Datganiadau i'r Wasg 2016

Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Charles yn ymweld â champws Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn Llambed

08.07.2016

Heddiw, ymwelodd Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Cymru â champws Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn Llambed i gymryd rhan mewn seremoni arbennig yn dathlu ymrwymiad y Tywysog i gynaliadwyedd a chytgord.

Wrth groesawu ei Uchelder Brenhinol i'r Brifysgol, dywedodd yr Is-Ganghellor, yr Athro Medwin Hughes, DL: “Ers dros ddeugain mlynedd, mae Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Cymru, wedi bod wrthi’n llunio naratif sydd wedi trawsnewid ein cymdeithas.

Mae’r arweinyddiaeth a’r eglurder meddwl a welir yn ei areithiau a’i erthyglau yn arwydd o ymdeimlad dwfn o ddyletswydd a pharodrwydd i godi llais er mwyn ysgogi newid diwylliannol, cymdeithasol, amgylcheddol ac economaidd. Gellir ystyried ei eiriau yn alwad i weithredu i herio ein dealltwriaeth ninnau o stiwardiaeth ac i gael ein cyfrif am ein hymwneud ninnau er sicrhau dyfodol cynaliadwy.

Mae Ei Uchelder Brenhinol wedi llwyddo i lunio naratif sy'n galw arnom i ystyried ac adolygu natur "y byd digyswllt hwn" yn feirniadol. Mae ei athroniaeth o osod Natur a Chytgord ynghanol ein dealltwriaeth wedi esgor ar ddadansoddiad cyffrous ar “argyfwng canfyddiad” byd-eang.

Mae cytgord a chynaliadwyedd wrth wraidd Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant.  Mae angen i’n graddedigion ni allu beirniadu ac adfyfyrio ar yr angen i sicrhau cytgord yn y byd.  Mae’r Brifysgol wedi datblygu canolfan i ganolbwyntio ar gytgord; rydym yn dyfarnu pum athro cytgord heddiw ac yn lansio arddangosfa newydd sy’n cynnwys darnau o areithiau ac erthyglau ysbrydoledig EUB a gyhoeddir gan Wasg Prifysgol Cymru.

Fel Noddwr Brenhinol y Brifysgol, fe gyflwynodd Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Cymru graddau Doethur Er Anrhydedd i ddau unigolyn byd enwog - yr Hybarch Feistr Chin Kung, sylfaenydd Sefydliad Amlddiwylliannol Addysgiadol Chin Kung a Mr Richard Roberts OBE, Prif Ymgynghorydd Optometreg Llywodraeth Cymru.

Derbyniodd yr Hybarch Feistr, Chin Kung Ddoethuriaeth er Anrhydedd - Doethur mewn Llên, Honoris Causa. Mynach Bwdhaidd yw Chin Kung (g. 1927) o’r traddodiad Mahayana. Ef yw sylfaenydd sefydliad Addysgol Corfforaeth Gorfforedig y Bwdha, sefydliad byd-eang sy’n seiliedig ar athrawiaethau Bwdhaeth y Wlad Bur.  Mae’n siarad yn rheolaidd ag amryw Benaethiaid Gwladwriaeth ac arweinyddion crefyddol, ac mae’n un o’r prif siaradwyr yn symposiwm aml-ffydd blynyddol UNESCO.

Yn ddiweddar, fe gyhoeddodd y Brifysgol ei bod wedi llofnodi cytundeb hanesyddol gyda Sefydliad Addysgol Amlddiwylliannol Chin Kung, i ddatblygu ystod o raglenni ôl-raddedig ar gampws Llambed, i’w cyflwyno ar y cyd ag Academi Sinoleg newydd a Chyfadran y Dyniaethau a’r Celfyddydau Perfformio.  Cenhadaeth graidd yr Academi yw bod pob crefydd yn rhannu elfen gyffredin o werthoedd, goddefgarwch, trugaredd a pharch at safbwyntiau a chredoau pobl eraill.  

Fe wnaeth Richard Roberts, CBE, OBE hefyd dderbyn Doethuriaeth er Anrhydedd (Doethur mewn Gwyddoniaeth). Penodwyd Richard Roberts yn Brif Gynghorydd Optometrig i Lywodraeth Cymru ym mis Gorffennaf 2000. Yn 2009 helpodd i sefydlu Canolfan Addysg Optometreg Ol-reddedig Cymru. Mae ganddo Cymrodoriaeth am Oes Coleg yr Optometryddion ac Aelodaeth Anrhydeddus am Oes Cymdeithas yr Optegwyr Cyflenwi.

Yn ystod ei ymweliad, fe wnaeth Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Cymru hefyd gyflwyno pum Athro Cytgord i unigolion uchel eu parch sydd wedi gwneud cyfraniad sylweddol i gynaliadwyedd yn y DU - David Cadman, Juliet Davenport, Peter Davies, Tony Juniper, a John Sauven.

Mae’r Athro David Cadman yn economegydd trefol ac yn awdur. Mae ganddo ddiddordeb yn y ffyrdd y mae iaith a gwerthoedd yn llunio’n bywydau ac mae wedi archwilio’r themâu hyn drwy astudio mythau, dysgeidiaeth y Bwdha a thestunau cysegredig eraill, gan edrych ar sut y gallwn drigo’n fwy ysgafn ar y tir.  Ef yw cyd-olygydd Areithiau ac Erthyglau EUB Tywysog Cymru 1968 - 2012 a gyhoeddwyd gan Wasg Prifysgol Cymru.

Juliet Davenport yw sylfaenydd a Phrif Swyddog Gweithredol Good Energy, cwmni yn Chippenham oedd yn un o'r cwmnïau cyntaf yn y DG i gynhyrchu a chreu trydan 100% adnewyddadwy.  Roedd Good Energy, yn un o sylfaenwyr y Gyfnewidfa Stoc Gymdeithasol ac mae wedi gosod y safon yn y farchnad ynni am gwmnïau sy’n gyfrifol yn foesegol ac yn gymdeithasol.

Penodwyd Peter Davies yn Gomisiynydd Cymru ac yn Is-gadeirydd Comisiwn Datblygu Cynaliadwy’r DG yn 2005. Fe’i benodwyd gan Lywodraeth Cymru yn Gomisiynydd Dyfodol Cynaliadwy cyntaf Cymru ym mis Ebrill 2011. Fe’i penodwyd yn gadeirydd annibynnol cyntaf

John Sauven yw Cyfarwyddwr Gweithredol Greenpeace UK. Cydlynodd yr ymgyrch ryngwladol i sicrhau moratoriwm o ddifrodi pellach yr Amazon gan gynhyrchwyr soia. Roedd yn un o ymgyrchoedd mwyaf llwyddiannus Greenpeace i amddiffyn ardaloedd mawr o goedwigoedd glaw cyflawn olaf y byd, gan ddarparu mesurau i ddiogelu’r hinsawdd a bioamrywiaeth.

Mae Tony Juniper yn gynghorydd annibynnol ar gynaliadwyedd a’r amgylchedd, gan gynnwys fel Cynghorydd Arbennig gydag Uned Cynaladwyedd Rhyngwladol Tywysog Cymru, Cymrawd gyda’r Athrofa ar gyfer Arweinyddiaeth mewn Cynaliadwyedd ym Mhrifysgol Caergrawnt ac yn gyd-sylfaenydd y grŵp ymgynghori ar gynaliadwyedd, Robertsbridge.

Ar ôl bod cael ei ddyfarnu’n Athro Ymarfer, dywedodd Tony Juniper: "Mae'n wych bod y syniad o Gytgord yn cael ei roi wrth wraidd Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant. Rwy’n gobeithio y gall y syniadau pwerus yma helpu cenhedlaeth newydd o feddylwyr a gweithredwyr i wneud y byd yn lle gwell."

Perfformiodd y tenor, Dennis O'Neill, Cyfarwyddwr Academi Llais Ryngwladol Cymru o fewn Y Drindod Dewi Sant yn ystod y seremoni cyn cael ei wneud yn Athro Ymarfer mewn seremoni raddio yn ddiweddarach yn y prynhawn.

Yn ystod ei ymweliad, fe wnaeth Ei Uchelder Brenhinol, Tywysog Cymru hefyd gwrdd â myfyrwyr y Brifysgol yn Llambed sydd heddiw graddio gyda graddau Meistr mewn Seryddiaeth Ddiwylliannol ac Astroleg.

Roedd plant ysgol o Ysgol Bro Pedr, Llambed yno i groesawu’r Tywysog ynghyd ag aelodau eraill o'r gymuned.