Datganiadau i'r Wasg 2016

Myfyrwyr y Drindod Dewi Sant i ymweld â Chernobyl i astudio effaith y trychineb ar yr amgylchedd

16.08.2016

Mae grŵp o fyfyrwyr  y Drindod Dewi Sant yn teithio i Chernobyl ar 9 Medi i astudio effeithiau’r ddamwain ar yr amgylchedd  – 30 mlynedd yn ddiweddarach.

Mae’r saith myfyriwr i gyd yn aelodau o’r Gymdeithas Amgylcheddol yn y Brifysgol ac yn astudio BSc Cadwraeth Amgylcheddol ac maen nhw’n anelu am yr Ardal dan Waharddiad sydd o gwmpas Chernobyl, sef ardal 1,000 o filltiroedd sgwâr o gwmpas Adweithydd Niwclear Chernobyl. Ar ôl i’r adweithydd ymdoddi yn 1986, symudwyd  pawb o’r ardal oherwydd y lefelau ymbelydredd yno ac, ac eithrio ambell breswylydd oedd yn rhy benderfynol i adael  – mae wedi bod bron iawn yn gyfan gwbl heb fywyd dynol ers hynny. Creodd y trychineb graith ecolegol a chymdeithasol enfawr, a hyd yn hyn, mae’r ymbelydredd yn aros ar 10 i 100 gwaith yn uwch na’r lefelau cefndir arferol.

“Ar ein cwrs ni astudion ni’r effeithiau negyddol y gallwn ni eu cael ar yr amgylchedd,” meddai Chris Beynon, un o’r myfyrwyr. “Gellir dadlau nad oes enghraifft fwy amlwg o niwed gan ddyn na Chernobyl. Ond i mi mae’n hynod o ddiddorol bod natur wedi dod o hyd i ffordd o ffynnu, er gwaethaf y darogan na fyddai unrhyw beth yn goroesi.”

Ac yn wir mae wedi ffynnu. Ers i’r Ardal dan Waharddiad gael ei chyhoeddi 30 mlynedd yn ôl i eleni, mae bywyd gwyllt wedi dychwelyd heb ymyrraeth gan ddyn. Mae gwyddonwyr wedi cofnodi poblogaethau cynyddol o elciaid, buail Ewropeaidd a baeddod gwyllt ac maen nhw hyd yn oed wedi dal lluniau o fleiddiaid ac eirth ar drapiau camera; y gred oedd bod y ddau wedi’u colli o Ddwyrain Ewrop. Mae adroddiadau bod cathbysgod wedi tyfu i chwe throedfedd neu fwy ac yn pwyso 350kg. Yn wir mae’r ardal wedi gwella cystal nes bod Llywodraeth yr Ukrain, yn 2007, wedi dynodi’r Ardal dan Waharddiad yn warchodfa natur.

“Mae’n eironig,” cytuna Elanor Alun, un o’r myfyrwyr. “Rwy’n disgwyl y bydd yn brofiad a fydd yn gwneud i ni deimlo’n ostyngedig, a sylweddoli, fel mae’n ymddangos, bod cael eich DNA wedi’i newid ar lefel foleciwlaidd yn llai peryglus na byw o fewn 1000 o filltiroedd i bobl. Rwy’n meddwl ei bod yn dystiolaeth ardderchog o allu natur i adfer ei hun os caiff gyfle. Gyda’r rhagolygon modern am newid yn yr hinsawdd a phethau tebyg, mae’n hawdd cwympo i’r fagl o feddwl bod popeth yn anobeithiol – ond yn amlwg nid yw hynny’n wir.”

Ychwanegodd ei chyd-fyfyrwraig Natalie Jordan: “Nawr yw’r cyfle olaf rydyn ni’n debygol o’i gael – achos bod y llystyfiant yn tyfu cystal, bydd y llwybrau wedi’u gorchuddio â thyfiant cyn hir. Ac achos eu bod nhw’n ymbelydrol, nid oes modd eu torri’n ôl.”

Meddai Dylan Harris: “Rwy’n gobeithio y bydd yn rhoi gwell dealltwriaeth i mi o’r stiwardiaeth sydd gyda ni dros yr amgylchedd. Hefyd, mae’n ddealltwriaeth dda  -  waeth pa mor anfwriadol  - o ‘ddad-ddofi’ ardal gydag ailgyflwyno bleiddiaid ac ati. I mi mae hynny’n ddull diddorol posibl ar gyfer rheoli bywyd gwyllt, yma yn y DG yn ogystal â thu hwnt.”

Hefyd bydd agwedd gymdeithasol bwysig i’r daith, gyda chyfle i gwrdd â ‘Babushkas  Chernobyl’, yr hen fenywod a wrthododd ymadael â’u cartrefi yn yr Ardal dan Waharddiad.

Bydd y myfyrwyr yn teithio o Kiev i dref anghyfannedd Pripyat a’r wlad o’i hamgylch o fewn yr Ardal dan Waharddiad.

Nodyn i'r Golygydd

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau

Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus
Ffôn symudol: 07872 423 788
E-bost: Rebecca.Davies@pcydds.ac.uk