Michael Scott oedd Is-ganghellor a sylfaenydd Prifysgol Glyndŵr; mae’n enwog am sicrhau prifysgol i Wrecsam.

Derbyniodd Scott ei addysg uwchradd yng Ngholeg St Chad, Wolverhampton. Aeth ymlaen i astudio yng Ngholeg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan. Arhosodd yno am bum mlynedd, gan ennill BA yn 1971 ac MA mewn Saesneg yn 1973. Yn Llambed, cyfarfu â’i ddarpar wraig, Eirlys James. Roedd Eirlys, merch leol oedd yn byw yn New Street Llambed, hefyd yn astudio yng Ngholeg Dewi Sant. Graddiodd yn y Gymraeg yn 1973. Priododd y ddau yn ystod yr haf 1974. Dywedodd Scott yn 2015, ‘Mae Llambed yn lle arbennig iawn i Eirlys a fi. Dyma’r alma mater i ni ein dau ond yn fwy na hynny, dyma dref enedigol Eirlys … Gwnaethom gyfarfod yn Llambed, a phriodi a dychwelyd yma gyda’n merched Jane a Jennifer.’ Yn anffodus, bu farw Eirlys yn 2016; noda Scott fod unrhyw lwyddiant a gafodd yn rhannol o’i herwydd hi. Yn 2020, priododd Margaret, menyw yr oedd wedi’i chyfarfod am y tro cyntaf yn yr ysgol gynradd.   

Ar ôl gadael gorllewin Cymru, astudiodd Scott gwrs TAR mewn drama ac addysg i oedolion ym Mhrifysgol Nottingham. Roedd ei swydd academaidd gyntaf yng Ngholeg Polytechnig Sunderland , (bellach Prifysgol Sunderland). Daeth yn Athro Saesneg ac yn Bennaeth Ysgol y Dyniaethau. Yn ystod ei gyfnod yno, sefydlodd berthynas addysgol hirsefydlog gyda Chwmni Brenhinol Shakespeare. Yma hefyd yr ysgrifennodd y cyntaf o’i gyfrolau a’i bapurau academaidd niferus. Yn benodol, ef oedd golygydd-sylfaenydd dwy gyfres ddylanwadol, Text and Performance a The Critics Debate. Nod Text and Performance oedd cyflwyno disgyblion chweched dosbarth ac israddedigion i astudio dramâu a chynyrchiadau ochr yn ochr â dulliau beirniadaeth lenyddol fwy cyfarwydd. Mae’r llyfrau’n archwilio cynyrchiadau mawr y 50 mlynedd diwethaf, yn ogystal â thestunau wedi’u hargraffu. Cyfrannodd Scott at y gyfrol ar Antony and Cleopatra. Er iddo ysgrifennu am Harold Pinter, mae’r rhan fwyaf o waith Scott yn canolbwyntio ar ddramâu’r Dadeni, a Shakespeare yn benodol. Cyhoeddodd Renaissance Drama and a Modern Audience yn 1985 a Shakespeare and the Modern Dramatist yn 1995. Hyd yn oed fel is-ganghellor prifysgol, roedd Scott yn dal i ysgrifennu am Shakespeare. Dywedodd ‘Hobi i mi yw hyn, felly byddaf bob tro’n ceisio dod o hyd i amser.’ Cyhoeddwyd Shakespeare’s comedies: all that matters yn 2014 a Shakespeare’s tragedies: all that matters yn 2015. Yna, yn 2016, amserwyd Shakespeare: a complete introduction er mwyn cyd-fynd â phedwar can mlynedd ers marwolaeth y bardd. 

Symudodd Scott i Brifysgol De Montfort, Caerlŷr, yn 1989, fel Pennaeth Ysgol y Celfyddydau a Dyniaethau i ddechrau. Yna, dechreuodd weithio fel uwch arweinydd ar ôl cael ei ddyrchafu yn Ddirprwy Is-Ganghellor. Enillodd ei PhD yn ystod ei amser yn De Montfort. 

Yn ystod y cyfnod hwn, llwyddodd i lobïo’r llywodraeth i gael y DU i ailymuno ag UNESCO, ac felly cafodd ei benodi’n ymgynghorydd i Gyfarwyddwr Cyffredinol UNESCO, ar gyfer Cyngres Addysg Uwch y Byd. Bu’n gweithio hefyd gyda Banc y Byd a’r OECD ar raglen sefydlogi prifysgolion Dwyrain Ewrop, yn dilyn cwymp wal Berlin.   

Dychwelodd Scott i Gymru yn 2001 fel pennaeth Sefydliad Addysg Uwch Gogledd-ddwyrain Cymru (NEWI), yn Wrecsam. Roedd yn un o’r colegau mwyaf o’i fath ym Mhrydain. Cymeradwywyd NEWI yn aelod-sefydliad llawn o Brifysgol Cymru yn 2004. Yna, yn 2008, daeth yn brifysgol, gyda phwerau i ddyfarnu ei graddau ei hun a’r awdurdodaeth i ddatblygu ei phroffil ymchwil. Cafodd y brifysgol newydd ei henwi ar ôl arwr canoloesol Cymru, Owain Glyndŵr. Daeth yn un o’r math newydd o sefydliadau, yn arbenigo mewn pynciau galwedigaethol wedi’u teilwra i anghenion busnes. Mae gan y brifysgol gysylltiadau cryf â’i chymuned. Dywedodd Scott, ‘Mae’r math o brifysgol y mae Glyndŵr yn ei chynrychioli wedi cael ei greu mewn gwirionedd ar gyfer yr ardal, ei phobl a’i diwydiant. Nid yw’n bodoli ar gyfer ei hun yn unig - mae ar gyfer y gymuned y mae’n ei gwasanaethu.’ Mae Prifysgol Glyndŵr yn yr ardal weithgynhyrchu fwyaf yng Nghymru; gall gyflawni gwaith ymchwil cymhwysol yn helpu’r busnesau o’i chwmpas. 

Yn ychwanegol at hyn, gwnaeth Glyndŵr ymdrech fawr i gael gwared ar y rhwystrau rhag addysg uwch. Meddai Scott ‘Rydym eisiau cefnogi’r bobl sy’n cael eu tangynrychioli i fynd i’r brifysgol, a phrofi nad oes dim i’w ofni.’ Dylai addysg brifysgol fod ar gael i bawb. Nod y brifysgol newydd oedd creu cyfleoedd newydd, yn ogystal â swyddi newydd. 

Ymddeolodd Scott yn 2015. Dywedodd David Jones, cyn-Ysgrifennydd Gwladol Cymru, ‘Dan ei arweinyddiaeth ef, mae Glyndŵr wedi dod yn fath newydd o brifysgol, sy’n deall anghenion y gymuned y cafodd ei sefydlu ynddi, ond sydd hefyd yn eangfrydig ac yn rhyngwladol ei safbwynt.’  

Ar hyn o bryd, mae Scott yn Uwch Ymgynghorydd i Lywydd Prifysgol Georgetown, Washington, ar ôl bod yn Athro Saesneg Ymweld yno. Yn 1989, rhoddodd Georgetown Wobr Ganmlwyddol am Addysgu ac Ysgolheictod Rhagorol iddo. Mae Scott hefyd yn Athro Saesneg Ymweld ym Mhrifysgol Dezhou, Shandong, Tsieina, ac yn gymrawd Llyfrgell Gladstone, Penarlâg. Mae wedi bod yn gyfarwyddwr Comisiwn Cenedlaethol y DU ar gyfer UNESCO ac yn gadeirydd UNESCO Cymru. Roedd yn aelod o gyngor y BBC yng Nghymru rhwng 2013 a 2017. Mae Scott yn gyfarwyddwr Oxford-Scott Education, a ymgorfforwyd yn 2015, sy’n cynnig gwasanaeth ymgynghoriaeth i uwch arweinwyr mewn sefydliadau addysg uwch. Mae’n Uwch Brofost er anrhydedd ym Mhrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant ac yn Uwch Ddeon a Chymrawd yn Neuadd Blackfriars, Rhydychen.  

Ffynonellau 

Porter, G. (2015, Ion 29). Tributes to Glyndwr University vice-chancellor as he steps down - Politicians and business leaders salute Michael Scott who is credited with securing Wrexham its university status. Daily Post - North Wales Edition: Web Edition Articles (Cymru). Cyrchwyd o <https://infoweb.newsbank.com/resources/doc/nb/news/1532DF69E3D1DC60?p=UKNB> 

Prifysgol Glyndŵr. (2012). Professor Michael Scott. Cyrchwyd ar 24 Medi 2020 o https://web.archive.org/web/20130217074137/http://glyndwr.ac.uk/en/AboutGlyndwrUniversity/Governance/ExecutiveGroup/ProfessorMichaelScott/ 

Scott, Prof. Michael, DL; Vice-Chancellor, Prifysgol Glyndŵr, 2008–15. (2019, 1 Rhagfyr). Who’s Who & Who Was Who. Cyrchwyd ar 24 Medi 2020, o https://www.ukwhoswho.com/view/10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-255914. 

Scott, M. (2020). Professor Michael Scott. [Tudalen LinkedIn]. LinkedIn. Cyrchwyd ar 24 Medi 2020 o https://www.linkedin.com/in/professor-michael-scott-3b89b712b/  

Returning to Lampeter. (Hydref 2015). Grapevine. Cyrchwyd ar 24 Medi 2020 o https://issuu.com/lampetergrapevine/docs/grapevine_issue_33_oct_2015 

Wiggins, M. (1990). Text and performance, Macmillan, Llundain: Martin Wine, Othello; Gamini Salgado, King Lear; Gordon Williams, Macbeth; Michael Scott, Antony and Cleopatra. Critical Survey. 2(1),111-113. Cyrchwyd o https://www-jstor-org.ezproxy.uwtsd.ac.uk/stable/41555513?seq=1#metadata_info_tab_contents 

Prifysgol Glyndŵr Wrecsam (2014). World leading publishing house releases VC’s book on Shakespeare comedies. Cyrchwyd ar 24 Medi 2020 o https://www.glyndwr.ac.uk/en/AboutGlyndwrUniversity/Newsandmediacentre/Newsarchive/PressReleases2014/MichaelScottShakespeareComedy/ 

BagnallS. (2008, 6 Mai).  College to be university by summer's end. Daily Post (Lerpwl). Cyrchwyd o https://infoweb.newsbank.com/resources/doc/nb/news/1208517EB1659970?p=UKNB 

'We want to raise the aspirations of communities and open the doors of the university to show that it's not a foreign place'. (2011, 6 Hydref). Western Mail. Cyrchwyd o https://infoweb.newsbank.com/resources/doc/nb/news/13A3FB9CC288E530?p=UKNB