Professor Robert Jackson/ Athro Robert Jackson

Mae Robert Jackson yn arbenigwr mewn addysg grefyddol a rhyngddiwylliannol, ac yn Gyfarwyddwr Sefydlol Uned Ymchwil Crefyddau ac Addysg Warwig (Warwick Religions and Education Research Unit -WRERU).

Ganwyd Robert Mason David (‘Bob’) Jackson ar Fehefin 11 1945 yn Ilkeston, Derbyshire. Mynychodd Ysgol Hallcroft, cyn astudio diwinyddiaeth yng Ngholeg Dewi Sant, Llambed. Yna, astudiodd am Dystysgrif Addysg i Raddedigion yng Ngholeg Fitzwilliam Caergrawnt. Yng Nghaergrawnt, roedd yn aelod o Footlights, clwb theatraidd enwog y brifysgol.   

Roedd swydd addysgu gyntaf Jackson wedi’i lleoli yn Uwchysgol Nottingham, lle y gwnaeth ef weithio o 1967 tan 1971. Yna, symudodd i Goleg Addysg Cofentri a dechreuodd i astudio, dros gyfnod hir, addysg fel disgyblaeth benodol. Yn ystod y cyfnod hwnnw, cwblhaodd astudio am radd MA mewn athroniaeth. Yn 1978, ymgorfforwyd Coleg Addysg Cofentri ym Mhrifysgol Warwig o dan yr enw Campws Westwood. Daeth Jackson yn rhan o’r Adran Addysg Gelf (yn ddiweddarach yr Athrofa Addysg, ac wedyn y Ganolfan Astudiaethau Addysg). Roedd y gwaith tuag at ei radd PhD, a ddyfarnwyd iddo yn 1994, yn ymwneud â’r berthynas rhwng addysg grefyddol ac astudiaethau crefyddol. Hefyd, yn 1994, daeth Jackson yn gyfarwyddwr cyntaf WRERU, Uned Ymchwil Crefyddau ac Addysg Warwig. Dyrchafwyd ef yn 1995 yn Athro Crefyddau ac Addysg. Arhosodd gydag WRERU tan iddo ymddeol yn 2012; mae’n parhau i chwarae rhan yng ngwaith yr uned. Yn 2006, dyfarnwyd iddo radd DLit gan Brifysgol Cymru, Llambed, am ddetholiad o’i waith cyhoeddedig. Mae ganddo ddoethuriaethau anrhydeddus a ddyfarnwyd iddo gan Brifysgol Diwinyddiaeth Norwyaidd (MF) Oslo, a hefyd gan Brifysgol Gwyddoniaeth a Thechnoleg Norwyaidd (NTNU) Trondheim.  

Mae Jackson yn dadlau, os ydy addysg yn ymwneud â deall profiad dynol yn ei gyfanrwydd, yna, rhaid iddo hefyd gynnwys crefydd. Mae ef yn ystyried addysg grefyddol yn rhan bwysig o ddatblygiad personol a chymdeithasol myfyrwyr. Ei waith ymchwil cynharaf oedd gwaith ethnograffig ar deuluoedd Hindŵ ym Mhrydain yr ymgymerwyd ag ef gydag Eleanor Nesbitt. Yn dilyn hyn, ysgrifennodd gyfres o lyfrau ar Hindŵaeth, gan gynnwys Approaches to Hinduism (1988, gyda Dermot Killingley); Religions through Festivals: Hinduism (1989), a Listening to Hindus (1990, gyda Nesbitt).  

Cyhoeddodd Jackson Religious Education: An Interpretive Approach (Hodder a Stoughton) yn 1997. Gwnaeth ddadlau, yn hytrach na dilyn ymagwedd ‘ffenomenolegol’ Ninian Smart at addysg grefyddol, gallai anthropoleg, efallai, fod yn fethodoleg ffrwythlon. Mae ymagwedd ddeongliadol Jackson yn archwilio’r perthnasau dynamig sy’n bodoli rhwng unigolion, y grwpiau y maent hwy yn ymwneud â nhw, a thraddodiadau crefyddol ehangach. Ceir hefyd ynddi elfen adfyfyriol, lle mae’r myfyriwr yn ystyried goblygiadau’r dysgu newydd o safbwynt ei ddatblygiad ef ei hun. Yn Rethinking Religious Education and Plurality (RoutledgeFalmer, 2004), awgrymodd Jackson fod potensial addysgol astudio crefydd mewn ysgolion a ariennir gan y wladwriaeth heb ei lawn werthfawrogi. Dylid ystyried ysgolion cymunedol fel rhai sy’n darparu cyd-destun lluosogaethol ar gyfer datblygiad addysgol, yn hytrach na fel mannau dysgu secwlar. Mae’r amrywiaeth o grefyddau a’r ffyrdd o fyw a geir yn ysgolion y wladwriaeth yn cynnig cyfle enfawr ar gyfer cynnal deialog.  

Mae Jackson wedi chwarae rhan fawr yng ngwaith Cyngor Ewrop ar bolisi crefydd ac addysg. Mae ei rôl wedi cynnwys cyfrannu at waith y Cyngor ynglŷn ag addysgu crefyddau, addysg ryngddiwylliannol a dinasyddiaeth. Yn benodol, mae ef wedi cynnal astudiaeth ar ran y Cyngor, yn archwilio’r posibilrwydd o sefydlu canolfan addysgol Ewropeaidd; byddai rhan o’i chylch gwaith yn cynnwys astudiaethau ar amrywiaeth grefyddol. Mewn ymateb i hyn, agorodd yr European Wergeland Centre yn Oslo yn 2008. Mae’n disgrifio ei hun yn ganolfan adnoddau addysg i hyrwyddo dealltwriaeth ryngddiwylliannol, hawliau dynol a dinasyddiaeth ddemocratig. Jackson oedd ei hathro cyntaf, ac mae hefyd yn athro gwadd i Goleg Prifysgol Oslo ac Akershus, lle’r oedd y ganolfan wedi’i lleoli’n gyntaf.  

Hefyd, roedd Jackson yn gyd-drefnwr y Cyfnewid Cyngor Ewrop cyntaf i gael ei gynnal rhwng arweinwyr cymunedau ffydd a chymdeithasau dyneiddiol. Cynhaliwyd y digwyddiad hwn yn Strasbourg ym mis Ebrill 2008. Roedd ef hefyd yn rhan o’r tîm a wnaeth ddrafftio Argymhelliad Cyngor y Gweinidogion ar addysgu am argyhoeddiadau crefyddol ac anghrefyddol (a gyhoeddwyd yn 2008). Cyhoeddwyd ei lyfr Signposts: Policy and Practice for Teaching About Religions and Non-Religious Worldviews gan Gyngor Ewrop yn 2014 i gynorthwyo’r sawl sy’n gweithredu argymhellion y Cyngor.  

Gwnaeth Jackson olygu Resource: The Journal of the National Association of Teachers of Religious Education o 1978 tan 1996. Daeth yn olygydd y cyfnodolyn British Journal of Religious Education ym mis Medi 1996; ynddo, gwnaeth wella ansawdd y cyflwyniadau drwy gyflwyno system gadarn o adolygu gan gymheiriaid.  

Etholwyd Jackson yn Gymrawd Academi’r Gwyddorau Cymdeithasol yn 2010. Yn 2013, rhoddwyd iddo gan Gymdeithas Addysg Grefyddol (Religious Education Association - REA) yr Unol Daleithiau wobr William Rainey Harper (a ddyfernir i arweinwyr rhagorol y mae eu gwaith nhw mewn meysydd eraill wedi effeithio’n ddwys ar addysg grefyddol). Gwnaethpwyd Jackson hefyd yn aelod gydol oes o’r REA. Mae ef hefyd yn aelod gydol oes o Gymdeithas Darlithwyr Addysg Grefyddol Prifysgolion. Yn 2017, dyfarnwyd i Jackson ddoethuriaethau anrhydeddus gan Brifysgol Gwyddoniaeth a Thechnoleg Norwyaidd Trondheim a Phrifysgol Diwinyddiaeth Norwyaidd (MF) Oslo. Mae hefyd yn athro gwadd yn Adran y Dyniaethau ac Addysg Gwyddorau Cymdeithasol Prifysgol Stockholm. 

Yn ogystal â’i weithgareddau academaidd, mae Jackson yn gerddor jas brwdfrydig. Pan oedd yn Llambed, byddai’n chwarae jas gyda Band Jas Dyffryn Teifi. Ers y 1980au, mae wedi canu’r trombôn i fand o’r enw Spicy Jazz. Yn 1987, gwnaeth gynnig bod y blaenwr band a thrympedwr, Humphrey Lyttelton, yn cael doethuriaeth anrhydeddus gan Brifysgol Warwig. Yna, gwahoddwyd Lyttelton i chwarae fel cerddor gwadd gyda Spicy Jazz, ac fe ysgrifennodd y nodyn ar gyfer clawr eu recordiad Coming of Age. Ar ôl marwolaeth Lyttelton yn 2008, daeth Jackson yn Noddwr Ymddiriedolaeth Humph, a sefydlwyd er mwyn codi arian ar gyfer cerddorion jas ifanc. Mae Jackson hefyd yn fardd; mae detholiad o’i waith wedi cael ei gyhoeddi yn Narrowboat Music (Grevatt & Grevatt). 

Ffynonellau 

Robert Jackson (educator). (2020, May 30). In Wikipedia.  https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Jackson_(educator).  

University of Warwick. (2020). Professor Robert JacksonAdalwyd ar Fai 29, 2020,  oddi wrthhttps://warwick.ac.uk/fac/soc/ces/research/wreru/aboutus/staff/rj  

Jackson, R. (2015). Inclusive study of religions and other worldviews in publicly-funded schools in democratic societies. In: Stoekl, K. (ed.) The future of religious education in Europe. European University Institute, 2015. Adalwyd oddi wrth: https://cadmus.eui.eu/bitstream/handle/1814/37735/FutureReligiousEducationEurope_2015.pdf?sequence=1&isAllowed=y 

Hull, J.M. (2006). Rethinking religious education and plurality: issues in diversity and pedagogy. British educational research journal. 32(1):151-152. Adalwyd oddi wrth: www.jstor.org/stable/30032666.

The European Wergeland Centre. Adalwyd ar Fai 29, 2020,  oddi wrthhttps://theewc.org/