Roedd Pathmanathan Ramanathan (1932-2006) yn gyfreithiwr a barnwr blaenllaw o Sri Lanka.

Roedd Ramanathan (roedd yn cael ei adnabod fel Rama) yn aelod o deulu elitaidd Tamil Hindŵaidd. Cafodd ei eni ar 1 Medi 1932. Ei dad oedd Sangarapillai Pathmanathan, brocer adnabyddus yn y diwydiant te a llefarydd ar ran Planhigfeydd yr Iseldiroedd. Ei fam oedd Srimani, née Rajendra. Roedd ei hen dad-cu, Syr Ponnambalam Ramanathan, wedi bod yn gyfreithiwr cyffredinol. Ymhlith perthnasau eraill Ramanathan roedd Syr Ponnambalam Arunachalam, llywydd a sylfaenydd  Cyngres Genedlaethol Ceylon, ac Ananda Coomaraswamy, dehonglydd cynnar celf Indiaidd i’r gorllewin.  

Mynychodd Ramanathan Goleg Sant Joseph yn Colombo ac yna Ysgol Uwchradd Montford, ysgol genhadol flaenllaw yn ne India. Yno, disgleiriodd  yn academaidd ac ym maes chwaraeon. Ar ôl iddo adael yr ysgol, daeth i'r Deyrnas Unedig i gael mwy o addysg. Mynychodd Goleg Dewi Sant, Llanbedr Pont Steffan, am gyfnod byr, cyn mynd ymlaen i Gray’s Inn i fynd  yn fargyfreithiwr. Yno roedd yn byw yn London House, neuadd breswyl i fyfyrwyr o'r Gymanwlad. Roedd ganddo nifer o ffrindiau o Sri Lanka, ac fe aeth nifer ohonynt yn eu blaenau i fod yn adnabyddus yn eu meysydd dewisol, naill ai yn Sri Lanka neu dramor. Ar ôl gorffen ei addysg, bu’n gweithio i Gyllid y Wlad yn Llundain am gyfnod.  

Dychwelodd Ramanathan adref fel Bargyfreithiwr yn y Gyfraith; cafodd ei dderbyn fel Adfocad y Goruchaf Lys. Treuliodd gyfnod byr yn gweithio fel  Bargyfreithiwr Preifat, cyn ymuno ag adran y Twrnai Cyffredinol fel cwnsler y goron ar ddiwedd yr 1970au. Roedd yn hoff iawn o elfen droseddol y gwaith bargyfreithiol  ac roedd yn uchel ei barch am fod yn deg.  

Fe'i penodwyd yn gyflym i'r Fainc, yn gyntaf fel barnwr yr Uchel Lys. Yn y rôl hon, bu'n gwasanaethu ledled y wlad, yn Galle, Matara, Jaffna, Kurunegala ac Anuradapura. Yna, cafodd ei ddyrchafu  yn farnwr yn y Llys Apêl. Pan oedd yn llywydd y Llys Apêl, cafodd ei ethol yn Feistr ar y Fainc gan Gymdeithas Anrhydeddus Gray’s Inn. Yn y pen draw, daeth yn aelod o Fainc Goruchaf Lys Sri Lanka. Roedd hefyd yn aelod o'r Llys Cyflafareddu Parhaol yn Hague. Roedd gan Ramanathan y rhinweddau sy'n angenrheidiol i fod yn  farnwr da - didueddrwydd, uniondeb ac ymdeimlad cryf o gyfiawnder a thegwch. 

Ar ôl iddo ymddeol, roedd Ramanathan yn siaradwr cyhoeddus poblogaidd a bu'n weithgar mewn ystod o weithgareddau gwirfoddol. Bu'n gadeirydd y Comisiwn Hawliau Dynol am gyfnod byr, lle gwnaeth lawer i ad-drefnu'r sefydliad. Gwasanaethodd hefyd fel Llywodraethwr Talaith y Gorllewin ac fel canghellor Prifysgol Uva Wellassa. Dyfarnodd arlywydd Sri Lanka y teitl anrhydeddus  iddo, ‘Deshamanya’, sef yr ail anrhydedd sifil uchaf yn Sri Lanka. 

Priododd Ramanathan yn gymharol hwyr yn ei fywyd ; roedd ei wraig, Mano, hefyd yn atwrnai wrth gyfraith. Roedd hi’n gweithio  fel drafftiwr cyfreithiol yng Ngweinyddiaeth Gyfiawnder Sri Lanka. Roedd Ramanathan yn hoff iawn o gŵn ac yn aelod hirsefydlog o'r Kennel Club. Ei hoff gŵn  oedd dachshunds. Roedd yn Hindw defosiynol ac yn ymddiriedolwr Teml Sri Ponnambala Vaneswara.  

Bu farw Ramanathan ar 7 Rhagfyr 2006. 

Ffynonellau 

An elite judge and a great personality. (2017, 7 Rhagfyr). Daily mirror online. Cyrchwyd o http://www.dailymirror.lk/news-features/An-elite-judge-and-a-great-personality-Deshamanya-Justice-P-Ramanathan/131-141760 

Cooray, M. (2007, 30 Medi). Appreciations Justice P. Ramanathan. Observer online.  Cyrchwyd o: https://web.archive.org/web/20070930181524/http://www.sundayobserver.lk/2006/12/10/imp05.asp 

De Silva, G.P.S. Justice P. Ramanathan. (2008, 7 Rhagfyr). The island online.  7 Rhagfyr 2008. Cyrchwyd o: http://www.island.lk/2008/12/07/features5.html  

Maniccavasagar, K.C. (2007, 15 Ionawr). Deshamanya Justice Ramanathan – a colossus, multi-dimensional and multi-faceted personality. Daily news online.  Cyrchwyd o https://archive.is/20130218224301/http://www.dailynews.lk/2007/01/15/fea20.asp 

Sanmuganathan, M. (2009, Medi 1). Remembering Justice Ramanathan: a man for all seasons. Sunday observer. Cyrchwyd ohttp://www.island.lk/2009/09/01/features2.html 

Time Out. (d.d.). Sri Ponnambala Vaneswarar Kovil. Time Out Sri Lanka. Cyrchwyd 2 Mehefin 2020, o https://www.timeout.com/sri-lanka/attractions/sri-ponnambala-vaneswarar-kovil