John Murray

John Murray yw Gohebydd Pêl-droed y BBC.

Magwyd Murray ar fferm fynydd anghysbell yn Northumberland; mae eiddo’r teulu yn pontio Mur Hadrian. Mynychodd yr ysgol yn Newbrough, yn Haltwhistle ac yn Haydon Bridge. Chwaraeodd amrywiaeth o chwaraeon – rygbi’r undeb a chriced, yn ogystal â phêl-droed. Mae’n cofio aros yn Leeds pan oedd yn ddisgybl yn y chweched dosbarth i wylio gêm brawf yn Headingley. Trwy siawns, cyfarfu ag aelod o dîm cynhyrchu’r rhaglen Test Match Special a chafodd ei gyflwyno i’r sylwebydd enwog, Christopher Martin-Jenkins. Cynghorodd CMJ iddo chwarae cymaint o chwaraeon â phosibl a cheisio cael dealltwriaeth o sut mae chwaraeon yn gweithio a sut maent yn cael eu chwarae. Tua’r un adeg, cyflawnodd Murray ei brofiad gwaith yn Hexham Courant.  

Astudiodd Murray ddaearyddiaeth yng Ngholeg Prifysgol Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan rhwng 1985 ac 1988. Ochr yn ochr â’i waith academaidd, chwaraeodd ran fawr yn y tîm pêl-droed gan wasanaethu fel cyd-ysgrifennydd am ddwy flynedd yn ogystal â chwarae yn y gôl. Gan feddwl am ei yrfa yn y dyfodol, ysgrifennodd adroddiadau ar eu gemau’n rheolaidd i Cardigan and Tivyside Advertiser. Mewn cyfarfod â chynghorydd gyrfa yn ei flwyddyn olaf cafodd ei lywio tuag at newyddiaduraeth radio.  

Ar ôl graddio, dilynodd gwrs ôl-raddedig mewn newyddiaduraeth radio yng Ngholeg Technoleg Darlington. Ar ôl iddo gymhwyso, dychwelodd i ardal gogledd-ddwyrain Lloegr i weithio yn TFM, gorsaf radio fasnachol ar Teesside. Ei swydd oedd gohebu ar newyddion a chwaraeon; yma y cyflwynodd ei sylwebaethau pêl-droed cyntaf. Ar ôl hynny, symudodd i BBC Radio Cleveland ac yna, ar ôl blwyddyn, i radio rhwydwaith y BBC. Yn wreiddiol, cafodd Murray ei gyflogi yno fel cynhyrchydd. Fodd bynnag, roedd nifer fawr o gemau pêl-droed yn cael eu darlledu ar yr adeg honno ac, yn gyflym, derbyniodd gyfleoedd i sylwebu. Y twrnamaint cyntaf iddo ei fynychu oedd Cwpan y Byd 1998 a chwaraewyd yn Ffrainc. Mae’n cofio gweithio ochr yn ochr â chyn-reolwr tîm pêl-droed Lloegr, Graham Taylor.  

Daeth Murray yn Ohebydd Pêl-droed yn 2014 gan ddilyn ôl-troed Brian Moore, Bryon Butler a Mike Ingham. Dywedodd, ‘Felly, ers i’r rôl hon gael ei chreu yn y 1960au, fi yw’r pedwerydd person yn unig i’w chyflawni,’ ac ‘Rwy’n ystyried ei bod yn fraint cael bod yn rhan o’r pedwarawd hwnnw yn fraint’. Mae rôl Murray yn cynnwys rhoi newyddion am bob un o’r gemau pêl-droed ar y lefel uchaf a phob gêm pêl-droed y mae tîm pêl-droed Lloegr yn ei chwarae. 

Ar gyfartaledd, mae’n sylwebu ar ddwy i dair gêm bob wythnos. Mae’n dweud mai ei swydd fel darlledwr yw ceisio dod â’r gwrandäwr i’r digwyddiad y mae’n gweithio ynddo. Mae hyn yn cynnwys creu darluniau. Mae hefyd yn bwysig i’r gwrandawyr glywed yr hyn sy’n digwydd. Gall pobl droi’r radio ymlaen ar unrhyw adeg a byddant yn dymuno gwybod y sgôr.  

Er gwaetha’r toreth o wybodaeth ystadegol sydd ar gael, mae Murray yn cadw ei gofnodion ei hun ar bob tîm mawr gan gynnwys pob tîm yn Uwch Gynghrair Lloegr a’r mwyafrif o dimau ym Mhencampwriaeth Lloegr. Fel arfer mae’n llunio llwyth o nodiadau ar gyfer pob gêm y mae’n gweithio arni, yn llawer mwy nag y bydd yn debygol o’u defnyddio. Os bydd gofyn iddo roi sylwebaeth ar dîm anghyfarwydd, er enghraifft, yng Nghwpan Lloegr, bydd yn ceisio eu gwylio’n chwarae o flaen llaw. Pan fydd yn gweithio dramor, yn aml, bydd yn siarad â sylwebwyr lleol; mae cam-ynganu enwau’r chwaraewyr yn hawdd iawn.  

Mae Murray hefyd wedi gohebu ar ystod o chwaraeon eraill. Mae wedi gweithio ar y Gemau Olympaidd a Gemau’r Gymanwlad. Yn 2012, rhoddodd sylwebaeth ar seremoni agoriadol a seremoni cau Gemau Olympaidd Llundain ar gyfer Radio 5. Wrth sôn am gynnwys radio’r BBC ar gyfer Gemau Olympaidd Rio 2016, dywedodd David McCarthy, ‘Mae’n fywiog, yn llawn gwybodaeth, ac yn creu darlun trwy eiriau… mae unigolion fel Iain Carter a John Murray yn rhoi sylwebaeth ar gampau megis canŵio a rhwyfo ac nid ydynt yn esgus eu bod yn arbenigwyr arnynt… ond maent yn ddarlledwyr o’r radd flaenaf.’ Mae Murray wedi ymwneud â byd criced gan weithio i Test Match Special yn ystod taith Lloegr o Sri Lanka yn 2003. Fodd bynnag, ei ail gamp ddarlledu yw golff. Dywedodd, ‘Mae teithio i Augusta bob blwyddyn ar gyfer y Masters yn bleser anferthol ac rwyf wrth fy modd yn rhoi sylwebaeth ar Gwpan Ryder.’ Ar gyfer Cwpan Ryder, gall y sylwebwyr fynd allan ar y cwrs a phob un yn dilyn gemau unigol. Yn 2010, ar gwrs y Celtic Manor, rhoddodd Murray sylwebaeth ar y rownd olaf rhwng Graeme McDowell o Ewrop a Hunter Mahan o UDA. Ar gyfer y pytiad buddugol dros Ewrop, mae’n cofio, ‘Ond roeddwn i’n sefyll mor agos ato [McDowell] ar y cwrs roedd e’n gallu fy nghlywed yn rhoi sylwebaeth felly, es i’n ddistaw gan geisio ei alluogi i ganolbwyntio ac weithiau gall distawrwydd fod mor effeithiol ar y radio. Llwyddodd i bytio’r bêl yn y twll ac aeth y dorf yn wallgof.’ 

Enwodd Sports Journalists’ Association Murray yn Sylwebydd Chwaraeon y Flwyddyn ar gyfer 2016 a 2018. Mae hefyd wedi gweithio ar Jiwbilî Aur y Frenhines ac ar briodas Tywysog William a Kate Middleton. Dywedodd, ‘Rwyf wrth fy modd gyda’r digwyddiadau seremonïol hynny… mae gweithio ar rywbeth sy’n hollol wahanol yn gwneud i chi feddwl am y ffordd rydych chi’n cyflawni eich swydd bob dydd.’ 

Mae Murray yn wrandäwr radio selog gan werthfawrogi agosrwydd ac uniongyrchedd y fformat. Mae hefyd yn gwerthfawrogi gallu darlledu i filiynau o bobl gan barhau i fod yn anhysbys. Er bod niferoedd anferthol yn adnabod ei lais, ychydig iawn fyddai’n ei adnabod ar y stryd.   

Ffynonellau 

Rushworth, S. (2019, Ebrill 3). The voice of British sport. North East Times Magazine. Cyrchwyd ar 19 Chwefror 2021 o https://netimesmagazine.co.uk/editorial/the-voice-of-british-sport/ 

King, M. (2012, Ebrill 21). Work: my greatest mistake: how John Murray learned always to keep his eye on the ball. Guardian. Cyrchwyd ar 19 Chwefror 2021 o https://infoweb-newsbank-com.ezproxy.uwtsd.ac.uk/resources/doc/nb/news/13E5931E8ADFB4E8?p=UKNB 

Ry (2018, Tachwedd 2). Football commentator John Murray – ‘The Biz’ – ep 1. [Ffeil Fideo]. Cyrchwyd ar 19 Chwefror 2021 o https://www.youtube.com/watch?v=J8Xkgk39XUI 

90 min football. (2020, Mawrth 16). John Murray talks through life as a radio commentator and his biggest moments in football. [Ffeil fideo]. Cyrchwyd ar 19 Chwefror 2021 o https://www.youtube.com/watch?v=QJVwHjgWrf0 

Nichol, S. (2014, Awst 15). New nationwide voice of football John Murray steps out from behind the microphone – Northumberland-born John Murray and former has begun his new role as the BBC’s Chief Football Correspondent. Evening Chronicle. Cyrchwyd ar 22 Chwefror 2021 o https://infoweb-newsbank-com.ezproxy.uwtsd.ac.uk/resources/doc/nb/news/151195D9B4F6C2F8?p=UKNB 

McCarthy, D. (2016, Awst 10). ‘BBC commentators win gold for stating the bleeding obvious so far at the Olympics.’ – David McCarthy reckons the coverage from Clare Balding and co in Rio has been below par at the world’s biggest sporting event. Daily Record. Cyrchwyd ar 22 Chwefror 2021 o https://infoweb-newsbank-com.ezproxy.uwtsd.ac.uk/resources/doc/nb/news/15EB18A52E9ED080?p=UKNB 

Dann, T. (Host). Podcast: BBC Radio’s football correspondent John Murray [Pennod podlediad sain]. In Radio Today. Cyrchwyd ar 22 Chwefror 2021 o https://radiotoday.co.uk/2016/10/podcast-bbc-radios-football-correspondent-john-murray/ 

Prifysgol De Montfort Caerlŷr. (2021). BBC Five Live’s ‘Voice of Football’ creates big match atmosphere at packed talk. Cyrchwyd ar 22 Chwefror 2021 o https://www.dmu.ac.uk/about-dmu/news/2016/march/bbc-five-lives-voice-of-football-creates-big-match-atmosphere-at-packed-talk.aspx