Yr Athro Julie Williams CBE yn derbyn Doethuriaeth Anrhydeddus

02.07.2018

Heddiw, cyflwynwyd Doethuriaeth Anrhydeddus (Doethur mewn Gwyddoniaeth) i ffigur blaenllaw ym maes ymchwil clefyd Alzheimer (CA), yr Athro Julie Williams CBE, yn ystod seremoni raddio Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yng Nghaerfyrddin.

Julie Williams

Graddiodd yr Athro Julie Williams o Athrofa Gwyddoniaeth a Thechnoleg Prifysgol Cymru (BSc, 1978), gan gwblhau ei gradd PhD yn ddiweddarach cyn dechrau swydd fel Cynorthwyydd Ymchwil yn Adran Meddygaeth Seicolegol Coleg Meddygaeth Prifysgol Cymru. Wedi symud yn gyflym i lefel Athro o ganlyniad i ysgrifennu nifer o gyhoeddiadau allweddol, a llwyddo i ennill cyllid ymchwil mewn maes cystadleuol iawn, mae’n parhau i fod yn Athro ac yn Bennaeth yr Adran Clefydau Niwroddirywiol  yng Nghanolfan MRC ar gyfer Geneteg a Genomeg Niwroseiciatrig (MRC CNGG), Ysgol Feddygaeth Prifysgol Caerdydd. 

Yn 2008, daeth yr Athro Williams yn Brif Gynghorydd Gwyddonol i Alzheimer’s Research UK, ac mae wedi cynghori Llywodraeth y D.U. a Llywodraeth Cymru ar bolisïau dementia. Bu’n Ddeon Ymchwil yn Ysgol Feddygaeth Prifysgol Caerdydd ac yn aelod o Uwch Gyfadran y Sefydliad Cenedlaethol ar gyfer Ymchwil Gofal Cymdeithasol ac Iechyd (NISCHR).  Wedi ei hanrhydeddu yn Gadlywydd Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (CBE) yn 2012 ar Restr Anrhydeddau Pen-blwydd Jiwbili’r Frenhines, penodwyd yr Athro Williams wedi hynny yn Brif Gynghorydd Gwyddonol Llywodraeth Cymru a datblygodd y pecyn gwyddoniaeth pwysig ‘Sêr Cymru II’ a fabwysiadwyd wedyn yn bolisi.

Dr Jane Davidson, Pro Is-ganghellor Ymgysylltu Allanol a Chynaliadwyedd y Drindod Dewi Sant, cyflwynodd y wobr anrhydeddus.  Dywedodd:

Mae’n anrhydedd gennyf i gyflwyno'r Athro Julie Williams, Cyfarwyddwr Cyswllt Sefydliad Ymchwil Dementia y DU ac Athro Geneteg ym Mhrifysgol Caerdydd i'r gynulleidfa hon i dderbyn Doethuriaeth Anrhydeddus, am ei gwaith ym maes clefyd Alzheimer.

Mae'r Athro Julie Williams yn fenyw Gymreig eithriadol, ac yn wyddonydd eithriadol yn ogystal, sy’n benderfynol o wneud gwahaniaeth go iawn i fywydau pobl eraill.   Mae ei gwaith yn y maes dementia yn allweddol - gwaith a allai wneud gwahaniaeth i’n bywydau ni gyd yn y dyfodol.  Mae hi hefyd yn fam-gu falch iawn ac mae’n debyg bod ei hwyrion o 10 oed ac 8 oed wrth eu boddau yn gwneud arbrofion gwyddonol ac yn dweud wrth bawb fod 'Mamgu yn wyddonydd!'

Julie, mae’n anrhydedd i ni eich cael chi yma heddiw.”

Mae ymchwil yr Athro Williams yn canolbwyntio ar ddarganfod a deall genynnau sy’n newid peryglon clefydau seicolegol a niwroddirywiol cymhleth, gyda diddordeb penodol mewn dehongli geneteg CA. Yn arloeswr o safbwynt cydweithio, sy wedi sylweddoli yn gynnar gymhlethdod geneteg CA,  ac wedi cymryd rhan mewn llawer o gonsortia grymus ledled y byd, mae’r consortiwm y mae’n ei arwain, sef GERAD (Genetic and Environmental Risk in Alzheimer’s Disease), yn chwarae rhan flaenllaw yn y maes, gan ffocysu ar ddatblygu astudiaethau mwy cynhwysfawr a mwy grymus. 

Mae wedi dod yn arweinydd yng nghonsortiwm geneteg IGAP, sy’n cynnwys dros 150 o wyddonwyr o bob rhan o’r byd ac sydd â mynediad at garfan o 90,000, y mae dadansoddiadau mega a meta o’r rhain wedi adnabod o leiaf 13 genyn a allai achosi tuedd i ddatblygu CA. Mae ei hymchwil wedi cwmpasu Astudiaethau Cydgysylltiol Genom-eang (GWAS), dilyniannu, astudiaethau cydgysylltiol sglodyn ecsom mawr a dadansoddiadau traws-glefyd ffenoteipaidd cymhleth ac ystadegol.

Wrth dderbyn yr anrhydedd dywedodd Julie Williams CBE:

Mae hon yn anrhydedd fawr i mi a'm teulu. Mae gennym gysylltiad agos iawn â gorllewin Cymru felly mae derbyn y wobr hon o'r sefydliad hwn yn anrhydedd fawr.

Fel prif gynghorydd gwyddonol yn ymweld â phob un o brifysgolion Cymru roedd safon y wyddoniaeth a welais yn fy mhlesio’n fawr a phan ymwelais â Phrifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant roedd yn fraint i mi gael gweld y wyddoniaeth oedd yn digwydd yma.  Yr hyn yr ydych chi yn ei wneud yn hynod o dda yw adnabod y problemau, ystyried yr atebion, cynhyrchu'r atebion hynny ac yna cyflwyno’r atebion hynny i'r gymuned."

Roedd y cylchgrawn TIME wedi ystyried dau o bapurau ymchwil yr Athro Williams o 2005 a 2009 ymhlith y 10 mwyaf arloesol o’r blynyddoedd hynny. Ar hyn o bryd mae’n chwarae rhan flaenllaw mewn rhaglenni ymchwil a gyllidir gan MRC, Dementias Platform UK, Alzheimer’s Research UK, Joint Programme for Neurodegenerative Disease Research, Centre for Ageing and Dementia Research (Llywodraeth Cymru), European Prevention of Alzheimer’s Disease Consortium (Menter Meddyginiaethau Arloesol), Brains for Dementia Research, a‘r Moondance Charitable Foundation, ymhlith eraill. 

Wrth annerch y graddedigion yn uniongyrchol ychwanegodd Yr Athro Williams CBE:

“Mae yna fyd arbennig allan yna gyda chyfleoedd arbennig.  Fel myfyrwyr, rydych wedi cael platfform gwych ac mae’r neges sydd yma heddiw yn amlwg - mae’r brifysgol yn cyfrannu ac yn gwneud gwahaniaeth i’r gymdeithas a’r gymuned rydych yn byw ynddi.” 

Gwybodaeth Bellach

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch ag Arwel Lloyd trwy anfon neges e-bost at Arwel.lloyd@uwtsd.ac.uk / 01267 676663