Datganiadau i'r Wasg 2016

Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yn sefydlu Canolfan Iechyd a Heneiddio yng Nghaerfyrddin

17.11.2016

Mae Dr Peter Herbert a David Gardner, ffisiolegwyr ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, wrthi’n sefydlu Canolfan Iechyd a Heneiddio ar gampws y Brifysgol yng Nghaerfyrddin. 

Participants in the pilot

Bydd y Ganolfan yn agored i unrhyw aelod o'r cyhoedd dros ei 50 neu unrhyw berson o unrhyw oedran sydd â chyflwr iechyd cronig ysgafn ac a allai elwa o ymarfer corff rheolaidd. Ni waeth a ydych chi’n ymarfer yn rheolaidd neu heb ymarfer ers yr ysgol, bydd y Ganolfan Iechyd a Heneiddio yn eich helpu chi i wella eich iechyd a'ch ffitrwydd.

Mae’r Ganolfan, a gaiff ei hagor yn swyddogol ym mis Ionawr, ar hyn o bryd yn ceisio recriwtio 60 o aelodau'r cyhoedd i fod yn rhan o’i gwaith. Bydd hyn yn galluogi pob cyfranogwr i gael ei raglen hyfforddiant ei hun wedi ei datblygu yn benodol ar ei gyfer gan dîm o arbenigwyr.

Mae Dr Peter Herbert yn ben awdurdod ar ffitrwydd y genhedlaeth hŷn. Edrychodd ei PhD ar ddulliau hyfforddi ar gyfer dynion hŷn, gan brofi y gall sesiynau hyfforddi byrrach, dwysach ac wedyn cyfnodau adfer hwy gael canlyniadau cadarnhaol ar eu lefelau ffitrwydd. Mae hefyd yn deall hefyd y gall ymarfer corff mwy cymedrol gynnig opsiwn arall i wella iechyd a ffitrwydd.

Ac yntau’n ffisiolegydd hynod brofiadol, mae gan Dr Herbert Mae hefyd gyfoeth o wybodaeth a phrofiad o weithio gyda chwaraewyr o bob oedran o amrywiaeth eang o ddisgyblaethau, gan gynnwys rygbi, paffio a beicio.

Yn gyn-hyfforddwr Cryfder a Chyflyru gyda’r Scarlets a'r tîm rygbi cenedlaethol, mae Peter, sy’n gweithio ar gampws Caerfyrddin y Brifysgol, hefyd yn feiciwr llwyddiannus dros ben, a enillodd fedal efydd ym Mhencampwriaeth Meistri Beicio Trac y Byd yn 2015 yn y sbrint 500m yn 70 oed.

"Roeddwn i am ddatblygu fy ngwaith gyda phobl hŷn ac o ganlyniad, mae fy nghyd-aelod staff, Dave Gardner MSc, a minnau, wedi sefydlu canolfan ar gyfer iechyd a heneiddio ar gampws y brifysgol yng Nghaerfyrddin. Mae Dave yn wyddonydd chwaraeon hynod brofiadol sydd ar hyn o bryd yn ymchwilio i heneiddio, maeth ac ymarfer corff mewn menywod ar gyfer ei PhD," meddai Dr Herbert.

"Bydd y Ganolfan yn agored i'r cyhoedd ac rydym yn gobeithio datblygu cysylltiad cymunedol cryf drwy ddwyn ynghyd grwpiau sydd ag anghenion iechyd tebyg ac ymarfer i gymdeithasu yn ogystal â gwella eu lles. Bydd hefyd yn ganolfan ymchwil sy’n edrych ar sut y gellir defnyddio ymarfer corff i wella iechyd a ffitrwydd mewn pobl hŷn," ychwanega.

Un o agweddau allweddol ac arloesol y Ganolfan yw’r nod o gynyddu ymgysylltiad myfyrwyr â’r gymuned. Yn ogystal â chynyddu cwmpas y Ganolfan, bydd hyn hefyd yn galluogi myfyrwyr i ennill profiad gwaith gwerthfawr. Ar ôl ennill dyfarniadau ychwanegol YMCA ym maes Atgyfeirio Ymarfer Corff a Hyfforddi Personol, bydd myfyrwyr ar y cwrs presennol BSc Hyfforddiant Personol a’r cwrs newydd BSc Gwyddor Chwaraeon ac Ymarfer Corff, yn gweithio gyda'r cyhoedd, mewn ymgynghoriad â Peter Herbert a Dave Gardner, i asesu iechyd a ffitrwydd cyfranogwyr, gan reoli rhaglenni ymarfer corff pwrpasol ar eu cyfer.

"Rydyn ni’n awyddus i recriwtio 60 o bobl– yn ddynion ac yn fenywod, i ymuno â ni, i ddechrau" parhaodd Peter.

"Ar ôl cofnodi eich diddordeb byddwn ni’n eich gwahodd i mewn am ymgynghoriad cychwynnol i drafod eich anghenion penodol a’ch dyheadau ac wedyn byddwn ni’n cynnal asesiad iechyd rhagarweiniol. Os oes angen, a gyda'ch caniatâd, gallai fod angen cysylltu â'ch meddyg teulu i drafod unrhyw amodau iechyd a allai effeithio ar eich gallu i ymarfer yn ddiogel. Wedyn cewch chi eich dynodi i fyfyriwr hyfforddwr personol a fydd yn  dyfeisio rhaglen i chi, unwaith eto mewn ymgynghoriad â Dave a minnau, ac yn ei rheoli ar eich rhan chi. Mae hyn yn debygol o gynnwys un neu ddwy sesiwn yr wythnos yn y Brifysgol a hefyd cyngor ar ymarfer corff gartref".

Rhaid archebu’r holl sesiynau yn y brifysgol ymlaen llaw, a byddant yn costio £5. Bydd sesiynau grŵp bach neu sesiynau unigol yn para 1 awr a bydd hyfforddwr personol cymwysedig llawn bob amser yn goruchwylio er mwyn cynnig cyngor.

Bydd y Ganolfan hefyd yn gallu cynnig cyngor ar ddeiet, maeth a ffordd o fyw i gefnogi eich anghenion hyfforddiant ac iechyd.

Dros yr wyth wythnos ddiwethaf, mae Dr Herbert wedi bod yn rhedeg cynllun peilot er mwyn paratoi ar gyfer agor y Ganolfan. Gan weithio gyda chwe unigolyn rhwng 60 a 78 oed - ffit ac anffit, a rhai ohonynt â chyflyrau meddygol - dyfeisiodd Peter gynlluniau ffitrwydd personol pwrpasol wedi'u llunio'n benodol ar gyfer pob unigolyn. Un o'r rhai sy'n cymryd rhan yn yr astudiaeth yw Mr Gareth Williams, cyn-lawfeddyg ymgynghorol yn ysbytai Glangwili a Werndale – sy'n dweud mai hwn yw’r peth gorau iddo wneud erioed.

Mr Gareth Williams

"Rwy’n gwneud hyn ers deufis bellach ac eisoes rydw i wedi gweld gwahaniaeth mawr," meddai Mr Gareth Williams.

"Wrth i chi heneiddio, mae eich corff yn newid ond mae gweithgarwch corfforol yn lleihau'r risg. Mae Peter yn cymryd eich mesuriadau ar y dechrau, megis eich taldra a’ch pwysau a chymhareb eich cyhyrau a’ch braster. Mae ganddo ryw beiriannau rhyfeddol yn y labordy perfformiad uchel.

"Rwy wedi cael ychydig o salwch dros y blynyddoedd diwethaf a dywedodd y ddau fab, sy'n feddygon, wrthyf am wneud rhywbeth i wella fy iechyd. Dyna pam rydw i yma.

"Mae Peter yn uchel iawn ei barch – mae’n awdurdod byd-eang enwog ac mae ei frwdfrydedd yn heintus. Mae Peter bob amser yn gwella ei wybodaeth a’i ddysgu – rydyn ni  mor lwcus i gael gweithio gydag ef. Mae e ar eich ochr chi ac yn gwylio popeth a wnewch chi. Felly, mae gennym ni yn dîm bach o bobl hŷn, hyfforddwr personol o safon ryngwladol. Mae'n anhygoel.

"Mae rhaglenni wedi'u teilwra i bob person – mae'n bersonol ac yn addas ar gyfer pob unigolyn. Mae wedi cael gwybodaeth gan ein meddygon teulu sydd wedi dweud wrth Peter ei bod hi’n iawn iddo weithio gyda ni – mae'r ymarfer yn datblygu’n araf o dan oruchwyliaeth uniongyrchol. Mae’r holl wybodaeth rydych chi’n ei rhannu gydag ef yn gyfrinachol. Rydych chi'n ymddiried ynddo. Mae’n hollol broffesiynol yng ngwir ystyr y gair – mae’n eich adnabod chi ac yn gwybod pa mor bell y gallwch chi fynd," ychwanegodd

Mae Gareth hefyd yn hwyliwr brwd ac yn benderfynol o wella ei lefelau ffitrwydd er mwyn gallu parhau i hwylio gyhyd ag y bo modd.

"Dw i wedi ennill 2kg o gyhyr yn yr 8 wythnos ddiwethaf ac wedi fy mhwysedd gwaed wedi gostwng yn sylweddol ers dechrau’r rhaglen hyfforddi hon.

"Hwylio yw fy niléit ond wrth fynd yn hŷn mae angen mwy a mwy o ymdrech – yn bendant mae’n rhaid i chi gael lefel o ffitrwydd i allu parhau a bod yn ddiogel am eich bod chi’n colli cryfder cyhyrau wrth fynd yn hŷn. Fy nod pan ddechreuais i weithio gyda Peter oedd gwrthdroi rhai o'r pethau sydd wedi digwydd o ran ffitrwydd; cael effaith fuddiol ar fy iechyd a gwella cryfder fy nghyhyrau. Rwy’n mynd yn hŷn, ond rwy am ddal ati i hwylio.

"Croesais i’r Iwerydd ddwy flynedd yn ôl a rasio o Ynysoedd Canarïa i St Lucia. Cymerodd dair wythnos i gwblhau'r 3000 o filltiroedd. Roeddwn i wedi dymuno gwneud hynny dros y blynyddoedd ac rwyf am allu parhau i gael yr anturiaethau hyn. Mae angen i mi barhau i wneud hyn cyhyd ag y galla i."

Mae Mr Williams yn sicr yn credu y bydd Canolfan Iechyd a Heneiddio yn llwyddiant mawr ac yn credu y bydd yn gwneud gwahaniaeth enfawr i fywydau pobl hŷn yn Sir Gaerfyrddin.

"Mae Peter wedi taro ar rywbeth gwirioneddol arbennig yma. Mae pawb yn heneiddio ac mae gan rai ohonom ni broblemau iechyd. Rydyn ni’n dod ddwywaith yr wythnos – ni allwn hyfforddi mwy na hynny oherwydd rydyn ni’n hŷn ac ni fydd ffibrau ein cyhyrau’n gwella mor gyflym. Mae ein sesiynau awr ben bore wedi dod yn ddigwyddiad cymdeithasol. Rydyn ni’n adnabod ein gilydd ac yn mwynhau cwmni ei gilydd.

"Mae’n wych o beth cael Peter i wneud hyn yma yng Nghaerfyrddin. Rydyn ni’n cael llawer o hwyl. Rydyn ni’n yn ffodus iawn. "Hwn yw’r peth gorau i mi ei wneud erioed – wir i chi."

Ychwanegodd Dr Herbert: "ar ôl ymchwilio i ffitrwydd mewn pobl hŷn ac ar ôl gweld y canlyniadau'r gwaith rydyn ni wedi'i wneud gyda grŵp peilot dros y ddeufis diwethaf, rwy'n teimlo y gallwn ni gynnig gwasanaeth a fydd o fudd mawr i boblogaeth hŷn Sir Gaerfyrddin.

"Gyda chymorth nifer ddethol o fyfyrwyr sy'n astudio cyrsiau gradd Chwaraeon ac Iechyd y Brifysgol, bydd modd i ni gynnig i gleientiaid raglen hyfforddiant wedi'i theilwra ar gyfer oedran ac anghenion pob unigolyn. Rydyn ni’n gobeithio y bydd pobl ledled Sir Gaerfyrddin yn defnyddio'r cyfleuster ac rwy’n edrych ymlaen at weithio gydag amrywiaeth o bobl o bob lefel ffitrwydd a gallu."

Am wybodaeth bellach ac i gofrestru eich diddordeb, cysylltwch â Dr Peter Herbert p.herbert@pcydds.ac.ukneu Dave Gardner d.gardner@pcydds.ac.uk o’r Ysgol Chwaraeon, Iechyd ac Addysg Awyr Agored ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant. Gallwch chi hefyd gysylltu â nhw ar 01267 225187.

Gwybodaeth Bellach

  1. I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â Sian-Elin Davies trwy anfon neges e-bost at sian-elin.davies@pcydds.ac.uk / 01267 676908 / 07449 998476