Datganiadau i'r Wasg 2016

Dyfarnu cymrodoriaeth anrhydeddus i Barry John, cyn-fyfyriwr yn Y Drindod Dewi Sant Caerfyrddin a chyn-chwaraewr chwedlonol i Gymru a’r Llewod

19.04.2016

Mae Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant wedi dathlu Llambed yn fan geni rygbi yng Nghymru gyda diwrnod llawn o ddigwyddiadau’n gysylltiedig â rygbi, gan ddyfarnu hefyd gymrodoriaeth anrhydeddus Y Drindod Dewi Sant i Barry John, cyn-chwaraewr chwedlonol i Gymru a’r Llewod. 

Dyfarnwyd y gymrodoriaeth i Barry John mewn seremoni yng nghwmni gwesteion nodedig, gan gynnwys cymrawd diweddar yn Y Drindod Dewi Sant a chwaraewr rygbi o fri, Delme Thomas ynghyd â Derek Quinnell.

Gan siarad yn ystod y seremoni, meddai Ceredig Emmanuel, Pennaeth yr Ysgol Chwaraeon, Iechyd ac Addysg Awyr Agored yn y Drindod Dewi Sant:  “Mae brenin yma yn ein plith ni heddiw, y Brenin Barry John.  Rhoddwyd y teitl a’r anrhydedd hwnnw iddo gan gefnogwyr rygbi Seland Newydd fel y maswr mwyaf dawnus a chreadigol a welodd y byd erioed.

“Byddai Barry John yn mesmereiddio'i wrthwynebwyr.  Nid yw tîm y Llewod Prydeinig ar daith cyn nac ers hynny wedi ennill cyfres brawf yn erbyn y Crysau Duon nerthol.  Cyfarwyddwyd y fuddugoliaeth hon gan hyfforddwr y Llewod, y diweddar Carwyn James, cyn-ddarlithydd yn y Drindod a'r maswr Barry John, ac yntau’n gyn-fyfyriwr yn y Drindod.

“Roedd Delme Thomas, cymrawd diweddar yn Y Drindod Dewi Sant  a Derek Quinnell hefyd wedi chwarae rhan bwysig yn y fuddugoliaeth honno.  Talwn deyrnged i Barry ac mae'n briodol iawn, wrth i ni ddathlu 150 mlynedd o rygbi yng Nghymru yma yn y Brifysgol hon ac ar y campws hwn yn Llambed, ein bod ni hefyd yn anrhydeddu ac yn dathlu bywyd ein cyn-fyfyriwr mwyaf dawnus ar y cae rygbi.”

Meddai Is-Ganghellor Y Drindod Dewi Sant, yr Athro Medwin Hughes, DL: “Mae’n anrhydedd mawr i ni gwrdd â chi a’ch derbyn yn gymrawd anrhydeddus.  Cydnabyddwn a derbyniwn eich cyfraniad cenedlaethol a heddiw cynigiwn i chi gymrodoriaeth y Brifysgol.”

Tymor 2015 /2016 yw 150fed mlwyddiant y gêm rygbi gystadleuol gyntaf erioed i’w chwarae yng Nghymru.   Chwaraewyd y gêm ar gaeau chwarae’r Brifysgol yn y dref gyda Choleg Dewi Sant (Y Drindod Dewi Sant bellach) a Choleg Llanymddyfri cyfagos yn chwarae yn yr ornest.

Derbynnir yn gyffredinol y cyflwynwyd rygbi i Gymru gan y Parchedig Athro Rowland Williams, a ddaeth yn Ddirprwy Brifathro Coleg Dewi Sant yn 1850 ac a oedd wedi chwarae Rygbi yn fyfyriwr yng Ngholeg y Brenin, Caergrawnt.   Mae Undeb Rygbi Cymru hefyd wedi rhoi’i gefnogaeth lawn i’r dathliad, gan gydnabod pwysigrwydd Llambed i ddatblygiad rygbi yng Nghymru.

Gydag erthyglau yn archifau’r Brifysgol sy’n cynnwys cyn-fyfyrwyr yn hel atgofion am chwarae rygbi yn Llambed yn y 1850au, credir bod gemau rygbi wedi’u chwarae rhwng myfyrwyr o 1850 ymlaen, er ni chwaraewyd y gêm gystadleuol gyntaf gan ddefnyddio rheolau rygbi tan 1866.

Cynhaliwyd digwyddiad canmlwyddiant yn 1966 oedd yn cynnwys gêm rygbi rhwng Coleg Dewi Sant a XV Cymru Gwadd gyda rhai o fawrion y cyfnod yn ymddangos, yn cynnwys cyn-ddarlithydd yn Y Drindod Dewi Sant Caerfyrddin, y diweddar Carwyn James; cyn-fyfyriwr yn Y Drindod Dewi Sant Caerfyrddin, Barry John yn ogystal â Delme Thomas, cyn-chwaraewr chwedlonol i Gymru, sydd bellach yn gymrawd y Brifysgol.

Hanner can mlynedd yn ddiweddarach, cynhaliodd y Brifysgol ddiwrnod llawn o ddigwyddiadau, gan gynnwys dwy gêm rygbi arbennig - un rhwng Timau Merched y Brifysgol a’r Dref a gêm arall rhwng y Brifysgol a’r tîm gwadd, yr Academyddion Cymreig (Welsh Academicals).

Hefyd cyhoeddwyd llyfr a ysgrifennwyd gan yr hanesydd lleol, Selwyn Walters. Fe’i lansiwyd rhwng y gemau rygbi, a bydd cofeb yn cael ei dadorchuddio ar gampws y Brifysgol yn y dref i goffáu cyfraniad Rowland Williams i rygbi yng Nghymru.

Hefyd mae arddangosfa yn cynnwys detholiad o eitemau'n gysylltiedig â rygbi yng Ngholeg Dewi Sant i’w gweld yn Llyfrgell Roderic Bowen yn y Brifysgol.

 

Nodyn i'r Golygydd

Rhagor o wybodaeth: 

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau

Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus
Ffôn symudol: 07872 423 788
E-bost: Rebecca.Davies@uwtsd.ac.uk