Datganiadau i'r Wasg 2016

Llywydd Undeb Rygbi Cymru yn Derbyn Cymrodoriaeth Anrhydeddus

11.07.2016

Derbyniodd Llywydd Undeb Rygbi Cymru, Dennis Gethin, OBE, Gymrodoriaeth Anrhydeddus o Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn ystod ei Seremoni Graddio yn Abertawe.  Ganwyd Dennis Gethin OBE, ym Mlaendulais ger Castell-nedd ac mae wedi rheoli gyrfa lwyddiannus ym myd rygbi a’r Gyfraith.  

Dywedodd Roger Maidment, Deon y Gyfadran Rheolaeth a Busnes yn ei gyflwyniad “Os bu cymrawd anrhydeddus yn ymgorffori’r Gyfadran hon erioed, yna Mr Dennis Gethin OBE yw’r person hwnnw.  Mae ei gyflawniadau yn cynnwys rhagoriaeth ar y maes chwarae – fel cefnwr ar gyfer Abertawe, Castell-nedd, Caerdydd a Wanderers Morgannwg.  Mae hefyd wedi cyrraedd yr uchelderau yn ei yrfa academaidd yng Ngholeg Selwyn Caergrawnt, lle graddiodd â graddau Meistr yn y Celfyddydau a’r Gyfraith.  Dangosodd rhagoriaeth yn y Gyfraith – mewn practis preifat a’r sector cyhoeddus – a rhagoriaeth mewn arweinyddiaeth a rheolaeth chwaraeon fel Ysgrifennydd Undeb Rygbi Cymru, ar adeg a oedd yn cynnwys adeiladu Stadiwm y Mileniwm yn Nghaerdydd a Chwpan Rygbi y Byd yn 1999. Mae llwyddiannau proffesiynol Dennis hefyd wedi galluogi iddo wneud gwir wahaniaeth i Gymru  drwy ei wasanaeth cyhoeddus a’i waith elusennol.”

Ar ôl derbyn ei wobr, dywedodd Mr Gethin, “Rwy’n falch iawn o dderbyn yr anrhydedd hwn, yn enwedig gan fod gennyf gyswllt hir-sefydledig gyda’r Brifysgol ac yn enwedig campws Llambed.  Chwaraeais fy ngêm rygbi gyntaf i dîm hŷn Llambed yn erbyn Aberpennar yn 17 mlwydd oed, oherwydd roedd fy mrawd Raymond yn athro ysgol yno flynyddoedd yn ôl ac roedd prinder o chwaraewyr ar y dydd.  Rwy’n gwerthfawrogi’r anrhydedd a byddaf yn ei gofio am byth”.

Dywedodd yr Athro Medwin Hughes, DL, Is-Ganghellor, “Rydym yn falch iawn o gydnabod cyfraniad unigolion drwy gyflwyno Cymrodoriaeth er Anrhydedd iddynt.  Rydym yn cydnabod heddi gyfraniad Dennis Gethin i faes Rygbi a’r Gyfraith ond hefyd ei gyfraniad i Gymru fel Llywydd un o sefydliadau mwyaf eiconig.  Y mae yn lysgennad arbennig sy’n cael ei gydnabod a’i barchu am ei wasanaeth dros Gymru”.

Ac yntau'n un o saith o blant, roedd tad a brawd hynaf Gethin yn lowyr ac yn gweithio dan ddaear.  Roedd y teulu i gyd yn siarad Cymraeg.

Yn Ysgol Ramadeg Castell-nedd daeth yn Brif Swyddog ac fe’i hanogwyd i ddilyn ei gariad at ddau faes, sef hanes a rygbi, gan ennill lle yng Ngholeg Selwyn, Caergrawnt. Parhaodd â’i weithgarwch yn y ddau faes gan raddio bedair blynedd yn ddiweddarach ac ennill gradd Meistr yn y Celfyddydau a gradd Meistr yn y Cyfreithiau.

O oed cynnar iawn mae rygbi bob amser wedi chwarae rhan fawr ym mywyd Mr Gethin.  Daeth yn Chwaraewr Rhyngwladol i Ysgolion Uwchradd Cymru yn 1963, cynrychiolodd Gaergrawnt ddwywaith ar y lefel uchaf mewn rygbi (1965 a 1966) a chwaraeodd yn gefnwr i’w bentref genedigol Blaendulais cyn chwarae i Abertawe, Castell-nedd, Caerdydd (1966-1971), ac yn olaf i Grwydriaid Morgannwg.

Yn ystod ei gyfnod yn chwarae i Gaergrawnt, chwaraeodd yn erbyn Crysau Duon Seland Newydd 1963 a Walabïaid Awstralia.  Yn ystod ei yrfa’n chwarae i Gaerdydd daeth yn brif sgoriwr pwyntiau i’r tîm a chwaraeodd yn erbyn De Affrica yn 1969. Yn 1971 rhoddodd y gorau i chwarae rygbi ar y lefel uchaf er mwyn canolbwyntio ar ei yrfa ym myd y gyfraith.

Yn dilyn cyfnod byr mewn practis preifat ymunodd â Chyngor Sir Forgannwg yn gyfreithiwr cynorthwyol, gan aros yno am 2 flynedd cyn symud i Gyngor Bwrdeistref Taf Elái lle daeth yn Brif Weithredwr y Cyngor.

Ar ôl gadael llywodraeth leol, yn 1998 newidiodd ei yrfa unwaith eto a chychwyn ym maes gweinyddu chwaraeon, gan ddod yn Ysgrifennydd Undeb Rygbi Cymru, swydd y bu ynddi am 5 mlynedd tan 2003, gan oruchwylio adeiladu Stadiwm y Mileniwm a Chwpan Rygbi’r Byd 1999.  Ar ôl ymddeol o Undeb Rygbi Cymru ymunodd â Chyngor Darlledu’r BBC yng Nghymru gan barhau’n aelod o 2004-2009.

Yn 2007 cafodd Mr Gethin ei ethol yn Llywydd Undeb Rygbi Cymru, swydd mae’n ei dal hyd heddiw.  Y mis diwethaf dyfarnwyd OBE iddo am wasanaethau i rygbi Cymru yn Rhestr Anrhydeddau Pen-blwydd y Frenhines yn 90 oed.

Hefyd mae Mr Gethin yn Llywydd Undeb Rygbi Byddar Cymru, Cadeirydd Ymddiriedolaeth Elusennol Rygbi Cymru, elusen sy’n ymrwymedig i helpu a chefnogi chwaraewyr rygbi a anafwyd yn ddifrifol, Noddwr Clwb Rygbi Sir Forgannwg, Aelod am Oes o Glwb Rygbi’r Academyddion Cymreig a Chlwb Rygbi Blaendulais, Llywydd Côr Meibion Pontypridd ac yn Is-lywydd Côr Meibion De Cymru.