Ydds Hafan  -  Y Brifysgol  -  Strategaethau a Pholisïau  -  Safonau’r Gymraeg  -  Gweithdrefn Gwyno am yr iaith Gymraeg

Safonau’r Iaith Gymraeg: Gweithdrefn Gwyno

Mae Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011 yn sicrhau bod i’r Gymraeg statws swyddogol yng Nghymru. Golyga hyn na ddylid ei thrin yn llai ffafriol na’r iaith Saesneg. Mae hefyd yn fodd o sefydlu fframwaith cyfreithiol sy’n gosod dyletswydd ar rai cyrff i gydymffurfio â safonau penodol sy’n ymwneud â’r Gymraeg.

Mae’r Safonau yn set o ofynion cyfreithiol sy’n bwriadu gwella gwasanaethau dwyieithog y gall siaradwyr Cymraeg eu disgwyl o du nifer o gyrff cyhoeddus a statudol, gan gynnwys prifysgolion a cholegau.

Mae Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant wedi ymrwymo i gydymffurfio â’r Safonau canlynol a bennwyd gan Gomisiynydd y Gymraeg yn yr Hysbysiad Cydyffurfio a anfonwyd at y Brifysgol ddiwedd Medi 2017:

  • Safonau Cyflenwi Gwasanaethau
  • Safonau Llunio Polisi
  • Safonau Gweithredol
  • Safonau Cofnodion

Bu disgwyl i’r Brifysgol gydymffurfio â’r mwyafrif helaeth o’r Safonau ers 1af Ebrill 2018.

Gwnaiff y Brifysgol ei gorau glas i gydymffurfio â’r holl Safonau ar draws ei hamrywiol gampysau yng Nghymru. Os digwydd bod aelod o’r cyhoedd, myfyriwr neu aelod o staff yn teimlo nad yw’r sefydliad wedi cydymffurfio’n llwyr ag un neu fwy o’r Safonau, mae modd iddi/iddo gyflwyno cwyn swyddogol I’w sylw.   

Mae’r weithdrefn a amlinellir isod yn amlinellu’r broses gwyno ffurfiol y dylid ei dilyn mewn sefyllfa o’i bath. Rhoddir ystyriaeth ofalus i bryderon, sylwadau a chwynion i sicrhau bod unrhyw faterion yn cael eu trin yn y modd mwyaf priodol.


Cam 1:

Gofynnir i chi lenwi’r Ffurflen Gwyno isod. Gellir llenwi’r ffurflen hon yn Gymraeg neu’n Saesneg ac anogir chi i’w chyflwyno cyn gynted ag y bo modd wedi’r digwyddiad o dan sylw. Fel arall, gellir e-bostio'ch cwyn at iaithgymraeg@pcydds.ac.uk.

Gwnaiff y Brifysgol bopeth posibl i gydnabod eich gohebiaeth a cheisio ymateb i’r gwyn o fewn pum niwrnod gwaith. Gall hyn olygu cysylltu’n uniongyrchol â’r sawl a gyflwynodd y gwyn a’r Uned lle honnir i’r methiant ddigwydd. Os yw’r gwyn yn fater syml y gall y Brifysgol ymateb iddi’n sydyn, a bod y sawl a’i chyflwynodd yn fodlon â’r ymateb hwnnw, ni fydd angen cymryd unrhyw gamau pellach. Cydlynydd Tîm Rhagoriaith, (sef Canolfan Gwasanaethau Cymraeg y Brifysgol), fydd yn gyfrifol am gydlynu ymateb y Brifysgol i’r gwyn yn ystod cam cyntaf y broses.


Cam 2:

Os nad oes modd datrys y gwyn yn anffurfiol, bydd y Brifysgol yn cynnal ymchwiliad manwl. Gwneir pob ymdrech bosibl i gwblhau’r ymchwiliad o fewn 14 diwrnod gwaith gan hysbysu’n ysgrifenedig y sawl a gyflwynodd y gwyn am y canlyniad. Os digwydd y bydd angen amser ychwanegol ar y Brifysgol i gwblhau’r ymchwiliad, fe gyfathrebir â’r sawl a gyflwynodd y gwyn mewn da bryd gan egluro’r union resymau dros yr estyniad. Caiff yr ymchwiliad ei arwain gan y Pro Is-Ganghellor Cysylltiol sydd â chyfrifoldeb am y Gymraeg ar draws y Brifysgol.

Os dengys yr ymchwiliad nad yw’r Brifysgol wedi cydymffurfio’n llwyr â’r Safonau, bydd y Brifysgol yn ymddiheuro’n ysgrifenedig i’r sawl a gyflwynodd y gwyn gan hefyd egluro sut ac erbyn pryd y bwriada ddatrys y mater o dan sylw. Bydd yr ohebiaeth yn egluro hefyd y camau y bwriedir eu cymryd er mwyn sicrhau na welir sefyllfa debyg yn codi eto yn y dyfodol. Darperir cyfle i’r sawl a gyflwynodd y gwyn ymateb i ohebiaeth y Brifysgol gan roi cyfle iddo/iddi gadarnhau ei fod/bod yn hapus â’r canlyniad.


Cam 3:

Os digwydd bod y sawl a gyflwynodd y gwyn yn wreiddiol yn anfodlon ag ymateb ysgrifenedig y Brifysgol, gall fynd gam ymhellach drwy apelio’n uniongyrchol i Gomisiynydd y Gymraeg. Bydd Swyddfa Comisiynydd y Gymraeg wedyn yn debygol o gynnal ymchwiliad pellach i’r gwyn dros gyfnod estynedig o amser. Ceir manylion pellach ynghylch y broses apelio ar wefan Comisiynydd y Gymraeg.        

Mae disgwyl i’r Brifysgol gadw cofnod o’r holl gwynion ffurfiol sy’n ymwneud â’i defnydd o’r Gymraeg. Rhoddir diweddariad yng nghyfarfodydd Pwyllgor Monitro Safonau’r Gymraeg sy’n cwrdd ddwywaith y flwyddyn. Ni ddatgelir enwau’r sawl a gyflwynodd gwynion i’r Brifysgol – rhoddir crynodeb o natur y cwynion yn unig.


Caiff y weithdrefn hon ei harddangos ar wefan y Brifysgol ac ar deilsen ‘Y Gymraeg’ ar fewnwe’r sefydliad. Caiff ei hadolygu’n flynyddol gan Bwyllgor Monitro’r Safonau Iaith ac adroddir ar unrhyw newidiadau wrth Bwyllgor Materion Cymraeg y Brifysgol.