Mae Pete Paphides yn adolygydd cerddoriaeth, darlledwr, perchennog labeli recordiau a chyn brif adolygydd roc The Times.

Daeth Christakis Paphides, tad Pete Paphides, o bentref Groegaidd Ayios Ermolaos yng Nghyprus. Cafodd ei fam, Victoria, ei magu ar gyrion Athen. Wedi'u denu gan y rhagolygon cyflogaeth yn y DU, fe symudon nhw i Birmingham. Roedd Chris yn fecanig da, ac yn gobeithio y gallai ddod o hyd i brentisiaeth yn y ffatri geir enfawr yn Longbridge. Roedd hyn yn anos nag yr oedd wedi'i ragweld. Fel llawer o bobl o Gyprus, daethant, yn y pendraw, i redeg siop sglodion. Yno y gwnaethant fagu dau fab, Savvakis (Aki) a Takis.

Pan oedd Takis yn bedair oed, dychwelasant i Gyprus am wyliau haf hir a bodlon, gyda'r bwriad o ddychwelyd adref am byth. Yn fuan wedi hyn, fodd bynnag, meddiannwyd Cyprus gan Dwrci. Roedd yr ynys yn rhanedig, ac nid oedd bellach yn lle diogel i fagu plant. Ar ôl iddynt ddychwelyd i orllewin Canolbarth Lloegr, dechreuodd Takis yn yr ysgol fabanod. Daeth yn ddetholus fud am dair blynedd; byddai ond yn siarad â'i rieni, ei frawd a’i athrawon weithiau. Yn y pen draw, ei frawd hŷn, Aki, a'i perswadiodd i ddechrau siarad eto.

Daeth cerddoriaeth yn ysgogiad enfawr i Takis yn gynnar iawn yn ei fywyd; prynodd ei record gyntaf pan oedd yn naw oed. Roedd cerddoriaeth bop yn sicr yn dylanwadu arno, ond roedd hefyd yn ymddangos fel pe bai'n disgrifio’r ffordd roedd yn tyfu i fyny. Mae'n dweud 'Roeddwn i'n ceisio dod o hyd i ffordd i mewn i bethau. Roeddwn i'n chwilfrydig.' Mae'n credu ei fod yn chwilio am bont i Brydeindod. Penderfynodd hefyd ei fod am gael ei alw'n Peter. Taniwyd ei ddiddordeb mewn newyddiaduraeth gerddoriaeth yn gynnar iawn. Pan oedd yn un ar ddeg, defnyddiodd bapur sglodion i greu cylchgrawn 16 tudalen o'r enw Pop Scene. Ceisiodd adolygu pob record a oedd yn y 75 uchaf. Wrth ysgrifennu am Green Door gan Shakin' Stevens, a oedd yn rhif un yr wythnos honno, datganodd, 'Rwy'n ei hoffi, mae'n dda, ond nid yw'n iawn sut y gall ddewis un hen gân, ei chanu a'i gwerthu. Beth am bethau newydd, Mr Stevens?'

Nid oedd yn arbennig o lwyddiannus yn yr ysgol. Er iddo ennill pedair Safon Uwch yn y pen draw, nid oedd ei raddau'n ddigon da i fynd i Goleg Prifysgol Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan. Fodd bynnag, ffoniodd yr Athro David Cockburn a'i berswadio i adael iddo ddod beth bynnag. Astudiodd athroniaeth, y mae'n teimlo ei bod yn 'radd dda iawn i'w wneud i fod yn well awdur.' Ar ôl ychydig ddyddiau, teimlai ar goll ac yn hiraethus. Roedd wrth ei fodd yn mynd i siopau recordiau, ond ymddengys bod y siop gerddoriaeth agosaf saith milltir ar hugain i ffwrdd. Yna, dywedodd ei ffrind Andy Lewis wrtho am Hag’s, sef siop recordiau ail-law uwchben swyddfa asiant teithio. Aeth Paphides i mewn i'r siop a meddwl, 'Rwy'n gallu aros. Dyma fydd y cyfan sydd ei angen arnaf. ' Tra'r oedd yn Llanbedr Pont Steffan, cynhyrchodd ffansîn 48 tudalen hefyd, sef Perturbed. Roedd yn cynnwys gwerthfawrogiad o'i hoff grwpiau: Dexys Midnight Runners, y Go-Betweens, a Lilac Times.

Ar ôl graddio, aeth Paphides i Lundain i weithio fel newyddiadurwr llawrydd i Melody Maker. Tua'r un pryd, cyfarfu â Caitlin Moran, a oedd hefyd yn ysgrifennu i Melody Maker. Mae wedi dweud 'Roeddwn i'n genfigennus ohoni am ei bod hi'n wych.' Priododd ef a Caitlin yn 1999; mae ganddyn nhw ddwy ferch, Dora ac Eavie.

Ar ôl dwy flynedd yn Melody Maker, aeth Paphides ymlaen i weithio yn Time Out am wyth mlynedd. Roedd yn brif adolygydd roc The Times rhwng 2005 a 2010, a chafodd gyfweliadau ag artistiaid fel Beyonce, ABBA, Coldplay, Kanye West a Neil Diamond. Ochr yn ochr â hyn, cyflwynodd bodlediad cerddoriaeth wythnosol ar gyfer The Times. Mae wedi gweithio ar ei liwt ei hun ar gyfer The Guardian, Observer Music Monthly, Mojo a chylchgrawn Q. Mae hefyd wedi gwneud sawl rhaglen

ddogfen ar gyfer BBC Radio 4. Yn Lost Albums, adroddodd stori am albymau gwych y gellir, am amrywiaeth o resymau, gael eu hystyried yn rhai 'coll'. Roedd y rhain yn cynnwys Bambu, gan y cyn-aelod o’r Beach Boys, Dennis Wilson, a Sing Slowly Sisters gan Robin Gibb. Er syndod i Paphides, caniataodd Gibb i'w ganeuon gael eu darlledu am y tro cyntaf. Yn Follow Up Albums, archwiliodd Paphides y pwysau ar gerddorion i sicrhau llwyddiant masnachol enfawr. Archwiliodd Don’t Stand Me Down gan Dexys Midnight Runners, Tusk gan Fleetwood Mac a Dog Man Star gan Suede. Yn The Songs of Molly Drake, adroddodd Paphides hanes caneuon a recordiwyd yn breifat gan fam y canwr cwlt, Nick Drake. Enillodd y rhaglen Wobr Aur Gŵyl Radio Efrog Newydd. Mae Paphides yn cyflwyno sioe gerddoriaeth wythnosol ar gyfer Soho Radio hefyd.

Mae casgliad Paphides o gerddoriaeth yn enfawr; mae ganddo tua 50,000 o recordiadau. Mae ei gartref yn cynnwys ystafell sy’n llawn i'r nenfwd gyda silffoedd a dreir yn dal recordiau. Mae uned ynys yn y canol yn cynnwys hyd yn oed mwy o recordiau. Mae'n nodi, 'Cefais y dreir wedi'u gwneud yn arbennig er mwyn cyfleu’r teimlad o bori trwy recordiau mewn siop.' Mae ei chwaeth yn eclectig; mae ei hoff albymau yn amrywio o Voulez-Vous gan Abba, i Party Time gan The Heptones a Moon Shaped Pool gan Radiohead. Yn ôl Robert Crampton mae ganddo glust wych am y pethau da, waeth beth yw’r cyfnod, y genre neu’r artist.

Ym mis Medi 2015, cafodd y delweddau o ffoaduriaid o Syria a welwyd ar y newyddion teledu argraff ddofn ar Paphides a'i wraig Caitlin. Roedd Paphides yn cofio cân Crowded House Help is Coming; a ymddangosodd gyntaf ar albwm yn 1999 o draciau prin a thraciau oedd heb eu rhyddhau. Mae'n sôn am bobl sy'n rhoi eu ffydd mewn pobl a sefydliadau nad ydynt wedi dod ar eu traws eto. Awgrymodd i Neil Finn, awdur a phrif ganwr y gân, y dylid ei rhyddhau fel sengl elusennol gyda'r elw'n mynd i Gronfa Achub y Plant yn Syria. Cafodd fideo cysylltiedig ei gynhyrchu gan Mat Whitecross. Cafodd Benedict Cumberbatch ei berswadio gan Caitlin i recordio cyflwyniad, sef dyfyniad o gerdd, Home, gan y bardd Somalia-Prydeinig, Warsan Shire. Cytunodd George Osborne, Canghellor Prydain, i hepgor y TAW. Y diwrnod ar ôl i'r sengl gael ei ryddhau, dangosodd Clwb Pêl-droed Arsenal y fideo yn ystod hanner amser, gan gyfrannu £1 am bob tocyn a werthwyd, gan wneud cyfanswm o dros £60,000. Roedd Cumberbatch, yn chwarae Hamlet ar y pryd a chodwyd oddeutu £100,000 trwy ddarllen cerdd Warsan Shire ym mhob perfformiad. Cyfrannwyd tua £200,000 trwy rif testun pwrpasol. Mae Paphides wedi dweud 'Ni all diwylliant poblogaidd ddatrys y problemau hyn ond ... gall greu ymwybyddiaeth sy'n ... pwyso ar lywodraethau i ysgwyddo’u rhwymedigaethau dyngarol.'

Yn fwy diweddar, lansiodd Paphides label recordiau Needle Mythology sydd wedi'i neilltuo'n bennaf i ailgyhoeddi albymau na roddwyd digon o sylw iddynt, ac nad yw llawer ohonynt erioed wedi bod ar gael ar finyl o'r blaen, gan eu "rhyddhau â’r cariad y maent yn ei haeddu." Ymhlith yr artistiaid y mae eu gwaith wedi'i ryddhau ar y label mae Stephen Duffy, Ian Broudie, Tanita Tikaram, Bernard Butler a Catherine Anne Davies, a’r bwriad yw rhyddhau deitlau estynedig gan Neil a Tim Finn yn 2021.

Ym mis Mawrth 2020 hefyd cyhoeddwyd llyfr cyntaf Paphides Broken Greek: a story of chip shops and pop songs, (Quercus, 2020). Mae'n disgrifio sut yr oedd yn ei chael yn anodd cysoni ei hunaniaethau fel Groegwr o Gyprus ac fel Sais o Birmingham. Ochr yn ochr â hyn, mae'n ysgrifennu am effaith cerddoriaeth arno; mae'n gofyn, 'Ydych chi weithiau'n teimlo bod y gerddoriaeth rydych chi'n ei chlywed yn esbonio eich bywyd i chi?' Ond stori ei rieni yw'r llyfr hefyd, a'u brwydr nhw i lwyddo mewn bywyd. Wrth ysgrifennu yn y New Statesman, dywedodd y cyn-weinidog Llafur, Alan Johnson 'Alla i ddim dweud wrthych pa mor dda yw'r llyfr hwn.' Cafodd ei ddisgrifio gan Nick Lezard, yn The Spectator fel 'gorchest wych.' Tynnwyd sylw ato fel Llyfr yr Wythnos BBC Radio 4 ym mis Mai 2020. Ers hynny mae wedi cael ei ddewis gan y cynhyrchydd Andrew Eaton (The Crown, 24 Hour Party People) ar gyfer cyfres deledu.

Ffynonellau:

Harris, J. (2020, Mawrth 5). Broken Greek by Pete Paphides adolygiad – siopau sglodion a cherddoriaeth bop – ysgrif atgofus gan yr adolygydd cerddoriaeth, sy'n adrodd sut y dysgodd plentyn sensitif, tawel i rieni o fewnfudwyr ymdopi, gyda chymorth Abba a bandiau pop eraill. Guardian Cyrchwyd ar Chwefror 4 2021 o https://infoweb-newsbank-com.ezproxy.uwtsd.ac.uk/resources/doc/nb/news/179867D4398F32F0?p=UKNB

D'Ancona, M. (2020, Ebrill 17). Tortoise Book Club gyda Pete Paphides ar Broken Greek. [Ffeil fideo]. Cyrchwyd ar Chwefror 4 2021 o https://www.youtube.com/watch?v=E2FyNDcxtLc

Crampton, R. (2020, Chwefror 29). How love and pop music saved my life – cafodd Pete Paphides ei fagu uwchben siop sglodion yn Birmingham, yn fab i fewnfudwyr Groegaidd o Gyprus. Yn swil ac yn fewnblyg, roedd ganddo gyfrinach euog: Pop Prydain. Mae cyn-adolygydd roc y Times yn sôn wrth Robert Crampton am ei gofiant newydd, syrthio mewn cariad â Caitlin Moran, sydd bellach yn wraig iddo, a'i obsesiwn â cherddoriaeth – 50,000 o albymau hyd yma. The Times Cyrchwyd ar Chwefror 4 2021 o https://infoweb-newsbank-com.ezproxy.uwtsd.ac.uk/resources/doc/nb/news/1796944DD8A36368?p=UKNB

Paphides, P. (2005, Medi 11). There’s a boy down the chip shop swears he owns it. Efallai na fyddai tyfu i fyny mewn tecawê Groegaidd yn Birmingham wedi bod yn rhywbeth y byddech wedi clochdar amdano, meddai Peter Paphides, ond arogl penfras, selsig sych a chebabs oedd y sbardun. Observer Cyrchwyd ar Chwefror 4 2021 o https://infoweb-newsbank-com.ezproxy.uwtsd.ac.uk/resources/doc/nb/news/10CAAD277626EA40?p=UKNB

Spice, A. (2013). The private collection: cyfweliad estynedig gyda'r newyddiadurwr cerddoriaeth Pete Paphides ar y trysorau pop sy’n cuddio yn ei gasgliad syfrdanol o recordiau. Cyrchwyd ar Chwefror 4 2021 o https://thevinylfactory.com/features/the-private-collection-extended-interview-with-music-journalist-pete-paphides-on-the-pop-gems-hidden-within-his-astonishing-record-collection/

HomeProtect.co.uk (2017). Pete Paphides: the record collector. Cyrchwyd ar Chwefror 5 2021 o https://www.homeprotect.co.uk/discover/stories/pete-paphides-record-collector Paphides, P. (n.d.) Pete Paphides. Cyrchwyd ar Chwefror 5 2021 o https://www.petepaphides.co.uk/

Paphides, P. (2007, Ebrill 27). Here’s some you won’t remember. The Times. Cyrchwyd ar Chwefror 5 2021 o https://infoweb-newsbank-com.ezproxy.uwtsd.ac.uk/resources/doc/nb/news/118C6F4848AF9A30?p=UKNB

Moran, C. (2015, Medi 14). I drank half a bottle, then Benedict rang – Wrth wylio'r newyddion, roedd Caitlin Moran a'i gŵr Pete Paphides yn teimlo bod yn rhaid iddyn nhw wneud rhywbeth. Doedden nhw ddim ar eu pen eu hunain. The Times. Cyrchwyd ar Chwefror 5 2021 o https://infoweb-newsbank-com.ezproxy.uwtsd.ac.uk/resources/doc/nb/news/157DB984CCFF3D70?p=UKNB

Paphides, P. (2015). Help is coming: Pete Paphides yn trafod sengl elusennol annhebygol Crowded House i gefnogi ffoaduriaid. Cyrchwyd ar Chwefror 5 2021 o https://escapismmagazine.com/the-refugee-crisis/how-i-got-involved/help-is-coming-pete-paphides-refugees/

Clay, C. (2020, Mawrth 7). Just for the records: ffan pop enfawr yn dwyn i gof – atgofion gonest, doniol Pete Paphides o'i blentyndod yng Nghanolbarth Lloegr yn hudo Joe Clay. The Times. Cyrchwyd ar Chwefror 5 2021 o https://infoweb-newsbank-com.ezproxy.uwtsd.ac.uk/resources/doc/nb/news/1798E290005363A8?p=UKNB

Johnson, A. (2020). Pop with chips. [Adolygiad o'r llyfr Broken Greek gan P. Paphides]. New Statesman, 149(5510), 47. Cyrchwyd ar Chwefror 5 2021 o https://search-proquest-com.ezproxy.uwtsd.ac.uk/docview/2377663066?accountid=130472&pq-origsite=primo

Lezard, N. (2020, Mawrth 21). Broken Greek: stori am siopau sglodion a chaneuon pop gan Pete Paphides – adolygiad. The Observer. Cyrchwyd ar Chwefror 5 2021 o https://search-proquest-com.ezproxy.uwtsd.ac.uk/docview/2381622979?pq-origsite=primo&cyfrifid=130472