Datganiadau i'r Wasg 2014-2015

Prif Weinidog Cymru yn agor Yr Atom

15.10.2015

Fe wnaeth Carwyn Jones AC, Prif Weinidog Cymru, ymweld â Chaerfyrddin yn ddiweddar (15.10.15) i agor Canolfan Gymraeg newydd y dref, Yr Atom.

Yr AtomDaeth y digwyddiad â llu o bobl sydd wedi cefnogi’r fenter ynghŷd er mwyn dathlu’r garreg filltir hon yn hanes ieithyddol tref Caerfyrddin.

Nod y Ganolfan yw dwyieithogi tref Caerfyrddin gan sicrhau y bydd y Gymraeg i’w gweld a’i chlywed yn amlach ar hyd a lled y dre.  Anelir at greu cymuned Gymraeg fyrlymus lle bydd trigolion y dref a’r cyffiniau, o bob oedran a chefndir, yn gallu cymdeithasu a mwynhau drwy’r Gymraeg. 

Yn yr un modd, hyderir y bydd y Ganolfan hefyd yn sbardun ar gyfer cynyddu gweithgarwch Cymraeg mewn mannau eraill ar draws y dref. 

Bydd Yr Atom, mewn partneriaeth â’r Cyngor Sir a Menter Gorllewin Sir Gâr, yn gweithio’n agos gyda’r gymuned fusnes leol, grwpiau a mudiadau lleol i ddarparu rhaglen o gyrsiau iaith yn ogystal â nifer fawr o weithagreddau hamdden.

Ym mis Rhagfyr y llynedd, dyfarnwyd grant o £355,000 gan Gronfa Fuddsoddi Cyfalaf Llywodraeth Cymru i Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant i brynu adeilad er mwyn sefydlu Canolfan Gymraeg yng nghanol Caerfyrddin.

Aeth y Brifysgol ymlaen i brynu adeilad ar Stryd y Brenin gan fynd ati i’w weddnewid i gynnwys caffi, stiwdio recordio ac ystafelloedd er mwyn cynnal digwyddiadau cymdeithasol a hamdden.

Er taw newydd agor ei drysau y mae’r Atom, mae eisoes wedi sefydlu’i hun yn ganolbwynt i weithgareddau a digwyddiadau Cymraeg eu hiaith yn y dref, gyda nifer o gymdeithasau a grwpiau cymunedol, megis Merched y Wawr yn defnyddio’r Ganolfan.

Mae’r Atom yn adeilad cyffrous lle gall bobl o bob oed gymdeithasu yn y Gymraeg naill ai drwy ddod i ddysgu Cymraeg neu drwy gymryd rhan mewn gweithgareddau megis gwersi ioga sydd yn cael eu trefnu gan Fenter ‌Gorllewin Sir Gâr neu sesiynau tylino babis sy’n cael eu trefnu gan Tŵf.  Mae Caffi’r Atom  eisoes yn gyrchfan boblolgaidd yn cynnig cynnyrch lleol o ansawdd uchel mewn amgylchedd cyfeillgar Cymreig.

“Mae Yr Atom yn cynnig cyfle i holl fudiadau a chymdeithasau Cymraeg yr ardal ddod at ei gilydd i greu cymuned Gymraeg fyrlymus o fewn un adeilad" meddai Gwilym Dyfri Jones, Dirprwy Is-Ganghellor Cysylltiol Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant a'r person sy'n arwain y prosiect ar ran y Brifysgol.

“Yn wir, dymuniad y Brifysgol yw gweld Caerfyrddin yn tyfu’n dref ddwyieithog gyda’r Atom yn datblygu’n ffocws ar gyfer y Gymraeg o fewn y dref.  Rydym hefyd yn hydreus y caiff ei phresenoldeb effaith gadarnhaol ieithyddol ar sefydliadau a busnesau eraill o fewn y dref,” meddai Gwilym Dyfri Jones.

Dywedodd Prif Weinidog Cymru:  “Mae’n bleser bod yma yng Nghaerfyrddin i agor ‘Yr Atom’ yn swyddogol – un o 10 canolfan newydd yr ydym yn ariannu ar draws Cymru. Ein gweledigaeth ar gyfer y canolfannau hyn oedd i weld hwb i’r Gymraeg ar gyfer gweithgarwch ehangach o amgylch y cymunedau ac mae’n arbennig o dda i weld pa mor wir ydi hynny yma yn barod, gyda chymaint o bartneriaid a grwpiau cymunedol yn rhan o wreiddiau’r lle. Da gweld bod lle modern a chysurus ar gyfer pobl ifanc i gymdeithasu, dysgu a mwynhau, a hynny oll trwy gyfrwng y Gymraeg.

“Mae’n braf clywed hefyd fod y Ganolfan yn ymestyn allan i’r gymuned o’i hamgylch ac yn cynnig darpariaeth Cymraeg yn y gweithle wedi ei deilwra’n arbennig ar gyfer anghenion unigol cwmnïau lleol. Hwb mawr i’r iaith Gymraeg yng Nghaerfyrddin a Gorllewin Cymru yn cyffredinol.”

Yn ogystal â bod yn lleoliad ar gyfer cynnal gweithgareddau mae Yr Atom hefyd yn gartref i nifer o fentrau eraill, megis Menter Gorllewin Sir Gâr; Cymru FM a Chylch Meithrin Caerfyrddin.

Bydd Clwb ieuenctid wythnosol yn dechrau yn fuan yn Yr Atom a fydd yn cael ei redeg o dan adain Menter Gorllewin Sir Gâr, Urdd Gobaith Cymru a Chyngor Sir Gâr.  

Bydd hefyd cyfle i roi’r Byd yn ei le yn Y Gofod – sef ystafell gymdeithasu’r Atom - wrth i siaradwyr Cymraeg o bob gallu ddod at eu gilydd yn y gornel clonc.   

Iola Wyn, cyn newyddiadurwraig gyda BBC Cymru Wales sydd wedi’i phenodi yn Rheolwr Yr Atom, ac yn barod mae wedi cael ei chalonogi gan y nifer o bobl sy’n defnyddio’r ganolfan. 

“Rwyf wedi mwynhau pob munud o’m misoedd cyntaf yn Yr Atom”, meddai Iola. “Mae Caffi’r Atom wedi bod yn boblogaidd iawn ac un o'r uchafbwyntiau i mi yw’r cyfle i gymdeithasu gydag amrywiaeth o bobl o bob oed, yn siaradwyr Cymraeg a di-Gymraeg. Mae’r iaith Gymraeg yn perthyn i bawb, ac mae’r ymateb gwych rydw i wedi’i gael yn yr Atom hyd yn hyn yn sicr yn amlygu hynny,” atega.

Digwydd y datblygiad mewn cyfnod cyffrous i’r Gymraeg yn Sir Gâr yn dilyn penderfyniad Awdurdod S4C i adleoli pencadlys y Sianel i gampws y Brifysgol yng Nghaerfyrddin. Mae Yr Atom yn cynnig cyfle unigryw i godi statws y Gymraeg yn y dref ac i sicrhau y bydd mwy a mwy o’i thrigolion – yn enwedig ei phobl ifanc - yn defnyddio’r iaith mewn cyd-destunau cymdeithasol amrywiol.

Am fwy o wybodaeth, ewch i www.yratom.cymru neu ffoniwch 0300 3231848.

Nodyn i'r Golygydd

  1. Am fwy o wybodaeth, cysylltwch â Siân-Elin Davies, Uwch Swyddog Cyfathrebu Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant sian-elin.davies@pcydds.ac.uk / 01267 676908 / 07449 998476
  2. Sefydlwyd Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn 2010 drwy uno Prifysgol Cymru Llanbedr Pont Steffan a Choleg Prifysgol y Drindod, Caerfyrddin. Ar 1 Awst 2013 unodd Prifysgol Fetropolitan Abertawe â’r Brifysgol.
  3. Siartr Frenhinol y Brifysgol 1828 yw’r hynaf yng Nghymru, a hon yw’r drydedd Siartr hynaf yng Nghymru a Lloegr ar ôl Rhydychen a Chaergrawnt. Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Cymru yw Noddwr y Brifysgol.