudiad a chanfyddiad.Mae fy ymarfer i’n canolbwyntio ar ddal gwahanol effeithiau golau a chysgod a braf oedd clywed bod yr aseswyr yn teimlo fy mod i wedi cyrraedd y nod gyda 'Cipio’r Eiliadau’.”

Meddai Swyddog Celfyddydau Gweledol Eisteddfod Genedlaethol Cymru, Robyn Tomos:"Gwnaeth gwaith Rhian Hâf argraff fawr ar ddewiswyr y wobr ac mae ystafell arbennig wedi’i chreu yn yr arddangosfa ar gyfer yr hyn y mae un asesydd wedi’i ddisgrifio’n ‘cur calon’ Pafiliwn y Celfyddydau Gweledol.”

Yn ddiweddar dewiswyd Cipio Eiliadau ar gyferNewGlass Review 36 (a gyhoeddir gan Amgueddfa Wydr Corning yn Nhalaith Efrog Newydd, UDA) ac mae newydd dderbyn grant teithio gan Gyngor Celfyddydau Cymru a fydd yn galluogi’r casgliad i ymweld â Chanolfan Gelfyddydau Rhuthun, Oriel Mission yn Abertawe a lleoliad yng Nghaerdydd (i’w gyhoeddi) o fis Tachwedd 2015 ymlaen.

Yn gynharach eleni, cafodd Rhian hefyd arian gan Gyngor Celfyddydau Cymru i greu nifer o ddarnau newydd ar gyfer arddangosfa yn y Ganolfan Wydr Genedlaethol, sy’n rhan o Brifysgol Sunderland. Bydd yr arddangosfa Light Perceptions i’w gweld yn Oriel Hir y Ganolfan Wydr Genedlaethol tan 4 Hydref 2015.