Mae Hannah McKeand yn alldeithwraig begynol; yn 2006, gwnaeth hi osod record cyflymder y byd am sgïo’n solo, heb unrhyw gefnogaeth, i Begwn y De.

Astudiodd McKeand y clasuron a hanes yr hen fyd ym Mhrifysgol Cymru, Llambed. Mae hi wedi dweud, ‘I didn’t want to be in a big city as I wanted to be somewhere intimate where I would get to know lots of people and be able to escape into the hills when it got too much for me … I loved being in a small department and all the lecturers knowing me by name and I made some amazing friends during my time there.’  

Ar ôl ymadael â Llambed, gweithiodd McKeand am nifer o flynyddoedd fel rheolwr marchnata i gwmni theatr. Ond yn 2001, gwnaeth ei thad bedydd adael gwaddol iddi; teimlodd hi y dylai hi ei ddefnyddio ar gyfer rhywbeth arbennig. Felly, dechreuodd hi ymweld ag Anialwch Gorllewinol enfawr Gogledd Affrica, ail ddiffeithwch mwyaf y byd. Yna, daeth hi’n awyddus i wybod am ddiffeithwch mwyaf oll y byd, sef Antarctica.  Yn 2004, ymunodd hi â thaith dywysedig i sgïo o arfordir Antarctica i Begwn y De, gan ddilyn llwybr Hercules, pellter o 690 o filltiroedd. Er gwaethaf diffyg profiad McKeand, gwnaeth hi ffynnu a theimlodd hi’n hollol gyffyrddus yn yr amgylchedd anghyfeillgar hwn. 

Ddwy flynedd wedyn, gwnaeth McKeand ddychwelyd i’r Antarctig, gan wneud yr un siwrnai ar ei phen ei hun a heb unrhyw gefnogaeth. Roedd y daith yn golygu tynnu sled a oedd yn pwyso 80 kg dros yr eira, gyda’r tymheredd mor isel â minws 35˚C. Gwnaeth hi ddefnyddio 8000 o galorïau y dydd. Llwyddodd McKeand orffen y daith mewn 39 diwrnod, 9 awr a 33 munud, gan dorri record y byd (ar gyfer y ddau ryw) drwy gyrraedd mwy na dau ddiwrnod yn gynt. Gosodwyd y record flaenorol hefyd gan fenyw o Brydain, sef Flora Thornewill. Mae McKeand wedi dychmygu, “There’s a tradition of suffering with men. They want it to be the most savage and hard experience. But the girls’ thinking is: ‘Let’s make it as nice as possible.’” 

View of Antarctica’s ice sheet and mountains

Llun: Golygfa o len iâ a mynyddoedd Antarctica 

Ers hynny, mae McKeand wedi tywys nifer o gleientiaid unigol ar alldeithiau i Begwn y De, gan ddilyn llwybr Messner, yn ogystal â llwybr Hercules. Yn 2012, dyfarnwyd iddi ail Record Byd Guinness am orffen mwy o alldeithiau i Begwn y De nag unrhyw un arall. Gwnaeth y rhain olygu llusgo slediau am dros 6000 o filltiroedd ar draws yr Antarctig. 

Daeth sefyllfa fwyaf heriol McKeand ar daith i’r Arctig yn 2008. Roedd hi wedi gobeithio mai hi fyddai’r fenyw gyntaf i deithio ar ei phen ei hun o arfordir gogleddol Canada i Begwn Daearyddol y Gogledd; (gwnaeth hi geisio gwneud hyn gan ddefnyddio’r llwybr anoddaf, a heb unrhyw gefnogaeth). Ond, ar ôl pythefnos o sgïo, gwnaeth hi gwympo drwy grac dwfn yn yr iâ.  Cafodd ei thrapio yn y twll wyth troedfedd, wedi afleoli ei hysgwydd yn y ddamwain. Ar ôl awr o ymdrech, llwyddodd ddianc, drwy ddefnyddio ei sgi fel ysgol un gris.  

McKeand yw sylfaenydd Polar Expedition Training (PET). Wedi’i leoli yn Norwy, wrth galon Parc Cenedlaethol Hardangervidda, mae PET yn darparu hyfforddiant o’r rheng flaenaf i alldeithwyr pegynol, yn ogystal â phrofiadau sgïo a defnyddio slediau cŵn ac esgidiau eira. Mae myfyrwyr McKeand wedi cynnwys  Lewis Clarke, a aeth ymlaen i fod yr ieuaf i sgïo o arfordir Antarctica i Begwn y De, a Mollie Hughes, y ferch ieuaf i sgïo ar ei phen ei hun, heb unrhyw gefnogaeth, i Begwn y De.  

Yn ogystal â’i hanturiaethau Antarctig, mae McKeand wedi bod ar alldeithiau i Dde America, gan gynnwys yr Amazon, i’r Aifft, Libya, y Swdan, Namibia ac Afghanistan. Yn 2010, gwnaeth hi gyd-dywys a mentora chwe llysgennad ieuenctid ar heic 200 km o hyd drwy goedwig law’r Amazon. Yna, chwe blynedd yn ddiweddarach, gwnaeth hi gyd-dywys pum llysgennad ieuenctid ar alldaith redeg, pythefnos o hyd, i Bolivia gan orffen wyth marathon mewn wyth diwrnod. Mae hi hefyd wedi hwylio o gwmpas y byd; yn 2005, cymerodd hi ran yn y Ras Iotiau Cliper o Gwmpas y Byd. Yn 2007, hwyliodd hi yn yr iot Blizzard o Tasmania drwy Gefnfor y De i Dde Chile. . Mae McKeand wedi gweithio fel tywysydd maes pegynol, yn ogystal â fel ymgynghorydd logisteg a siaradwr ysgogiadol.  Mae’n Gymrawd y Gymdeithas Ddaearyddol Frenhinol, yn aelod o’r Explorers Club ac yn aelod o’r International Polar Guide Association. Mae hi hefyd wedi ennill gwobrau fel ysgrifennwr teithio; yn 2018, enillodd hi Wobr Ysgrifennwr Teithio’r Flwyddyn AITO  (am erthygl sy’n llai na 1500 o eiriau). Gwnaeth ei darn, “A world in a grain of sand” ar gyfer Suitcase Magazine, ddisgrifio ei thaith i’r Anialwch Gorllewinol ac i Len Dywod Selima.  Yn fwy diweddar, penodwyd hi i’r swydd Rheolwr Ardal Pegwn y De  ar gyfer Rhaglen Antarctig yr Unol Daleithiau, rhywbeth mae’n ei disgrifio fel ‘certainly the pinnacle of my career.’

Yn ôl McKeand, y mannau mwyaf heriol y mae hi wedi dod o hyd iddynt yw rhannau anghysbell y cefnforoedd, ymhell o unrhyw dir. Y rhannau o’r byd sydd orau ganddi yw’r rhai anghysbell a gwag, yr anialychau mawr a’r tiroedd anial pegynol. Wrth gyfeirio am yr Antarctig, medd hi, ‘It is so completely unimaginable. I have skied to the South Pole more times than anyone ever and I still can’t really get my head around the place. Every day I ski all day across empty rolling plains of ice and every night invent a small home of canvas in the white nothingness …’ 

Ffynonellau 

McKeand, H. (n.d.). Hannah McKeand. Adalwyd ar Fehefin 15, 2020, oddi wrth https://www.hannahmckeand.com/ 

Hannah McKeand: polar explorer. (2012, Summer). Campus: the magazine for University of Wales alumni. Adalwyd ar Fehefin 15, 2020, oddi wrth https://www.wales.ac.uk/Resources/Documents/Alumni/Newsletters/Campus2012(English).pdf 

Cooper, T. (2008, Mar 8). The Daily Telegraph: A woman's place is at the Pole Hannah McKeand is piling on the pounds in more ways than one for a solo bid to reach the top of the world, as Tarquin Cooper reports. Daily Telegraph, The (London, England)Adalwyd oddi wrth https://infoweb.newsbank.com/resources/doc/nb/news/11F5883E131B3088?p=UKN 

Woman abandons solo North Pole adventure after plunge through ice. (2008, Mar 24). The Times, p. 22. Adalwyd oddi wrth https://infoweb.newsbank.com/resources/doc/nb/news/11F9F0A392AC0B68?p=UKNB 

SIMPSON, A. (2006, Dec 30). The Guardian: Woman treks alone to South Pole in 39 days: Hannah McKeand breaks record for 690-mile trip Journey to raise cash for breast cancer charity. The Guardian. Adalwyd oddi wrth https://infoweb.newsbank.com/resources/doc/nb/news/1165BF87308D8120?p=UKNB