A | BCD | E FGH | I | JK |L | MNOP | Q | R |ST | U | V | W | X | Y | Z

A

Yr Athro Graham Allen

Mae'r Athro Graham Allen yn awdur ac yn academydd o Gorc yn Iwerddon. Astudiodd Allen yng Ngholeg Dewi Sant, Llambed, rhwng 1982 a 1985, lle enillodd radd Anrhydedd Dosbarth Cyntaf mewn Saesneg.

Darllen Mwy >


B

Yr Athro Arthur Barrett

Ganwyd Arthur Barrett yn 1836 i John a Martha Richardson, a bedyddiwyd ef yn Nhyddewi, Sir Benfro. Roedd gan Barrett un brawd, John, a oedd yn ddwy flynedd yn hŷn nag ef, a bu’r teulu yn byw yn Y Cwm, Tyddewi. Roedd ei dad yn organydd ac yn athro cerddoriaeth, ond bu ef farw pan oedd Barrett yn dal i fod yn ei arddegau, gan adael Martha yn weddw ac yn dderbynnydd blwydd-dâl.  

Darllen Mwy >


Y Gwir Barchedig Daniel Bartlett

Roedd David Daniel Bartlett (1900-1977) yn aelod o Goleg Dewi Sant yn Llanbedr Pont Steffan fel myfyriwr, darlithydd ac yna fel athro. Yna, gwasanaethodd fel Esgob Llanelwy am ugain mlynedd olaf ei fywyd gwaith.  

Darllen Mwy >


Ian Barton

Roedd Ian Barton (1926-2011) yn ddarlithydd clasuron yng Ngholeg Dewi Sant, lle y bu’n gweithio am gyfnod hir; yn ogystal, gwnaeth ennill y sioe gwis radio, Brain of Britain, a daeth yn ail yn y gyfres Mastermind.  

Darllen Mwy >


Yr Athro Maggie Berg

Mae Maggie Berg yn athro Saesneg yn Queen’s University, Kingston, Ontario, yn arbenigwraig ar lenyddiaeth Oes Fictoria, ac yn gydawdur The Slow Professor: Challenging the Culture of Speed in the Academy. 

Darllen Mwy >


Y Gwir Barchedig Edward Harold Browne

Edward Harold Browne (1811-1891) oedd ail Is-bennaeth Coleg Dewi Sant, Llambed, cyn iddo ddod yn Esgob Trelái ac yna, Esgob Caer-wynt. 

Darllen Mwy >


Yr Athro Janet Burton

Mae Janet Burton yn athro Hanes Canoloesol ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (PCYDDS) ac yn arbenigwraig ar urddau mynachaidd a chrefyddol, a chynulleidfaoedd canoloesol.  

Darllen Mwy >


C

John Cater

Ganwyd John Charles Cater yn 1953 yn Northampton, Lloegr, a daeth i astudio ym Mhrifysgol Cymru, Llambed yn 1971, gan raddio â gradd BA (gydag anrhydedd) yn 1974. Fel person graddedig, ymunodd â Choleg Polytechnig Lerpwl - Prifysgol John Moore, Lerpwl bellach, i weithio fel cynorthwyydd ymchwil. Yn ddiweddarach, cyflogwyd ef fel Darlithydd a Chymrawd Ymchwil yn yr un sefydliad, yn gweithio ar brosiectau ymchwil y Cyngor Ymchwil Gwyddorau Cymdeithasol a’r Cyngor Cysylltiadau Cymunedol.    

Darllen Mwy >


Yr Athro William Augustus Brevoort Coolidge

Pan wnaeth y Parchedig John James Lias, Athro Saesneg yng Ngholeg Dewi Sant, Llambed, ymddeol yn 1880, Cymrawd yng Ngholeg Madlen, Rhydychen, oedd ei olynydd, sef William Augustus Brevoort Coolidge. Er nad oedd Coolidge yn Llambed am gyfnod hir, nid oes unrhyw amheuaeth ei fod wedi mwynhau ei amser yno, gan ymdrochi ei hun yn frwdfrydig ym mywyd y coleg, ac fel y mae rhodd yn 1889 i Gronfa Adeiladu ac Ymestyn Cyffredinol y Coleg yn tystiolaethu, gwnaeth y serch a oedd ganddo at y coleg barhau yn hir ar ôl iddo ymadael ag ef. Daeth Coolidge i fyw yn Llambed ym mis Medi, 1880, yn barod ar gyfer Tymor Gŵyl Mihangel, ac roedd yr argraff a gafodd yr ardal arno yn ffafriol: “It is a very pretty place and the walks among the hills very enjoyable”. Ond roedd un caveat: “the language is the great difficulty”. Gwnaeth ymgartrefu’n gyflym yn y coleg, ac mae ei ohebiaeth â’i gyfaill yng Ngholeg Madlen, yr ysgolhaig litwrgïaidd enwog Henry Austin Wilson (1854-1927), yn cyfeirio at y Llyfrgell - “it has some very curious old books but there is no catalogue”. Yn ogystal ag addysgu Saesneg, roedd ei gyfrifoldebau yn cynnwys addysgu Hanes a golygu’r St David’s College Magazine, a gwnaeth ef ei hun gyfrannu “A Visit to the Pays de Neff” at rifyn Tachwedd 1880.

Darllen Mwy >


Dr Andrew Crome

Mae Andrew Crome yn academydd gyda diddordebau sy’n amrywio o feddwl apocalyptaidd yr 17eg a’r 18fed ganrif i Doctor Who.  

Darllen Mwy >


D

Y Parchedig Frederick James Taylor David

Yn ei goflith i Fred David, ysgrifennodd y Pennaeth J.R. Lloyd Thomas am “his devotion of a lifetime to St David’s College and his beloved Church.” Gallai fod hefyd wedi cynnwys ei ymrwymiad i dref Llambed, lle cafodd David ei ethol yn aelod o’r Cyngor Bwrdeistref a lle, am flwyddyn, yr oedd yn uwchgapten. Gyda’i fyfyrwyr yn ei alw’n serchog ‘Dicky Dai’, a phobl y dref yn ei alw’n ‘Professor David’, roedd ef yn hen gyfarwydd â’r coleg fel cyn-fyfyriwr ac fel darlithydd.  

Darllen Mwy > 


Yr Athro Daniel Dawson

Bu Daniel Dawson yn aelod o staff y coleg o 1923 tan iddo farw ar Ragfyr 28ain, 1961 yn 65 mlwydd oed. Ysgrifennodd y Pennaeth J.R. Lloyd Thomas am ei yrfa hir a’i wasanaeth ymroddedig i Goleg Dewi Sant fel a ganlyn ar gyfer The Bulletin of the Lampeter Society. 

Darllen Mwy >


Dr Chris Deacy

Mae Chris Deacy yn ddarlithydd diwinyddiaeth ac astudiaethau crefyddol ym Mhrifysgol Caint.

Darllen Mwy >


Dr Wendy Dossett

Mae Wendy Dossett yn Athro Cysylltiol Astudiaethau Crefyddol ym Mhrifysgol Caerllion, yn Gyfarwyddwr Ymchwil Chester Studies of Addiction, Recovery and Spirituality Group, a Phrif Ymchwilydd The Higher Power Project.

Darllen Mwy >


E

William Edmunds

William Edmunds (1827–1875) oedd dirprwy brifathro cyntaf yr hyn a oedd i ddod yn Goleg y Drindod, Caerfyrddin.

Read More >


Yr Athro David J. A. Evans

Mae David J.A. Evans yn Athro Daearyddiaeth Ffisegol ym Mhrifysgol Durham.  

Darllen Mwy >


Yr Athro D. Simon Evans

Roedd Daniel Simon Evans (1921-1998) yn ysgolhaig Celtaidd ac yn arbenigwr ar seintiau cynnar Prydain. 

Darllen Mwy >


F

Yr Athro Reginald Horace Fuller

Roedd Reginald Horace Fuller (1915-2007) yn ysgolhaig Testament Newydd blaenllaw. 

Darllen Mwy >


G

Yr Athro William Gibson

 Mae William Thomas Gibson yn athro hanes eglwysig ym Mhrifysgol Oxford Brookes, ac yn awdur cynhyrchiol. 

Darllen Mwy >


Yr Athro Sophie Gilliat-Ray

Sophie Gilliat-Ray yw cyfarwyddwr Canolfan Astudiaethau Islam yn y DU ac Athro Astudiaethau Crefyddol a Diwinyddol Prifysgol Caerdydd. 

Darllen Mwy >


Yr Athro Edmund Tyrrell-Green

Roedd Edmund Tyrrell-Green (1864-1937) yn Athro Hebraeg a Diwinyddiaeth yng Ngholeg Dewi Sant yn ogystal â blaenor a darlithydd mewn pensaernïaeth. 

Darllen Mwy >


H

Y Parchedig Athro William Henry Harris

Roedd William Henry Harris (1884-1956) yn gysylltiedig â Llambed am y rhan fwyaf o’i fywyd, naill ai fel myfyriwr neu academydd. 

Darllen Mwy >


J

Yr Athro Robert Jackson

Mae Robert Jackson yn arbenigwr mewn addysg grefyddol a rhyngddiwylliannol, ac yn Gyfarwyddwr Sefydlol Uned Ymchwil Crefyddau ac Addysg Warwig (Warwick Religions and Education Research Unit -WRERU). 

Darllen Mwy >


K

Yr Athro Neil Keeble

Mae Neil Keeble yn athro emeritws Astudiaethau Saesneg ym Mhrifysgol Stirling, ac yn arbenigwr ar hanes llenyddol a chrefyddol modern cynnar Lloegr.  

Darllen Mwy >


Dr John Knapp

John C. Knapp yw llywydd Coleg Washington a Jefferson, un o golegau celfyddydau breiniol hynaf yr Unol Daleithiau.

Darllen Mwy >


L

Llewelyn Lewellin

Prifathro cyntaf Coleg Dewi Sant Llanbedr Pont Steffan.

Darllen Mwy >


Yr Athro Gerard Loughlin

Mae Gerard Loughlin yn Athro Catholig Diwinyddiaeth a Chrefydd ym Mhrifysgol Durham. 

Darllen Mwy >


M

Y Parchedig Iawn Alfred Edwin Morris

Meddai Alfred Edwin Morris (1894-1971) amdano'i hun, 'Fi oedd y Sais cyntaf i ddod yn archesgob Cymru ac mae'n debyg mai fi fydd yr olaf hefyd.'

Darllen Mwy >


N

Frank Newte

Ganwyd Frank Richard Newte yn 1913, yr ieuengaf  o dri brawd, mynychodd Colet Court, Llundain, lle derbyniodd ei addysg am dair blynedd gan George Ewart Bean, archeolegydd o fri o Loegr. Enillodd Newte ysgoloriaeth i Goleg Hertford, Rhydychen lle cafodd yrfa academaidd ddisglair. Ymaelododd â’r Brifysgol yn 1932 ac enillodd radd ddosbarth cyntaf yn arholiadau’r flwyddyn gyntaf yn y Clasuron yn 1934. Y flwyddyn ddilynol, enillodd Wobr fawreddog y Canghellor ar gyfer Barddoniaeth Ladin a gafodd ei hadrodd yn Theatr Sheldonian, Rhydychen a’i chyhoeddi gan Blackwells. Yn 1936, enillodd Newte radd yn y Clasuron ac un arall mewn Diwinyddiaeth y flwyddyn ganlynol. 

Darllen Mwy >


O

Y Gwir Barchedig Alfred Ollivant

Alfred Ollivant (1798–1882) oedd is-bennaeth cyntaf Coleg Dewi Sant Llanbedr Pont Steffan, ac yn ddiweddarach, daeth yn Esgob Llandaf. 

Darllen Mwy >


P

Dr Meirion Pennar

Roedd Andreas Meirion Pennar (1944-2010) yn fardd, yn academydd, yn gyfieithydd ac yn ymgyrchydd dros y Gymraeg.  

Darllen Mwy >


Y Gwir Barchedig John James Stewart Perowne

John James Stewart Perowne (1823-1904) oedd Is-Ganghellor Coleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan; yn hwyrach yn ei yrfa, daeth yn Ddeon Eglwys Gadeiriol Peterborough ac yna’n Esgob Caerwrangon.

Darllen Mwy >


Yr Athro Martin Polley

Mae Martin Polley wedi bod yn Athro Hanes ym Mhrifysgol De Montfort ers 2014, ac yn Gyfarwyddwr ei Raglen Hanes Chwaraeon a Diwylliant Rhyngwladol.   

Darllen Mwy >


Yr Athro H. Jefferson Powell

Mae H. Jefferson Powell yn athro'r gyfraith ym Mhrifysgol Duke, Durham, Gogledd Carolina. Gwasanaethodd hefyd yn Adran Cyfiawnder yr Unol Daleithiau o dan ddau lywydd. 

Darllen Mwy >


Y Canon D.T. William Price

David Trevor William Price yw awdur A History of Saint David’s University College Lampeter, sef hanes swyddogol y sefydliad.

Darllen Mwy >


R

Y Parchedig Rice Rees

Roedd Rice Rees (1804-1839) yn un o'r tri darlithydd gwreiddiol yng Ngholeg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, ac efe oedd y llyfrgellydd cyntaf. 

Darllen Mwy >


Y Gwir Barchedig Raymond Renowden

Astudiodd a darlithiodd Charles Raymond Renowden (1923-2000) yn Llanbedr Pont Steffan, yn ogystal â gwasanaethu yn y Corfflu Cudd-wybodaeth a chwrdd â'r Ymerawdwr Hirohito. 

Darllen Mwy >


Yr Athro Keith Robbins

Roedd Keith Gilbert Robbins (1940-2019) yn Is-Ganghellor Prifysgol Cymru, Llanbedr Pont Steffan, a hefyd yn Uwch Is-Ganghellor Prifysgol Cymru. 

Darllen Mwy >


Yr Athro Thomas Stanley Roberts

Cafodd Thomas Stanley Roberts ei enwi ar ddiwedd haf 1868, yn druenus fisoedd yn unig cyn i'w dad, y Capten Thomas Roberts, gael ei golli ar y môr oddi ar arfordir De America. Yr ieuengaf o dri brawd a chwaer, Mary (1858-1876) a Gwynne (1860-1940), yn gyntaf, mynychodd Roberts Ysgol Genedlaethol Abergwaun, cyn cofrestru yn Ysgol Dewi Sant yn Llanbedr Pont Steffan. Yn 1889, dechreuodd ei yrfa academaidd yng Ngholeg Dewi Sant, ac er nad oedd yn ddyn chwaraeon, ymrwymodd yn llwyr i fywyd coleg gan gymryd rhan yn rheolaidd mewn cymdeithasau dadlau Cymraeg a Saesneg.

Darllen Mwy >


Yr Athro John Rowlands

Bu John Rowlands yn dysgu yng Ngholeg y Drindod, Caerfyrddin a Choleg Prifysgol Dewi Sant, lle daeth yn Uwch Ddarlithydd y Gymraeg yn 1973. Fe’i ganwyd ar 14 Awst 1938 ar fferm yn Nhrawsfynydd, Gwynedd. O oedran ifanc roedd ei rieni yn ei annog i ddarllen a thrafod llenyddiaeth, a chymerai ran yn yr Eisteddfod leol yn rheolaidd. Mynychodd Ysgol Ramadeg Blaenau Ffestiniog ac roedd yn gyfoeswr i'r awdur, y dramodydd a'r darlledwr Gwyn Thomas. Enillodd Rowlands ei radd ym Mhrifysgol Bangor, gan raddio gydag anrhydedd dosbarth cyntaf yn y Gymraeg yn 1959. Cyflwynodd ei MA ar Delweddau Dafydd ap Gwilym, ac ar ôl hynny derbyniodd Gymrodoriaeth Prifysgol Cymru i astudio yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen, rhwng 1961 ac 1963. Dyfarnwyd ei DPhil iddo am A Critical Edition and Study of the Welsh Poems Written in Praise of the Salusburies of Llyweni, a gyhoeddwyd yn 1967.

Darllen Mwy >


S

Yr Athro Michael Scott

Michael Scott oedd Is-ganghellor a sylfaenydd Prifysgol Glyndŵr; mae’n enwog am sicrhau prifysgol i Wrecsam.   

Darllen Mwy >


Yr Athro Robert Augustus Sharpe

Ymunodd Robert (Bob) Sharpe â Choleg Dewi Sant yn 1964 fel Darlithydd Cynorthwyol mewn Athroniaeth a thros y 30 mlynedd ganlynol nes iddo ymddeol fel Athro Emeritws yn 1997, bu’n rhan fawr o ddatblygu’r Adran Athroniaeth.

Darllen Mwy >


T

John Roland Lloyd Thomas

John Roland Lloyd Thomas (1908-1984) oedd y myfyriwr cyntaf i raddio yn Llanbedr Pont Steffan ac i ddychwelyd fel prifathro’r coleg. 

Darllen Mwy >


Yr Athro Laurie Thompson

Academydd a chyfieithydd oedd Laurie Thompson (1938-2015), ac ef wnaeth gyflwyno ditectif ffuglen Henning Mankel, Kurt Wallander, i’r cyhoedd ym Mhrydain.  

Darllen Mwy >


Yr Athro Thomas Fredeick Tout

Gallwch ddadlau mai Thomas Frederick Tout (1855-1929) oedd hanesydd Canoloesol mwyaf cynhyrchiol Lloegr ei gyfnod.

Darllen Mwy >


W

Yr Athro Hugh Walker

Roedd Hugh Walker (1855-1939) yn ddarlithydd Saesneg yng Ngholeg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan am dros hanner can mlynedd.  

Darllen Mwy >


Yr Athro Rowland Williams

Rowland Williams (1817-1870) oedd Is-brifathro Coleg Dewi Sant Llambed am ddeuddeg mlynedd. Mae’n enwog, oherwydd dywedwyd mai ef oedd yn gyfrifol am gyflwyno rygbi i Gymru. Mewn cyferbyniad llwyr, cafodd hefyd fynd ar brawf am heresi. 

Darllen Mwy >