Datganiadau i'r Wasg 2014-2015

Un o Dadau’r Brifysgol yn derbyn Doethuriaeth er Anrhydedd

17.07.2015

Dr Gerald LewisMae pen teulu Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant sydd wedi arwain y sefydliad trwy ei chyfnod o uno diweddar wedi derbyn Doethuriaeth er Anrhydedd.

Ganwyd Dr Gerald Lewis MBE ym Merthyr Tudful yn 1939. Astudiodd ym Mhrifysgol Abertawe gan raddio gyda gradd BSc mewn Peirianneg Gemegol ac yn dilyn hynny gradd PhD mewn Peirianneg Gemegol.

Ar ôl gadael y Brifysgol yn 1964, roedd ei benodiad cyntaf gyda chwmni Esso Chemicals yn ei Burfa yn Southampton, gan ddarparu arbenigedd technegol ar gyfer cynhyrchu rhyng-gemegau a ddefnyddir wrth weithgynhyrchu rwber synthetig.

Yn 1966 teithiodd i Chicago, UDA, i weithio i Amoco Chemicals Corporation (is-gwmni i Standard Oil, Indiana, a brynwyd maes o law gan BP). Cymerodd swydd yn eu cyfleusterau Ymchwil a Chynllunio, gan ddarparu arbenigedd o ran cynllunio a thrwyddedu ym maes adeiladu gweithfeydd petrocemegol ledled y byd, yn bennaf er mwyn gwneud asid terephthalig - cynhwysyn pwysig a ddefnyddir wrth weithgynhyrchu polyester.

Dychwelodd Dr Lewis i’r DU ar ddechrau’r 1970au i weithio i BP Chemicals ar ei safle ym Mae Baglan, Port Talbot, gan ddarparu cyngor a gwasanaethau technegol i ystod o weithfeydd cynhyrchu cemegau. Ymddeolodd yn 1999.

Yn ystod ei gyfnod gyda BP Chemicals, fe’i dewiswyd, drwy bleidlais genedlaethol, ar gyfer Prif Gyngor Sefydliad y Peirianwyr Cemegol am gyfnod o 4 blynedd ac fe'i hetholwyd hefyd i’r cyngor ymgynghorol cenedlaethol mewnol ar gyfer cynllun pensiwn BP am bron ddwy ddegawd.

Ar ôl mynychu dosbarth nos yn Athrofa Addysg Uwch Abertawe (sefydliad a oedd yn un o ragflaenwyr PCYDDS), enillodd Dr Lewis Ddiploma Ardystiedig mewn Cyfrifeg a Chyllid gan Sefydliad Siartredig y Cyfrifwyr Ardystiedig, a gradd LL.B allanol gan Brifysgol Llundain.

Bu Dr Lewis yn llywodraethwr ar yr ysgolion canlynol yn Abertawe: Ysgol Gyfun Olchfa, Ysgol Gynradd Parklands ac Ysgol Gynradd Mayals. Fe’i penodwyd yn Llywodraethwr ar Athrofa Addysg Uwch Abertawe yn 1996, gan ddod yn Gadeirydd y Bwrdd maes o law. Wedi creu Prifysgol Fetropolitan Abertawe (PFA), fe’i hetholwyd yn Gadeirydd Bwrdd y Llywodraethwyr ac, yn dilyn uno PFA a PCYDDS, fe’i hetholwyd yn Gyd-gadeirydd Cyngor newydd PCYDDS - gan ymddeol o’r swydd honno yn yr hydref 2014.

Mae Dr Lewis yn parhau i ymwneud ag Addysg Uwch fel aelod o Gynghorau PCYDDS a Phrifysgol Cymru. Dyfarnwyd MBE iddo am wasanaethau gwirfoddol i addysg yng Nghymru yn Rhestr Anrhydeddau Blwyddyn Newydd y Frenhines 2014.

Meddai yr Athro Medwin Hughes , Is-Ganghellor Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant: "Mae angen arweinwyr ar bob sefydliad, unigolion corfforaethol sydd â gwerthoedd cadarn ac egwyddorion cryf, sy'n barod i sefyll dros yr hyn maen nhw’n ei gredu ac sy’n helpu i newid er mwyn gwella’r byd.

"Mae gennym gyfle bellach i anrhydeddu rhywun sydd wedi gwneud cyfraniad enfawr i’r brifysgol ddinesig hon, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant. Ef yw tad tŷ’r brifysgol. Mae'n un o uwch gynrychiolwyr sefydliad gwreiddiol Prifysgol Fetropolitan Abertawe, a arweiniodd wrth ddatblygu’r uno â Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant. Mae hwn yn gyfle i ni fel Prifysgol ddiolch a chydnabod y cyfraniad aruthrol a wnaeth Dr Gerald Lewis, nid yn unig yn yr uno ond hefyd wrth fwrw ymlaen â chynlluniau ar gyfer Ardal Arloesi Glannau Abertawe a dod ag S4C i Gaerfyrddin."

Meddai Dr Gerald Lewis: "Hoffwn ddiolch i Gyngor Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant a'r Is-Ganghellor am yr anrhydedd bwysig hon. Sefais ar y llwyfan yma am y tro cyntaf i dderbyn fy ngradd pum deg pump o flynyddoedd yn ôl, ac onid yw Abertawe wedi newid yn y cyfnod hwnnw."

Gan annerch y graddedigion, meddai Dr Lewis: "Yn ystod yr adeg hon o'r flwyddyn rydym yn dathlu cyflawniad addysgol a hoffwn longyfarch pawb sy'n cael graddio. Mae'n gyfnod mor gyffrous, pwy a ŵyr ble bydd eich cyflawniadau yn mynd â chi. Yn fy achos i, galluogodd fy nghymhwyster fi i weithio dramor. Mae eich gradd hefyd yn basbort i gyfleoedd. Fy nghyngor i yw y dylech chi wneud yn fawr o’r cyfleoedd hyn."

Gwybodaeth Bellach

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â Sara Jones, Swyddog Cysylltiadau Cyhoeddus a Chyfathrebu, ar 07449 998478 neu anfonwch e-bost at sara.f.jones@pcydds.ac.uk.