Datganiadau i'r Wasg 2016

Llyfr gan Gydymaith Ymchwil ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn cael ei argymell gan y Times Higher Education Supplement.

20.01.2017

Mae Dr Alex Southern, sy'n Gydymaith Ymchwil gyda Chanolfan Cymru er Cydraddoldeb mewn Addysg yn Y Drindod Dewi Sant, wedi cyhoeddi llyfr wedi’i seilio ar ei hymchwil PhD, dan y teitl “The Ministry of Education Film Experiment: From Post-War Visual Education to 21st Century Literacy.”

alex southern

alex southern book cover

Mae’r llyfr yn canolbwyntio ar arbrawf cynhyrchu ffilmiau ar ôl y rhyfel, a noddwyd gan y Weinyddiaeth Addysg. Nod y prosiect oedd darparu ffilmiau ar gyfer disgyblion ysgolion uwchradd yn sgil Deddf Addysg 1944. Achosodd y Ddeddf i ysgolion gael eu had-drefnu yn ôl y system deiran lle rhannwyd disgyblion rhwng Ysgolion Gramadeg, Uwchradd Modern a Thechnegol, yn ôl canlyniadau’r arholiad Un ar Ddeg Plws.  Mae Dr Southern yn dangos y cyffelybiaethau rhwng yr arbrawf hwn mewn ‘addysg weledol’ a strategaethau addysg mwy diweddar a hyrwyddid gan Sefydliad Ffilm Prydain a Chyngor Ffilm y DU.  Mae'r llyfr wedi’i gyhoeddi ar amser gwych, am ei fod yn cyd-daro â Dysgu Creadigol drwy’r Celfyddydau (http://creativelearning.arts.wales/?diablo.lang=cym), menter gan Gyngor Celfyddydau Cymru, gyda chefnogaeth Llywodraeth Cymru, sydd ar waith ar hyn o bryd mewn ysgolion ar draws Cymru.  Mae’r ymchwil hefyd yn cydgordio â lansiad diweddar strategaeth Sefydliad Ffilm Prydain, BFI2022 (http://www.bfi.org.uk/2022/).

Meddai Dr Southern:  “Rwyf i wrth fy modd i weld y Times Higher yn argymell fy llyfr.  Hon oedd ymyrraeth gyntaf y llywodraeth mewn addysg ffilm, ac mae f’astudiaeth i’n cyfuno ymchwil archifol yn yr Archifau Gwladol, Kew, ac yn Archif Genedlaethol Sefydliad Ffilm Prydain â dadansoddiad testunol ar ffilm, gan osod yr arbrawf o fewn cyd-destun hanesion ffilm ac addysg.  Mae f’ymchwil i’n gosod yr 16 ffilm wreiddiol, sydd i’w cael yn Archif Genedlaethol Sefydliad Ffilm Prydain, o fewn cyd-destunau ehangach hanesion ffilm ac addysg yn ogystal â thrafodaethau cyfoes ynghylch llythrennedd gweledol. Mae fy nhrafodaeth innau’n dangos y cyffelybiaethau rhwng yr arbrawf hwn mewn ‘addysg weledol’ a strategaethau a gweithgarwch mwy diweddar ar gyfer ‘llythrennedd yr 21ain ganrif’ a gâi eu hyrwyddo gan Sefydliad Ffilm Prydain a Chyngor Ffilm y DU.”

Meddai Dr Paul Gerhardt, Cyfarwyddwr Addysg yn Sefydliad Ffilm Prydain, am y llyfr:  “Mae Alex Southern yn ein hatgoffa ni yma fod ‘na wersi i’w dysgu o hanes cymharol fyr ffilm.  Mae ffilm a’r cyfryngau’n dal i frwydro am rôl barhaol mewn addysg, ond mae’r astudiaeth achos hon yn awgrymu ein bod ni efallai wedi bod yn canolbwyntio'n ormodol ar y gwleidyddion ac nid yn ddigonol ar yr ymarferwyr.”

Mae Canolfan Cymru er Cydraddoldeb mewn Addysg yn fenter ar y cyd rhwng Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant a Phrifysgol Cymru, gyda’r nod o gael effaith sylweddol ar leihau annhegwch addysgol yng Nghymru drwy weithio ar lefelau cenedlaethol, rhanbarthol a lleol er mwyn peri newid drwy welliannau ar sail tystiolaeth ym mholisïau ac arfer.  Fe'i sefydlwyd i fod yn ganolfan flaenllaw ar gyfer polisi cenedlaethol ac ymchwil cymhwysol, gan ganolbwyntio ar bob ffurf ar anfantais yn gysylltiedig â chyflawniad addysgol isel yng Nghymru. Yn sail i'r ganolfan mae ymrwymiad i hyrwyddo cyfiawnder a chynhwysiant cymdeithasol mewn modd sy’n cefnogi datblygiad cynaliadwy system addysg deg ac addas i'r diben ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol yng Nghymru a thu hwnt. 

Gwybodaeth Bellach

  1. Am fwy o wybodaeth, cysylltwch â: Cate Hopkins, Swyddog y Wasg a'r Cyfryngau ar: catherine.hopkins@uwtsd.ac.uk / 07872 423 788