Datganiadau i'r Wasg 2016

Optimist Absoliwt: Cofiant Eluned Phillips gan Menna Elfyn

15.09.2016

"Efallai y bydd rhywun ar ôl i fi fynd yn dweud y gwir amdana i.”  Dyna ddywedodd y Prifardd Eluned Phillips a dyma fwriad Menna Elfyn yn ei chyfrol, Optimist Absoliwt: Cofiant Eluned Phillips. 

RoeddYr Athro Menna Elfyn - Cyfarwyddwr Ysgrifennu Creadigol Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant - yn gyfarwydd ag Eluned Phillips ac yn lled-gyfarwydd â’i gwaith a’r straeon amdani ond pan gafodd gyfle i ymchwilio ymhellach i fywyd y fenyw bengoch, garismataidd o Genarth, fe gydiodd ei hysbryd yn Menna nes ei hysbrydoli i lunio cofiant  am ei bywyd a’i gwaith.

Ar ôl pori ym mhapurau personol Eluned a llawer ohonynt yn ei llawysgrifen, daeth o hyd i drysorau a bu fel agor allwedd ar gist calon y prifardd. Tystiai’r holl ysgrifennu i’w chreadigrwydd amryddawn ac wedi iddi ddarllen ei gwaith yn drylwyr, ystyriai Menna nad oedd dim amdani ond cloriannu ei chyfraniad a’i roi ar gof a chadw. Cymhelliad personol ddaeth ag Optimist Absoliwt i fodolaeth felly ac y mae Menna, drwy wneud hynny wedi gwneud cymwynas â’r genedl. 

Hanes bywyd y bardd Eluned Phillips (1914–2009) sydd yn y gyfrol, a hi oedd yr unig ferch yn hanes yr Eisteddfod Genedlaethol i ennill dwy goron yn ystod yr ugeinfed ganrif. Y mae Menna Elfyn yn olrhain hanes y fenyw anghonfensiynol hon, ei bywyd personol yn ogystal â’i bywyd cyhoeddus. Teimla Menna y gwnaethpwyd cam ag Eluned – ac mae’r gyfrol hon yn ymgais at unioni’r cam hwnnw.

Bu Eluned Phillips yn destun trafod ar hyd y blynyddoedd a phobl yn amau ei dawn a’i gallu. Ystyriwyd Eluned yn dipyn o ryfeddod fel menyw o fardd, a hynny ar adeg pan roedd dynion yn unig yn cael eu hystyried yn feirdd go iawn. Sut  y gellid ei gweld hi felly-- fel bardd? Ac ar ben hynny, roedd hi’n fardd coronog hefyd. Amhosib!

Bu Eluned Phillips yn gocyn hitio ar hyd ei bywyd ond fe wisgodd pob beirniadaeth yn ysgafn. Dyma fenyw a hanner. Roedd hi’n gydnabod i Edith Piaf a Dylan Thomas ac yn fenyw a gydiai ymhob cyfle â’i dwy llaw.  Menyw oedd â thân yn ei bol dros ysgrifennu oedd Eluned Phillips ac un oedd â chwerthiniad barod bob tro. Optimist absoliwt yn wir.

Mae Optimist Absoliwt: Cofiant Eluned Phillips ar gael yn eich siop lyfrau leol am £12.99 neu’n uniongyrchol oddi wrth y cyhoeddwr, Gwasg Gomer www.gomer.co.uk

Nodyn i'r Golygydd

Manylion llyfryddol:

Optimist Absoliwt: Cofiant Eluned Phillips

9781785620881

Menna Elfyn

Gwasg Gomer

£12.99

Clawr meddal

 

MANYLION AM YR AWDUR:

  • Mae Menna Elfyn yn un o feirdd blaenllaw Cymru
  • Y mae Menna’n un o brif ladmeryddion llenyddiaeth Cymru dros y byd i gyd
  • Dydy peidio â bod yn ffeminydd ddim yn opsiwn i Menna, y mae’n credu’n gryf yn y chwaeroliaeth
  • Mae hi’n byw bellach yn byw yng Nghaerfyrddin a hi yw’r Cyfarwyddwr ysgrifennu ar gyfer y cwrs MA mewn Ysgrifennu Creadigol ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant.
  • Gweler ei gwefan: www.mennaelfyn.co.uk