Mae Andy White yn ddigrifwr stand-yp.

Brodor o Birmingham yw Andy. Nid oedd yn siŵr beth yr oedd am ei wneud ar ôl gadael yr ysgol, ond ei freuddwyd fawr oedd astudio am radd mewn Saesneg. Fodd bynnag, aeth i Brifysgol Aston yn gyntaf i astudio cynllunio trefi. Nid yw'n syndod nad aeth hwn yn dda a gadawodd ar ôl blwyddyn. Cofiodd fod gan Goleg Prifysgol Dewi Sant enw da am fod yn goleg hawdd cael lle ynddo, felly mynychodd y gynhadledd myfyrwyr newydd. Oherwydd lleoliad anghysbell Llambed, roedd hyn yn cynnwys treulio noson yno, gan roi cyfle i ddarpar fyfyrwyr yfed ym mar Undeb y Myfyrwyr. 

Yn Llambed, astudiodd Andy Saesneg ac ymdaflu i fywyd coleg. Y myfyrwyr eu hunain oedd yn gwneud i bethau ddigwydd, felly doedd dim ots bod y lle yng nghanol unman. Dechreuodd gymryd rhan mewn perfformiad byw ac ysgrifennodd a chyfarwyddo sioe sgetsys comedi. Ysgrifennodd erthyglau digri hefyd ar gyfer cylchgrawn y coleg 1822. Wrth edrych yn ôl arno, mae Andy yn gweld  ei weithgareddau allgyrsiol yn paratoi'r tir ar gyfer ei yrfa gomedïol. Cymerodd ran yn yr wythnos yn y RAG, a chred mai ef oedd y casglwr mwyaf llwyddiannus un flwyddyn. Unwaith eto, gall weld sut y helpodd hyn ei gomedi. Mae ysgwyd tun casglu ar gornel stryd, gweiddi ar ddieithriaid am arian yn gwneud i chi ddod allan o'ch cragen. Mae angen i chi oresgyn swildod os ydych am wneud gwaith stand-yp.  Cymerodd ran mewn gwleidyddiaeth myfyrwyr, gan gynnwys mynd i rai gwrthdystiadau. Mae'n cofio bod yn un o grŵp bach o Lambed a aeth i Lundain am brotest  yn erbyn Plaid Genedlaethol Prydain. Er bod y garfan yn dod o Lambed yn un fach, o’i chymharu â chyfanswm y myfyrwyr, hon oedd y fwyaf o'r holl golegau o Gymru a ddaeth. Rhedodd Andy hefyd ar gyfer llywydd Undeb y Myfyrwyr ym 1994; ef oedd yr ymgeisydd cyntaf i gynnwys cyfeiriad e-bost ar ei lenyddiaeth ymgyrchu! 

Ar ôl gadael Llambed, treuliodd Andy beth amser wedi ei 'gaethiwo wrth ddesg' mewn canolfan alwadau. Roedd un o'i gydweithwyr hefyd yn rhedeg ei gwmni cynhyrchu ei hun; roedd yn gwybod  bod gan Andy  ddiddordeb mewn perfformio ac awgrymodd ei fod wedi rhoi cynnig ar gomedi stand-yp. Trefnodd i  Andy roi cynnig ar slot yn Jongleurs yn Battersea. Roedd hyn yn rhan o gystadleuaeth am actau newydd; roedd y rhan fwyaf o'r rhai a gymerodd ran wedi bod yn rhan o gylch tafarnau Llundain ers blwyddyn neu ddwy. Er na enillodd Andy, credai iddo wneud yn weddol ac yntau’n cystadlu am y tro cyntaf. 

Yn 2002 cymerodd Andy ran mewn rhifyn arbennig o The Weakest Link ar BBC1a oedd yn cynnwys comedïwyr newydd. Sioe gwis oedd y Weakest Link,  wedi ei chyflwyno gan Anne Robinson, lle pleidleisiai cystadleuwyr yn raddol i gael gwared ar y cystadleuwyr gwannaf yn eu barn nhw. Andy a enillodd yn y pen draw; defnyddiodd ei wobr o £9 750 i dalu am ei briodas chwe mis yn ddiweddarach. Mae ei wraig Cait hithau yn un o raddedigion Llambed; cyfarfu'r naill a’r llall tra roeddent yn fyfyrwyr. Maes o law byddai’n disgrifio'r digwyddiad yn ei sioe It started with a quiz. Mae ganddynt fab, Henry, a aned yn 2011. Defnyddiodd Andy ei brofiad yn dad ar gyfer sioe stand-yp arall, Daddy Fool. Un sioe a ysgrifennodd a oedd yn seiliedig ar ei fywyd academaidd oedd I Think Therefore I Joke, a ysbrydolwyd gan y cyrsiau athroniaeth a gymerodd yn ei flwyddyn gyntaf. Mae'n dal i loffa mewn athroniaeth bob hyn a hyn. Llwyddodd i gyfuno ei fywyd stand-yp â'i ddiddordebau athronyddol yn fwy diweddar pan fynychodd gynhadledd ar gomedi ac athroniaeth ym Mhrifysgol Caint yng Nghaergaint yn 2019.  

Diffinia Andy ei hun yn Brummie egnïol, hyderus a gwirion sy'n cyfuno lleisiau gwirion ac affro gwyllt i greu effaith gomig fawr. Gall symud o’r ffurf ddigyffro i’r sain uchel a’r corfforol. Meddai 'Rwy'n tynnu wynebau doniol ac yn gwneud lleisiau gwirion. Weithiau rwy'n ychwanegu jôcs. Rwy hefyd yn ysgrifennu straeon bach rhyfedd.' Mae'n teimlo ei fod yn llawer mwy allblyg ar lwyfan na mewn bywyd go iawn. Mae'n nodi bod gwahanol gynulleidfaoedd yn amrywio. Er enghraifft, os yw'n perfformio mewn Canolfan Gelfyddydau, bydd yn ceisio bod yn weddol addfwyn. Os yw'n  credu bod sawl parti dynion neu blu yn  bresennol, bydd yn ceisio eu taro'n galed ar y dechrau gyda rhywbeth doniol iawn. Ar gyfer partïon dynion, mae'n tueddu gwneud hwyl am ben y darpar ŵr; ar y llaw arall, mae partïon plu yn aml yn amddiffynnol o’r briodasferch.  

Mae Andy yn perfformio'n rheolaidd ledled Prydain, ac weithiau dramor. Mae wedi chwarae gerbron amrywiaeth eang o gynulleidfaoedd – clybiau comedi, theatrau, llongau mordeithio, prifysgolion, sioe radio a theledu, a digwyddiadau adloniant corfforaethol. Mae wedi gweithio gyda'r phob un o’r prif gadwyni a hyrwyddwyr. Dramor, mae wedi perfformio ym Monte Carlo, Berlin, Adu  Dhabi, Dubai, Brwsel a Zurich. 

Ffynonellau 

Deacy, C. (cyfwelydd). (2020, 8 Chwefror). Nostalgia interviews with Chris Deacy. Andy White. [Podcast sain]. Cyrchwyd 29 Hydref 29 2020 o https://audioboom.com/posts/7499358-andy-white 

The Comedy Agency (dim dyddiad) Andy White. Cyrchwyd 29 Hydref 2020 o http://www.thecomedyagency.co.uk/artists/andy-white/ 

McMullen, M. (2011, 8 Mehefin). Star Andy’s in Market for laughs. Coventry Telegraph. Cyrchwyd 29 Hydref 2020 o https://infoweb-newsbank-com.ezproxy.uwtsd.ac.uk/apps/news/document-view?p=UKNB&docref=news/137BC7881CC5D070. 

Collins, C. (2002, 7 Hydref). Comic links show to bride. Birmingham Mail. Cyrchwyd 29 Hydref 2020 o https://infoweb-newsbank-com.ezproxy.uwtsd.ac.uk/apps/news/document-view?p=UKNB&docref=news/1391E85B274131C0. 

.