Datganiadau i'r Wasg 2014-2015

PCYDDS yn Lansio Cystadleuaeth Darlith Gyhoeddus Llenyddiaeth a Chynaliadwyedd

10.03.2014

Mae Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant a’r Gymdeithas ar gyfer Astudio Llenyddiaeth a’r Amgylchedd, DG ac Iwerddon (ASLE-UKI) yn gwahodd ymgeiswyr i gyflwyno testunau ar gyfer eu cystadleuaeth darlith gyhoeddus flynyddol. Bwriad y gystadleuaeth yw arddangos ymchwil sy'n archwilio'r berthynas rhwng llenyddiaeth a'r dadleuon ynghylch cynaliadwyedd. Gwahoddir enillydd y gystadleuaeth i gyflwyno’i ddarlith fel ‘Darlith INSPIRE 2014 ar Lenyddiaeth a Chynaliadwyedd’ yng Ngŵyl Lenyddiaeth a Chelfyddydau’r Gelli 2014 (Y Gelli Gandryll, 22 Mai - 1 Mehefin 2014).

Mae’r gystadleuaeth yn gwahodd ymgeiswyr i gyflwyno testun darlith gyhoeddus hanner awr o hyd sy’n ystyried y berthynas rhwng astudiaeth lenyddol a dadleuon ynghylch cynaliadwyedd. Croesewir amrywiaeth eang o ymagweddau at y pwnc. Fodd bynnag, prif amcan y ddarlith yw ymchwilio i arfer beirniadol-lenyddol yng nghyd-destun materion a godir gan gwestiynau am gynaliadwyedd.

Nod y gystadleuaeth yw hyrwyddo gweithgarwch ysgolheigaidd ym maes beirniadaeth lenyddol amgylcheddol. Felly, beirniadir ceisiadau’n unol â’r safonau academaidd uchaf. Fodd bynnag, rhaid i ddeunydd a gyflwynir geisio bod yn hygyrch i gynulleidfa a all amrywio o bobl leyg sy’n ymddiddori yn y maes i feirniaid llenyddol proffesiynol ac ymarferwyr cynaliadwyedd.

Gwahoddir enillydd y gystadleuaeth i draddodi’i gyflwyniad fel ‘Darlith INSPIRE 2014 ar Lenyddiaeth a Chynaliadwyedd’ yng Ngŵyl Lenyddiaeth a Chelfyddydau’r Gelli 2014 (Y Gelli Gandryll, 22 Mai - 1 Mehefin 2014). Ar ôl y ddarlith bydd trafodaeth gyhoeddus rhwng enillydd y gystadleuaeth a Jane Davidson, Cyfarwyddwr INSPIRE a chyn Weinidog dros Gynaliadwyedd yng Nghymru.

Cadarnhawyd bod y beirniad eleni fel a ganlyn: yr Athro Brychan Carey (Is-gadeirydd ASLE-UKI), Dr Lucy Collins (ASLE-UKI), Dr Matthew Jarvis (Cymrawd Barddoniaeth Anthony Dyson, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant) a Dr Paul Wright (Pennaeth yr Ysgol Astudiaethau Diwylliannol, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant).

Dyddiad cau’r gystadleuaeth ydy 31ain Mawrth 2014

Roedd yr enillwyr y llynedd o Brifysgol Aberystwyth, Dr Jayne Elisabeth Archer, yr Athro Richard Marggraf Turley a’r Athro Howard Thomas, a draddododd ddarlith gyhoeddus â’r teitl ‘Reading with the Grain: Sustainability and the Literary Imagination’. Archwiliodd eu darlith weithiau William Shakespeare o safbwynt cynaliadwyedd. O dan arweiniad yr ysgolhaig llenyddol, Dr Jayne Archer, dangosodd y ddarlith fod materion a oedd yn ymwneud â bwyd yn nyddiau Shakespeare - ei argaeledd, ei brinder, a phwy a reolai gyflenwadau bwyd – yn hanfodol i’r dramodydd yntau ynghyd â’i ddramâu.

Dywedodd Dr Jayne Elisabeth Archer: “Rhoddodd cystadleuaeth traethawd a darlith gyhoeddus 2013 gyfle unigryw a groesawyd i ni gyflwyno ein hymchwil i’r gynulleidfa fwyaf posibl. Unwaith eto, mae thema’r flwyddyn yma, sef ‘Llenyddiaeth a Chynaliadwyedd’, yn ein hannog i gyd i ailystyried y ffyrdd y gall ein gwaith gael ei gymhwyso i rai o’r heriau mwyaf sy’n wynebu’r blaned. Mae llenyddiaeth yn ffordd greadigol berffaith o gyflwyno ymchwil ysgolheigaidd a chanfyddiadau archifol mewn ffyrdd sy’n ysbrydoli ac yn cynnwys y cyhoedd. Galluogodd ein darlith yng Ngŵyl y Gelli - gyda’r holl sylw y mae’r digwyddiad hwn yn ei ddenu gan y cyfryngau rhyngwladol - i ni wneud cyfraniad gwirioneddol a thrawsnewidiol at ddadleuon gwleidyddol a sosio-economaidd cyfoes sy’n ymwneud â diogelwch bwyd, rheoli adnoddau a’r newid yn yr hinsawdd. Mae hon yn gystadleuaeth bwysig ac yn gyfle perffaith i ysgolheigion a beirniaid llenyddol wneud gwahaniaeth.”
Wrth sôn am y gystadleuaeth y llynedd, meddai cyfarwyddwr INSPIRE, Jane Davidson: “Mae'r canfyddiadau ynghylch Shakespeare yn dangos yn glir y modd y gall ailddarllen gweithiau llenyddol hanesyddol o safbwynt cynaliadwyedd fwrw goleuni diddorol ar y modd y buom yn byw. Gall llenyddiaeth fod yn ffordd rymus i’n helpu i ddysgu rhagor am faterion cynaliadwyedd yn y gorffennol a gall y wybodaeth hon lywio ein cynlluniau ar gyfer y dyfodol.”

Ychwanegodd Dr Adeline Johns-Putra, Cadeirydd ASLE-UKI: “Mae’n bleser o’r mwyaf gennym gynnal y gystadleuaeth hon am yr ail flwyddyn. Nid yw mynd i’r afael yn iawn â chynaliadwyedd yn ymwneud â gwleidyddiaeth neu’r gwyddorau amgylcheddol yn unig, mae’n ymwneud hefyd â chyfathrebu a diwylliant. Mae’n bosibl i ysgolheictod llenyddol - a’r traethodau a anogir gan y gystadleuaeth hon - gyfrannu i’r agenda gynaliadwyedd mewn llawer modd, o ddatgelu agweddau hanesyddol at fyw yn gynaliadwy i ddeall diffiniadau a goblygiadau lu'r gair cynaliadwyedd ei hun."

Nodyn i'r Golygydd

  1. I gael rhagor o wybodaeth cysylltwch â Steven Stokes, Uwch Swyddog Cysylltiadau Cyhoeddus a Chyfathrebu, ar 07872 423788 neu anfonwch e-bost i pressoffice@smu.ac.uk
  2. Sefydlwyd Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn 2010 drwy uno Prifysgol Cymru Llanbedr Pont Steffan a Choleg Prifysgol y Drindod, Caerfyrddin. Ar 1 Awst 2013 unodd Prifysgol Fetropolitan Abertawe â’r Brifysgol.
  3. Siarter Frenhinol y Brifysgol (1828) yw’r hynaf yng Nghymru, a hon yw’r drydedd Siarter hynaf yng Nghymru a Lloegr ar ôl Rhydychen a Chaergrawnt. Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Cymru yw Noddwr y Brifysgol.
  4. Am INSPIRE
    Cyfarwyddwr INSPIRE (Y Sefydliad Arfer Cynaliadwy ac Effeithiolrwydd Adnoddau) ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yw Jane Davidson. Mae INSPIRE yn elfen allweddol o genhadaeth y Brifysgol i gynnwys cynaliadwyedd yn ei harferion ei hun a rhoi’r wybodaeth, y sgiliau a’r agweddau i’w myfyrwyr a fydd yn eu galluogi i wneud cyfraniad yn y dyfodol i’r economi, y gymuned a’r amgylchedd. Enillodd INSPIRE wobr y Guardian yn 2013 am y fenter cynaliadwyedd fwyaf effeithiol ym maes addysg uwch yn y DU.
    Cyn dechrau ar ei rôl gydag INSPIRE, bu Jane Davidson yn Weinidog dros yr Amgylchedd yng Nghymru (2007-2011) lle’r oedd yn gyfrifol am gytundeb Llywodraeth Cymru i ganolbwyntio ar ddatblygiad cynaliadwy yn egwyddor ganolog ei threfniadaeth, cyflwyno’r tâl ar fagiau plastig yng Nghymru, sefydlu Comisiwn Cymru ar y Newid yn yr Hinsawdd ynghyd â deddfwriaeth ynghylch ailgylchu.
  5. Am ASLE-UKI
    Sefydlwyd y Gymdeithas ar gyfer Astudio Llenyddiaeth a’r Amgylchedd, y DG ac Iwerddon (ASLE-UKI) yn 1998. Ei nod yw cynrychioli a chefnogi ysgolheigion ac awduron, yn ynysfor yr Iwerydd a thu hwnt, sydd â diddordeb yn yr amgylchedd a’r modd y’i mynegir yn y dychymyg diwylliannol . Cadeirydd presennol ASLE-UKI yw Dr Adeline Johns-Putra.
    Mae Adeline Johns-Putra yn Ddarllenydd mewn Llenyddiaeth Saesneg ym Mhrifysgol Surrey. Mae hi’n arbenigwr mewn beirniadaeth amgylcheddol, Rhamantiaeth (yn enwedig ysgrifeniadau menywod), llenyddiaeth epig a damcaniaeth ffurfiau. Ymhlith ei chyfrolau cyhoeddedig mae: The History of the Epic (Palgrave, 2006) a Heroes and Housewives: Women’s Epic Poetry and Domestic Ideology in the Romantic Age (1770-1835) (Peter Lang, 2001).

Gwybodaeth Bellach