Datganiadau i'r Wasg 2016

Datgelu cyfrinachau gofal iechyd yn yr hen fyd

23.05.2016

Mae Dr Jane Draycott, darlithydd ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, wedi derbyn Gwobr fawreddog gan Gyngor Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau (AHRC) am Ddatblygiad Gyrfa Gynnar ym maes Gwyddoniaeth mewn Diwylliant.   Dyfarnwyd y Wobr am y prosiect ar y cyd “O adnoddau naturiol i becynnu, astudiaeth ryngddisgyblaethol o gynnyrch gofal croen dros amser”, gydag ymchwilwyr o Brifysgol Rhydychen a Phrifysgol Nottingham.

Nod y prosiect yw ailddarganfod cynhwysion a ddefnyddiwyd ar gyfer gofal croen mewn cymdeithasau yn y gorffennol ac ail-greu cynnyrch gofal croen hynafol gan ddefnyddio adnoddau naturiol. Bydd y prosiect yn gofyn ystod o gwestiynau yn cynnwys archwilio sut roedd pobl yn cynnal eu hiechyd a’u lles yn yr hen fyd; a ellir trin cyflyrau croen cyfoes gyda meddyginiaethau hynafol a sut mae breninesau'r Aifft, Nefertiti a Cleopatra, wedi’u defnyddio i farchnata meddyginiaethau gofal croen yn y byd modern.  

Hefyd yn cydweithio ar y prosiect mae Dr Thibaut Deviese o Brifysgol Rhydychen a Dr Szu Shen Wong o Brifysgol Nottingham,

“Bydd y prosiect yn ymchwilio’r modd y defnyddiwyd cynhwysion naturiol megis planhigion a mwynau yn yr hen fyd,” meddai Dr Draycott.

“Bydd yn ystyried y modd y gwnaeth meddyginiaethau gofal croen y ddeunawfed a’r bedwaredd ganrif ar bymtheg edrych yn ôl ar arferion yr hen fyd a gwneud defnydd ohonynt, neu’u defnyddio mewn strategaethau marchnata.Byddwn yn edrych ar gymeriadau o’r hen fyd megis Cleopatra a Nefertiti a sut y defnyddiwyd y cymeriadau hyn i farchnata cynnyrch.

“Astudir llenyddiaeth hynafol i ddod o hyd i’r union ryseitiau a gofnodwyd, a byddwn hefyd yn edrych ar weddillion archaeolegol hynafol y meddyginiaethau hyn.Byddwn yn edrych i weld a ellid defnyddio unrhyw rai o’r meddyginiaethau hynafol hyn heddiw i helpu gyda chyflyrau croen cyfoes.Y gobaith yw y byddwn yn ailddarganfod rhai meddyginiaethau defnyddiol ac yn gallu datblygu’r rhain ymhellach.”

Mae’r prosiect hwn hefyd yn golygu edrych ar gasgliadau o Archif Boots a Llyfrgell ac Amgueddfa’r Gymdeithas Fferyllol Frenhinol i adnabod cynhwysion gofal croen naturiol, o’r hen fyd i’r cyfnod modern, yn ogystal â phecynnu a hysbysebu cynnyrch gofal croen yn y cyfnod modern.Yna defnyddir y wybodaeth am y sylweddau naturiol hyn i ail-greu ac ailffurfio cynnyrch gofal croen a wnaed o gynhwysion naturiol ar gyfer y diwydiant fferyllol ac er gwybodaeth y cyhoedd.

Penllanw’r prosiect fydd arddangosfa gyhoeddus a gynhelir yn Amgueddfa’r Gymdeithas Fferyllol Frenhinol.

 Dr Draycott yn ei blaen i ddweud:“Yn sicr mae cynnydd yn y diddordeb mewn iechyd a lles; mae gan bobl ddiddordeb mewn bwyta’n iach a gwneud ymarfer corff.Gyda’r pwysau cyfoes sydd ar y GIG er enghraifft, mae pobl yn cael eu hannog i gymryd gwell gofal ohonyn nhw’u hunain.Rwy’n credu bod gwersi i’w dysgu o edrych ar y modd y gwnaeth pobl yn y gorffennol ymdopi heb wasanaeth iechyd fel y GIG, sut yr oedden nhw’n cynnal eu hiechyd a’u lles mewn amgylchiadau anodd iawn.”

Mewn prosiect ar wahân, mae Dr Draycott hefyd yn edrych ar y defnydd o brostheteg yng Ngroeg a Rhufain yr hen fyd.

“O ran prosthesisau, yn y byd cyfoes mae prosthesis yn ddyfais artiffisial sy’n cymryd lle darn o’r corff a gollwyd, sydd wedi’i ddylunio a’i greu’n gyffredinol yn unol â golwg ac anghenion ymarferol yr unigolyn, gyda’r bwriad o fod mor anamlwg a defnyddiol â phosibl.   

“Gwelwyd cynnydd mawr yn y defnydd o brosthesisau ers dechrau’r Rhyfel ar Derfysgaeth a’r ymosodiadau ar Afghanistan ac Irac.Gyda’r datblygiadau aruthrol ym meddygaeth maes y ad, mae milwyr bellach yn goroesi colli nid yn unig un aelod, ond o bosibl tri.Eto, mae’n ddiddorol dysgu sut y gwnaeth pobl yn yr hen fyd ddelio â cholli aelodau. Nid oedd ganddyn nhw lawfeddygaeth fodern na’r rhaglenni adsefydlu sydd gennym ni heddiw - roedd yn rhaid iddyn nhw ofalu amdanyn nhw’u hunain.”

Gyda’r posibilrwydd o ddarganfod dulliau newydd o gynnal iechyd a lles, agweddau newydd o ran prosthesisau ynghyd ag ailddarganfod arferion gofal croen hynafol, mae’r gwersi yno i’w dysgu gan ein hynafiaid.Gydag ymchwil Dr Draycott, mae’n bosibl bod darganfyddiad newydd ar y gorwel.

Nodyn i'r Golygydd

  1. I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â Sara Jones, Swyddog Cysylltiadau Cyhoeddus a Chyfathrebu ar 01267 225 108 / 07449 998 478 neu drwy anfon e-bost at sara.f.jones@pcydds.ac.uk