Ydds Hafan  -  Ystafell Newyddion  -  Newyddion y Brifysgol  -  Datganiadau i'r Wasg 2019

Astudiaeth ymchwil yn ceisio datgloi potensial diwylliannol porthladdoedd Cymru ac Iwerddon


13.06.2019

Heddiw (Mehefin 13), cyhoeddodd Gweinidog Cysylltiadau Rhyngwladol Llywodraeth Cymru, Eluned Morgan, brosiect sylweddol ar y cyd rhwng Iwerddon a Chymru a fydd yn ceisio datgloi potensial diwylliannol porthladdoedd Dulyn a Rosslare yn Iwerddon a phorthladdoedd Caergybi, Abergwaun a Doc Penfro yng Nghymru. Bydd yr ymchwil yn edrych ar ddiwylliannau, traddodiadau a hanes y porthladdoedd, fel y gall eu treftadaeth ddiwylliannol fod yn sbardun i dwf economaidd.

Ports, Past and Present

Mae'r prosiect pedair blynedd – Porthladdoedd, Ddoe a Heddiw: Croesfannau Diwylliannol rhwng Iwerddon a Chymru - yn fenter ar y cyd rhwng Coleg Prifysgol Cork a Chyngor Sir Wexford yn Iwerddon a Chanolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd (CAWCS) Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant a Phrifysgol Aberystwyth yng Nghymru. Ariennir y prosiect yn rhannol gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Raglen Gydweithredu Iwerddon Cymru.

Dywedodd Eluned Morgan, Gweinidog Cysylltiadau Rhyngwladol Llywodraeth Cymru:

“Dw i mor falch o gael datgelu’r prosiect newydd hynod gyffrous hwn, a fydd yn helpu i drawsnewid pump o borthladdoedd Cymru a Môr Iwerddon yn gyrchfannau twristiaeth bywiog. 

“Mae ein porthladdoedd yn gwneud cyfraniad hanfodol i'n heconomi, drwy ddarparu swyddi a gwerth ychwanegol i gymunedau lleol. Mae busnesau'r DU a Chymru yn dibynnu ar ein porthladdoedd ar gyfer symud eu nwyddau yn effeithlon ac yn gyflym rhwng Cymru ac Iwerddon.  Bydd y prosiect newydd hwn yn helpu i wella ein porthladdoedd ymhellach, drwy ddod â'u treftadaeth ddiwylliannol unigryw yn fyw. Gall pobl wedyn ddeall y rolau economaidd a diwylliannol cyfoethog maen nhw wedi eu chwarae yn ein hanes ni, a pha mor allweddol maen nhw heddiw ac y byddan nhw hefyd yn y dyfodol.”

Wrth esbonio’r prosiect, meddai’r Athro Claire Connolly o Brifysgol Cork: “Bu symudiad o bobl rhwng Iwerddon a Chymru ers miloedd o flynyddoedd am resymau masnach, hamdden, crefyddol, gwleidyddol a theuluol - a hefyd ar adegau o ryfel. Mae gwythïen gyfoethog o ddiwylliant i'w chael ym mhorthladdoedd Iwerddon a Chymru, a bydd yr astudiaeth hon yn ceisio dod â hi’n fyw, fel y gall ein porthladdoedd ddod yn gyrchfannau penodol.”

Bydd y prosiect €3.2 miliwn  (£2.7 miliwn) yn gweithio gyda rhan-ddeiliaid twristiaeth a chymunedau lleol i wella ymwybyddiaeth twristiaid o hanes y porthladdoedd hyn. Bydd gwaith creadigol yn y celfyddydau gweledol, llenyddiaeth a ffilm yn cael eu comisiynu i ddod â'r hanesion hyn yn fyw, tra bydd technoleg ddigidol yn cael ei defnyddio i ymgysylltu â chynulleidfaoedd newydd gan ddangos gwahanol agweddau o’u treftadaeth.

Bydd gwaith gydag awdurdodau lleol a gweithredwyr twristiaeth yn ceisio datblygu gweithgareddau twristiaeth newydd, tra bydd rhwydwaith twristiaeth ar y cyd rhwng Iwerddon a Chymru yn cael ei sefydlu i gynorthwyo i ddatblygu twf economaidd yn y porthladdoedd hyn.

“Mae cymaint o botensial yma i ddod â'r straeon hyn yn fyw,” meddai Dr Mary-Ann Constantine o Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd (CAWCS) ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant.

“Mae'r tîm yn CAWCS yn edrych ymlaen at rannu a datblygu eu gwybodaeth o hanes a threftadaeth diwylliannau Celtaidd gyda chynulleidfaoedd newydd yng nghymunedau'r porthladdoedd. Rydym yn arbennig o falch o fod yn gweithio ar y cyd gyda’n cydweithwyr Gwyddelig yn ystod y cyfnod hwn o ansicrwydd gwleidyddol - mae'n gyfle gwych i gryfhau cysylltiadau diwylliannol ac academaidd Cymreig ar draws Môr Iwerddon. ”

Bydd y prosiect yn rhedeg o 2019 i 2024 a gall aelodau’r cyhoedd ddod o hyd i fwy o fanylion drwy e-bostio ports@ucc.ie

IW group logo

Gwybodaeth Bellach

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â Siân-Elin Davies, Prif Swyddog Cyfathrebu a Chysylltiadau Cyhoeddus ar 01267 676908 / 07449 998476 sian-elin.davies@pcydds.ac.uk