Pennod newydd yn hanes llyfrgelloedd Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant Abertawe

07.07.2018

Mae’n bennod newydd yn hanes Llyfrgell Owen (Mount Pleasant) a Llyfrgell Townhill Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (PCYDDS), sy’n symud i ddatblygiad newydd y Brifysgol gwerth £350 miliwn ar safle SA1 Glannau Abertawe.

Daeth staff, myfyrwyr a chyn-gydweithwyr ynghyd ar gyfer dathliad ffarwel, gan gyfnewid storïau ac ail-fyw cenedlaethau o atgofion.

Meddai Alison Harding, Pennaeth Gweithredol Llyfrgell ac Adnoddau Dysgu PCYDDS: “Bu’r dathliadau yn gyfle gwych i gydweithwyr ddoe a heddiw ddweud ffarwel wrth ddau adeilad llyfrgell a garwyd yn fawr gan bawb. Roedd hefyd yn achlysur amserol i gydnabod cyfraniadau sylweddol y tîm llyfrgell at Brosiect Llyfrgell SA1.  Rydym wedi ein cyffroi’n fawr  ynglŷn â’r symud i adeilad newydd, ac yn ei ystyried yn rhan bwysig o hanes PCYDDS a chymunedau ehangach Abertawe a gorllewin Cymru. Edrychwn ymlaen at groesawu staff a myfyrwyr PCYDDS i’r llyfrgell newydd.” 

Mewn ychydig o fisoedd yn unig, croesawa’r brifysgol ei myfyrwyr cyntaf i’w lleoliad campus ar y glannau. Bydd safle SA1 yn gartref newydd i’r Gyfadran Pensaernïaeth, Cyfrifiadura a Pheirianneg, Yr Athrofa Addysg, y llyfrgell newydd a elwir Y Fforwm,  a Chanolfan Arloesi Adeiladwaith Cymru (CWIC).

Adleolir staff a myfyrwyr o gampysau’r brifysgol yn Townhill a Mount Pleasant ar ddiwedd tymor yr haf, er mwyn paratoi ar gyfer dechrau’r flwyddyn academaidd newydd yn y lleoliad cyffrous hwn yng nghanol y ddinas. Bydd presenoldeb gan y brifysgol o hyd ar gampws Mount Pleasant, a bydd Cyfadran Celf a Dylunio’r Brifysgol  (Ysgol Gelf Abertawe) yn aros ar ei safle ar Heol Alexandra, ynghyd  â nifer o swyddogaethau cymorth, gan gynnwys Undeb y Myfyrwyr. Bydd campws Busnes Abertawe yn gweithredu fel arfer o’i safle ar y Stryd Fawr.

Mae’r gwaith ar ddatblygiad cyffrous SA1 ar fin gorffen, a chaiff y prif adeilad academaidd a elwir yr Adeilad IQ, a’r llyfrgell newydd, sef Y Fforwm, eu trosglwyddo fis nesaf (mis Gorffennaf).

Yn wreiddiol, bu llyfrgell Owen yn rhan o Ysgol Ramadeg Abertawe, ond fe’i collwyd yn ystod yr Ail Ryfel Byd pan dderbyniodd ergyd uniongyrchol gan awyrennau bomio o’r Almaen. Cafodd gartref yn y  Bloc George Thompson newydd, ac ar ôl hynny, ar lawr cyntaf y Bloc Masnach, ac yna, rhannwyd y llyfrgell yn ddwy, y Llyfrgell Fusnes  a’r Llyfrgell Dechnegol. 

Yn wreiddiol, gweithdai Adeiladu, rhan o Adran Adeiladu Coleg Technegol Abertawe, oedd adeilad ei chartref presennol. Fe’i adeiladwyd fel rhan o Raglen Ailadeiladu’r Coleg Technegol, a ddechreuwyd yn 1953.

Wedi’i adeiladu ar safle lletchwith uwchben Pum Cwrt Ysgol Ramadeg Abertawe, roedd gan yr adeilad hwn fan agored, dan do, ar ochr y stryd, er mwyn bod plastrwyr a bricwyr yn gallu ei ddefnyddio. Cynhaliwyd y seremoni agoriadol swyddogol ar Dachwedd 22ain, 1957.  Parhaodd yr adeilad i gael ei ddefnyddio fel gweithdy ar gyfer Cyrsiau Adeiladu tan 1991-1992, pan gafodd ei drawsnewid, er mwyn creu’r Llyfrgell Fusnes. Yn ddiweddarach, ailenwyd y llyfrgell yn Llyfrgell Owen. Er nad yw’n edrych fel pe bai’r adeilad wedi newid rhyw lawer ers i’r adeilad blaenorol gael ei godi yn 1956, peidiwch â chael eich twyllo. Mae’r man agored sydd o dan yr adeilad bellach wedi’i amgylchynu’n llwyr gan waliau, gan greu ystafell islawr lle y bu unwaith wagle agored gyda thrawstiau ategol.

Cartref  llyfrgell wreiddiol Townhill oedd safle Teras Nelson, ond pan wnaeth y prosiect adleoli ddwyn ffrwyth yn 1912, symudodd y llyfrgell i adeilad newydd sbon a adeiladwyd yn bwrpasol i’r diben hwnnw.  Dyma oedd difyrrwch pennaf y Pennaeth Salmon; symudodd y llyfrgell i mewn i un o ‘esgyll’ yr adeilad, a bu’n gartref i gasgliad arbennig a gynyddodd yn gyflym oherwydd rhoddion hael o lyfrau a oedd yn cynrychioli pob rhan o fyd addysg. Yn ddiweddarach, gwerthwyd y casgliad gwych hwn o dan yr enw ‘the Salmon Collection’.  Wrth i niferoedd y myfyrwyr gynyddu, gorfodwyd y llyfrgell i symud o’i lleoliad gwreiddiol er mwyn darparu mwy o le i addysgu.  Codwyd yr adeilad presennol yn y 1970au, fel rhan o broses sylweddol i uwchraddio’r campws pan ddaeth y sefydliad yn gydaddysgol, a chyn yr uno i greu Athrofa Addysg Uwch Gorllewin Morgannwg.

Nodyn i'r Golygydd

Mae pob llyfrgell PCYDDS ar agor i’r cyhoedd fel rhan o gynllun Llyfrgelloedd Ynghyd y brifysgol, lle mae’r staff yn gweithio’n agos â llyfrgelloedd AU, AB a llyfrgelloedd cyhoeddus yr ardal er mwyn hwyluso mynediad at lyfrgelloedd ar draws y ddinas.

Bydd Llyfrgell Campws Busnes Abertawe a Llyfrgell Griffith ar gampws Dinefwr ar agor fel arfer.

Am ragor o wybodaeth ar y gwasanaethau sydd ar gael, ewch i:

https://www.uwtsd.ac.uk/cy/llyfrgell/mannau-dysgu/  sydd â rhai manylion ar gyrchu adnoddau wrth i ni symud y ddwy lyfrgell.

Mae oriau agor y Llyfrgelloedd ar https://www.uwtsd.ac.uk/cy/llyfrgell/llyfrgelloedd-a-chanolfannau/ neu e-bostiwch unrhyw ymholiad at library@uwtsd.ac.uk.

 

Gwybodaeth Bellach

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau

Executive Press and Media Relations Officer

Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus

Corporate Communications and PR

Tel: 01792 483695
Mobile: 07384 467071
Email: Rebecca.Davies@uwtsd.ac.uk