Datganiadau i'r Wasg 2014-2015

Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn sefydlu Canolfan Gymraeg yn nhref Caerfyrddin

03.12.2014

Mewn datganiad yn ystod ei ymweliad â Sir Gâr heddiw (3ydd Rhagfyr), cyhoeddodd Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones, y bu cais Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant am grant i sefydlu canolfan Gymraeg yn nhref Caerfyrddin yn llwyddiannus.

Bydd y cyllid, sy’n rhan o Gronfa Buddsoddi Cyfalaf – cronfa a gafodd ei chyhoeddi yn yr Eisteddfod Genedlaethol i wireddu polisi Llywodraeth Cymru, Bwrw Mlaen - yn galluogi’r Brifysgol i brynu adeilad yng nghanol y dref a’i droi’n ganolfan gymunedol er mwyn hyrwyddo’r Gymraeg yn yr ardal

Nôd y gronfa yw i ddatblygu canolfannau a lleoedd dysgu newydd i hybu’r defnydd o’r Gymraeg gan roi cyfle i awdurdodau lleol, colegau a phrifysgolion weithio gyda phartneriaid yn y gymuned i ddatblygu canolfannau deinamig lle bydd pobl yn gallu dysgu neu ymarfer eu Cymraeg.

“Mae’r Brifysgol yn llawenhau yn y newyddion hwn,” meddai’r Athro Medwin Hughes, Is-Ganghellor y Brifysgol. “Nid yn unig y mae’n cynnig presenoldeb i’r Brifysgol yng nghanol tref Caerfyrddin ond rhydd gyfle hefyd i holl fudiadau a chymdeithasau Cymraeg yr ardal ddod at ei gilydd i greu cymuned Gymraeg fyrlymus o fewn yr adeilad. Ein gobaith yw y gwelir y dref gyfan yn cefnogi’r datblygiad.”

Dywed Gwilym Dyfri Jones, Dirprwy Is-Ganghellor Cysylltiol a’r sawl a luniodd y cais ar ran y Brifysgol, mai prif nod y ganolfan fydd “dwyieithogi Caerfyrddin gan ganolbwyntio’n benodol ar wneud y Gymraeg yn fwy gweladwy a chlywadwy o gwmpas y dref.”

“Mae’n fwriad gan y Brifysgol i gydweithio’n agos ag ystod o bartneriaid megis Cyngor Sir Caerfyrddin, Coleg Sir Gâr, Menter Gorllewin Sir Gâr, Cyngor Tref Caerfyrddin, yr Urdd, busnesau ac asiantaethau perthnasol i weddnewid delwedd Caerfyrddin gan ei datblygu’n dref ‘dwf’ ar gyfer y Gymraeg fel y gwnaethpwyd yng nghyd-destun Galway a’r Wyddeleg yn Iwerddon,” ychwanega Gwilym Dyfri Jones.

“Mae’r Brifysgol yn arbennig o awyddus i gydweithio â’r gymuned fusnes yn y dref fel y gallwn gynnig gwasanaeth cynllunio ieithyddol ar eu cyfer er mwyn dangos iddynt sut y gallant gynyddu’u gwasanaeth/gweithlu dwyieithog mewn modd ymarferol a thrwy gynlluniau gweithredu realistig,” atega.

Gobaith y Brifysgol yw y caiff y ganolfan ei hagor yn swyddogol tua mis Mawrth 2015 unwaith y bydd y gwaith adeiladu ac addurno mewnol wedi ei gwblhau. Hyderir y bydd y ganolfan mewn sefyllfa i gynnig ystod o wasanaethau er mwyn hybu’r Gymraeg yn y dref gan gynnwys:

  • darparu cyrsiau iaith i rieni ysgolion a meithrinfeydd y dref yn ystod oriau ysgol;
  • darparu cynllun rhiantu (yn cynnwys sesiynau Cymraeg o’r Crud);
  • darparu cyrsiau Cymraeg i’r Teulu;
  • cynnig adnoddau i deuluoedd gynnal partïon pen-blwydd mewn awyrgylch Cymraeg;
  • gweithio’n agos â’r Awdurdod Lleol ac ysgolion lleol i gefnogi’r rhaglen sirol ar gyfer hwyrddyfodiaid;
  • darparu rhaglen lawn o raglenni Cymraeg i Oedolion mewn amgylchedd croesawgar ddydd a nos;
  • gweithredu fel canolfan addysg gymunedol lle gellid darparu cyrsiau ehangu mynediad cyfrwng Cymraeg mewn meysydd megis celf, ffotograffiaeth a thechnoleg gwybodaeth;
  • cartrefu ymgyrch fwriadus i ddwyieithogi busnesau tref Caerfyrddin cyn dyfodiad Canolfan S4C: Yr Egin yn 2018 gan ddarparu cyrsiau iaith ac ymwybyddiaeth iaith yn atodol i’r ddarpariaeth Cymraeg i Oedolion;
  • gweithredu fel siop ffenest i’r Gymraeg ar draws pob ystod oedran a phau cymdeithasol;
  • darparu unedau deor ar gyfer y sawl a fynn sefydlu busnesau Cymraeg o’r newydd;  
  • gweithredu fel man cyfarfod ar gyfer pwyllgorau neu gymdeithasau sy’n ymwneud â’r diwylliant Cymraeg yn y dref;
  • gweithredu fel cartref ar gyfer Clwb Ieuenctid cyfrwng Cymraeg yn y dref;
  • darparu ystafelloedd y gellid eu hurio gan unigolion neu grwpiau/cymdeithasau ar gyfer digwyddiadau a gynhelir trwy gyfrwng y Gymraeg;
  • bod yn gartref i fenter sy’n targedu oedolion sydd wedi ymddeol gan ddarparu ar eu cyfer ystod o brofiadau cyfrwng Cymraeg mewn meysydd megis cyfrifiaduron, cadw’n heini, hanes lleol, hel achau ayb.

“Dymuniad y Brifysgol yw gweld y ganolfan yn datblygu’n ffocws ar gyfer y Gymraeg yn nhref Caerfyrddin ac y caiff ei phresenoldeb effaith gadarnhaol ar sefydliadau a busnesau eraill o fewn y dref,” meddai Gwilym Dyfri Jones.

“Digwydd y datblygiad mewn cyfnod cyffrous i’r Gymraeg yn Sir Gâr yn dilyn penderfyniad Awdurdod S4C i adleoli pencadlys y Sianel i Gaerfyrddin, cyhoeddi Strategaeth Iaith Gymraeg uchelgeisiol gan y Cyngor Sir a llwyddiant digamsyniol Eisteddfod Genedlaethol Sir Gâr fis Awst. Mae hwn yn gyfle unigryw i godi statws y Gymraeg yn y dref ac i sicrhau y bydd mwy a mwy o’i thrigolion – yn enwedig ei phobl ifanc - yn defnyddio’r iaith mewn cyd-destunau cymdeithasol amrywiol.”       

Bydd y Brifysgol yn trefnu cyfarfod cyhoeddus ym mis Ionawr lle caiff gyfle i rannu’r weledigaeth ynghylch y datblygiad â thrigolion y dref a chyda darpar-ddefnyddwyr y ganolfan yn benodol. Cyhoeddir manylion am y digwyddiad hwn yn gynnar yn y flwyddyn newydd.  

Nodyn i'r Golygydd

  1. Sefydlwyd Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn 2010 drwy uno Prifysgol Cymru Llanbedr Pont Steffan a Choleg Prifysgol y Drindod, Caerfyrddin. Ar 1 Awst 2013 unodd Prifysgol Fetropolitan Abertawe â’r Brifysgol.
  2. Siarter Frenhinol y Brifysgol (1828) yw’r hynaf yng Nghymru, a hon yw’r drydedd Siarter hynaf yng Nghymru a Lloegr ar ôl Rhydychen a Chaergrawnt. Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Cymru yw Noddwr y Brifysgol.
  3. Ar 1 Awst, 2013 unodd Coleg Sir Gâr â Grŵp Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, fodd bynnag bydd yn cadw ei frand ei hun. Unodd Coleg Ceredigion â’r Grŵp ar 1 Ionawr 2014.

Gwybodaeth Bellach

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch â Siân-Elin Davies sian-elin.davies@tsd.uwtsd.ac.uk / 01267 676908 / 07449 998476