Yr eco-fardd Helen Moore i gyflwyno Darlith INSPIRE Gŵyl y Gelli 2018

18.04.2018

Mae’n bleser gan Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant gyhoeddi y bydd yr eco-fardd buddugol, Helen Moore, yn cyflwyno ei gwaith, ‘Is love the answer? Personal and planetary wellbeing through the lens of poetry’ yng Ngŵyl y Gelli eleni ar 31 Mai.

Helen Moore

Helen yw enillydd Darlith flynyddol y Sefydliad Arfer Cynaliadwy, Arloesi ac Effeithiolrwydd Adnoddau (INSPIRE). Darlith yw hon a drefnir gan Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (PCYDDS) a’r Gymdeithas ar gyfer Astudio Llenyddiaeth a’r Amgylchedd, y DU ac Iwerddon (ASLE-UKI).

Mae darlith INSPIRE yn seiliedig ar gystadleuaeth a’i nod yw arddangos ymchwil sy’n archwilio’r berthynas rhwng llenyddiaeth a’r drafodaeth ynghylch cynaliadwyedd. Gwahoddodd y panel beirniaid gyflwyniadau sy’n ystyried y modd mae llenyddiaeth, mewn unrhyw ffurf, yn ymateb i’r byd naturiol ac yn cael ei llunio gan ein gallu ni i  adnabod y byd naturiol yng nghyswllt trafodaethau am gynaliadwyedd. 

Mae Helen yn eco-fardd sydd wedi ennill gwobrau yn y gorffennol ac sy’n byw yng Ngogledd-ddwyrain yr Alban. Mae wedi cyhoeddi dau gasgliad o farddoniaeth, Hedge Fund, And Other Living Margins (Shearsman Books, 2012), a ddisgrifiwyd gan John Kinsella fel ‘a milestone in the journey of Eco poetics’, ac ECOZOA (Permanent Publications, 2015).  Mae ei cherddi, ei thraethodau a’i hadolygiadau wedi’u cyhoeddi’n eang, ac mae peth o’i barddoniaeth wedi’i gyfieithu i’r Eidaleg. Mae trydydd casgliad, The Mother Country, i’w gyhoeddi yn 2019. 

Mae hefyd yn cydweithio i greu ffilmiau barddoniaeth.  Enillodd 'Green Spin’ a luniwyd gyda Howard Vause, drydedd wobr yng Ngŵyl Ffilmiau Barddoniaeth  Liberated Words 2013. 

Mae gan Helen, sy’n byw ym Moray,  radd MA (gyda rhagoriaeth) mewn Llenyddiaeth Gymharol a Chyffredinol o Brifysgol Caeredin ac mae’n arweinydd Ysgol Goedwig cymwysedig. 

Fel artist llawrydd sy’n meithrin cysylltiadau â’r gymdeithas, mae Helen yn hwyluso rhaglenni ysgrifennu creadigol/barddoniaeth, yn aml ar themâu gwyrdd ac i gefnogi iechyd a lles yn y gymuned.  

Mae wedi cydweithio ar amrywiaeth o brosiectau sy’n canolbwyntio ar ecoleg, ac ym mis Gorffennaf 2016 cwblhaodd raglen breswyl dros gyfnod o 21 mis gyda ‘Last Tree Dreaming’, prosiect cymunedol a  ariannwyd gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri a godai ymwybyddiaeth am dreftadaeth a dyfodol Coedwig Selwood yng Ngwlad yr Haf.   

Yn dilyn y ddarlith cynhelir trafodaeth gyhoeddus rhwng Helen, Dr Jane Davidson, Pro Is-Ganghellor (Cynaliadwyedd ac Ymgysylltu) a Chyfarwyddwr INSPIRE yn y Drindod Dewi Sant a chyn Weinidog Llywodraeth Cymru dros Gynaliadwyedd, a’r Athro Brycchan Carey, Cadeirydd  ASLE-UKI.

Meddai Dr Davidson: “Bob blwyddyn, mae’n bleser mawr ymgysylltu ag artistiaid talentog sydd â diddordeb ym myd natur a’r amgylchedd sy’n rhoi dealltwriaeth newydd i ni yn sgil eu dawn dweud eithriadol. Mae’r gystadleuaeth yn galluogi ymwelwyr â Gŵyl y Gelli i weld y talentau aruthrol yn ein prifysgolion a chreu cyfle ar gyfer dealltwriaeth newydd.   Rydw i’n edrych ymlaen yn eiddgar at archwilio’r hyn sydd wrth wraidd y ddarlith fuddugol eleni  o flaen cynulleidfa yn yr Ŵyl.

Yn y pum mlynedd ers lansio’r gystadleuaeth, mae enillwyr blaenorol wedi mynd i’r afael â’r modd y gall ail-ddarllen Shakespeare o safbwynt cynaliadwyedd fwrw goleuni diddorol ar y modd y buom yn byw a dylanwadu ar ein syniadau ar gyfer y dyfodol; maent wedi ystyried sut mae Ysgrifennu Natur wedi addasu i’n pryderon amgylcheddol a’n safbwyntiau ecolegol newydd yn ein heconomi globaleiddiedig ôl-wladychol, ac wedi edrych ar bwysigrwydd sicrhau bod ecosystemau rhyng-gysylltiedig yn parhau’n gytbwys. Mae’r gystadleuaeth wedi dangos yn glir y gall storïau am newid chwarae rhan hanfodol bwysig wrth ail-ddehongli ein byd er budd cenedlaethau'r dyfodol.

Mae Brycchan Carey yn Athro Saesneg ym Mhrifysgol Northumbria ac yn Gadeirydd y Gymdeithas ar gyfer Astudio Llenyddiaeth a’r Amgylchedd, y DU ac Iwerddon.  Meddai: “Mae ASLE-UKI yn falch iawn i barhau i gefnogi’r gystadleuaeth bwysig hon. I lawer yn y gymdeithas drefol iawn sydd ohoni, mae llenyddiaeth yn ddolen uniongyrchol a diriaethol at natur, gan eu hannog i greu a meithrin byd mwy cynaliadwy. Mae barddoniaeth fuddugol Helen Moore yn greiddiol i’r ddarlith hon eleni. Mae’n gofyn cwestiynau treiddgar am le llenyddiaeth, natur a chariad yn wyneb ein hargyfwng amgylcheddol presennol. Bydd ‘Is Love the Answer’ yn swyno unrhyw un sydd â barddoniaeth a’r byd naturiol yn agos at eu calon.

Dr Brycchan Carey, Dr Jane Davidson, Rachel Dowse,

Nodyn i'r Golygydd

Cyfarwyddwr INSPIRE (Sefydliad Arfer Cynaliadwy, Arloesi ac Effeithiolrwydd Adnoddau) ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant yw Dr Jane Davidson. Mae INSPIRE yn elfen allweddol o genhadaeth y Brifysgol i ymgorffori cynaliadwyedd yn ei harferion ei hun a rhoi’r wybodaeth, sgiliau ac agweddau i’w myfyrwyr a fydd yn eu galluogi i wneud cyfraniad yn y dyfodol i’r economi, y gymuned a’r amgylchedd.  

Enillodd INSPIRE wobr y Guardian yn 2013 am y fenter gynaliadwyedd fwyaf effeithiol ym maes addysg uwch yn y DU, a Gwobr Aur Cymdeithas y Pridd yn 2014 am ei chefnogaeth i gynhyrchwyr lleol. Yn 2015, cododd y Drindod Dewi Sant  o safle rhif  113 yng Nghynghrair Prifysgolion People and Planet i’r 8fed safle yn y DU a’r 1af yng Nghymru.

Ynglŷn ag ASLE-UKI

Sefydlwyd y Gymdeithas ar gyfer Astudio Llenyddiaeth a’r Amgylchedd, y DU ac Iwerddon  (ASLE-UKI) yn 1998. Ei nod yw cynrychioli a chefnogi ysgolheigion ac awduron, yn ynysfor yr Iwerydd a thu hwnt, sydd â diddordeb yn yr amgylchedd a’r modd y’i mynegir yn y dychymyg diwylliannol .

 

Gwybodaeth Bellach

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau
Executive Press and Media Relations Officer
Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus
Corporate Communications and PR

Tel: 01792 483695
Mobile: 07384 467071
Email: Rebecca.Davies@uwtsd.ac.uk