Datganiadau i'r Wasg 2014-2015

Prifysgol yn anrhydeddu Academydd a Bywgraffydd o fri

24.07.2014

Professor Angela JohnMae’r Athro Angela V. John, academydd a bywgraffydd o Gymru sydd wedi arwain ar ymchwil ar rôl menywod mewn cymdeithas wedi derbyn gradd er anrhydedd gan Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant.

Yn wreiddiol o Bort Talbot, dychwelodd yr Athro Angela John i fyw ac i ysgrifennu yng Nghymru rai blynyddoedd yn ôl, gan symud i fyw i arfordir gogleddol sir Benfro.

Bu’r Athro John yn fyfyriwr israddedig mewn Hanes Canoloesol a Modern ym Mhrifysgol Birmingham, cyn symud i Abertawe i gwblhau ei MA ac yna i Fanceinion i gwblhau ei doethuriaeth.

Am y deng mlynedd ar hugain nesaf, fe dreuliodd yr Athro John y rhan fwyaf o'i hamser yn darlithio, yn y lle cyntaf yng Nghaint ac yna yn Llundain. O 1989 tan 2004, bu’n Athro Hanes ym Mhrifysgol Greenwich (Thames Polytechnic gynt) lle roedd wrth ei bodd yn gweithio gyda myfyrwyr. Mae ei gwaith ymchwil a chyhoeddi wedi datblygu ochr yn ochr â’i gwaith addysgu. Ar ddechrau ei gyrfa, roedd gan Angela gryn ddiddordeb mewn hanes llafur a daeth yn un o’r genhedlaeth a gafodd ei hysbrydoli gan ‘History from Below’ gan E.P. Thompson. Cafodd ei haddysgu gan Dorothy Thompson yn Birmingham.

Yn y 1970au cynnar daeth hanes menywod yn fwy poblogaidd a bu’r Athro John yn ddigon ffodus i fod yn rhan o’r datblygiad pwysig hwnnw, gan weithio yn gyntaf ar gyflogaeth menywod ym Mhrydain yn ystod Oes Fictoria ac yn ddiweddarach ar hanes rhyw a hanes y bleidlais. Roedd ei llyfr cyntaf, ‘By The Sweat of Their Brow’ yn astudiaeth arloesol o gyflogaeth menywod ym mhyllau glo Prydain. Ysgrifennodd lyfr hefyd ar gyfer ysgolion o'r enw ‘Coalmining Women’ ac roedd yn un o aelodau cychwynnol bwrdd golygyddol y cyfnodolyn rhyngwladol ‘Gender & History’.

Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae’r Athro John wedi’i chyfareddu gan y broses o greu a strwythuro bywgraffiadau a gwêl ei hun bellach yn hanesydd bywgraffiadol, yn ysgrifennu am y cyfnod ochr yn ochr â'r person: fersiwn modern o ‘Bywyd ac Amserau’. Dilynwyd bywgraffiadau’r cyfieithydd, y fenyw fusnes a’r casglydd, yr Arglwyddes Charlotte Guest (a gyd-ysgrifennwyd gyda Revel Guest) a'r actores o America, Elizabeth Robins, gan arbrawf anarferol a dadlennol: ysgrifennu am fywydau gŵr a gwraig, y gohebydd rhyfel Henry W. Nevinson a'r newyddiadurwr, swffragét a’r ymgyrchydd dyngarol rhyngwladol, Evelyn Sharp. Roedd Angela yn Gymrawd Siarter ym Mhrifysgol Rhydychen (Coleg Wolfson) pan oedd yn ymchwilio’r ddau fywgraffiad hwn. Cyhoeddiad diweddaraf Angela yw bywgraffiad o’r Fonesig Rhondda.

Drwy gydol y cyfnod hwn, mae’r Athro John wedi cynnal ei diddordeb yn hanes Cymru ac mae'n is-lywydd (a chyn-Gadeirydd) Llafur, Cymdeithas Hanes Pobl Cymru. Golygodd Angela y llyfr cyntaf o ysgrifau ar hanes merched yng Nghymru ac ar hyn o bryd, mae’n Athro er Anrhydedd yn yr Adran Hanes a Hanes Cymru ym Mhrifysgol Aberystwyth. Mae hi hefyd yn gyn-aelod o Gyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru; wedi eistedd ar Gyngor Ymgynghorol y Sefydliad Ymchwil Hanesyddol ac mae wedi bod yn aelod o Gyngor Ymgynghorol yr Arglwydd Ganghellor ar Gofnodion ac Archifau Cenedlaethol. Mae’r Athro Angela V John yn Gymrawd y Gymdeithas Hanes Frenhinol a Chymdeithas Ddysgedig Cymru, ac yn aelod o Llên Cymru a Chymdeithas yr Awduron.

Dywed yr Athro John: “Am le addas i dderbyn yr anrhydedd hwn. Port Talbot yw fy nhref enedigol ac am y degawd diwethaf, rwyf wedi byw yn Nhrefdraeth, Sir Benfro. Mae Caerfyrddin yn eistedd yn gyfforddus rhwng y ddau fan.

“Fel hanesydd sydd wedi astudio mewn hen Brifysgolion ond wedi gweithio yn bennaf yn rhai newydd, rwy’n hynod bles i fod yn derbyn doethuriaeth anrhydeddus gan Brifysgol ar ei newydd gwedd sy’n cyfuno’r traddodiadol a’r modern mor effeithiol ar draws ei champysau.

“Ond rwy’n arbennig o bles o gael fy nghysylltu gyda sefydliad academaidd sy’n edrych tua’r gorllewin, ynghyd â chyfeiriadau eraill, sy’n symbiotaidd wedi’i gysylltu â rhan mor helaeth o’i gymdeithas.”

Nodyn i'r Golygydd

  1. Sefydlwyd Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn 2010 drwy uno Prifysgol Cymru Llanbedr Pont Steffan a Choleg Prifysgol y Drindod, Caerfyrddin. Ar 1 Awst 2013 unodd Prifysgol Fetropolitan Abertawe â’r Brifysgol.
  2. Siarter Frenhinol y Brifysgol (1828) yw’r hynaf yng Nghymru, a hon yw’r drydedd Siarter hynaf yng Nghymru a Lloegr ar ôl Rhydychen a Chaergrawnt. Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Cymru yw Noddwr y Brifysgol.
  3. Ar 1 Awst, 2013 unodd Coleg Sir Gâr â Grŵp Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, fodd bynnag bydd yn cadw ei frand ei hun. Unodd Coleg Ceredigion â’r Grŵp ar 1 Ionawr 2014.

Gwybodaeth Bellach

Steven Stokes
Uwch Swyddog Cyfathrebu
07872 423788
steven.stokes@sm.uwtsd.ac.uk