Hwb pwysig i ddatblygu ac ymchwil gweithlu gofal iechyd Cymru


09.12.2020

Caiff hwb pwysig i gapasiti gwybodaeth ac ymchwil iechyd digidol Cymru ei gyflawni drwy ehangu Sefydliad Gwybodaeth Ddigidol Cymru (WIDI).

 

A major boost to Wales’ digital health information and research capacity will be achieved through the expansion of the Wales Institute of Digital Information (WIDI).

Menter ar y cyd yw WIDI rhwng Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (Y Drindod), Gwasanaeth Gwybodeg GIG Cymru (NWIS) a Phrifysgol De Cymru (PDC) a ymunodd â’r bartneriaeth yn ddiweddar.

Llofnodwyd Memorandwm o Gyd-ddealltwriaeth gan y tri sefydliad yn ystod digwyddiad ar-lein a gynhaliwyd ar 9 Rhagfyr oedd yn atgyfnerthu nod WIDI o gyfoethogi datblygu ac ymchwil digidol y gweithlu iechyd a gofal. Gyda’i gilydd, bydd y tri sefydliad yn cynyddu sgiliau digidol a gallu’r gweithlu gofal iechyd ac yn ceisio galluogi trawsnewid a defnydd digidol drwy ymchwil, yn cynnwys deallusrwydd artiffisial (AI), dysgu peiriannol, data mawr, gwyddor data, Rhyngrwyd Pethau a delweddu meddygol.

Gyda chreu WIDI yn 2017 sefydlwyd partneriaeth strategol rhwng NWIS ac Y Drindod oedd yn cynnwys adleoli canolfan NWIS yn ne orllewin Cymru i ddatblygiad Glannau Abertawe SA1 y Brifysgol. Roedd y symud hwn yn arwydd o berthynas waith newydd rhwng y sefydliadau sydd wedi arwain at ddatblygu nifer o fentrau, yn cynnwys datblygu’r prentisiaethau gradd digidol, yn gysylltiedig â rheoli data iechyd, ac mae wedi hwyluso gwaith NWIS yn cyflenwi’r wybodaeth a’r dechnoleg genedlaethol sydd eu hangen ar gyfer gofal cleifion modern a thros saith deg o wasanaethau digidol i ddefnyddwyr ar draws GIG Cymru ac i rannau eraill o’r Deyrnas Unedig. Nawr, mae PDC, a gyhoeddodd gynghrair strategol gydag Y Drindod yr haf diwethaf, yn ymuno â’r bartneriaeth gan gynyddu capasiti a gallu WIDI i greu poblogaeth sy’n hyderus ac yn alluog yn ddigidol yng Nghymru.

Yn ôl Helen Thomas, Cyfarwyddwr interim NWIS: “Mae llofnodi Memorandwm o Gyd-ddealltwriaeth Sefydliad Gwybodaeth Ddigidol Cymru (WIDI) heddiw rhwng Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, Prifysgol De Cymru a NWIS yn gam mawr arall ymlaen ar ein taith yn cysylltu NWIS â’r byd academaidd. Mae’r bartneriaeth hon wedi gweld cyfleoedd gwych i’n staff gyda’r arlwy addysgol Gwybodeg Iechyd ac mae bellach yn symud i faes ymchwil.

“Bydd y cyfleoedd i ddatblygu perthnasoedd gwaith agosach fyth gyda’r sefydliadau academaidd drwy WIDI yn ein galluogi i ddod yn bartneriaeth sy’n arwain y byd ym maes gofal iechyd digidol yn y sector cyhoeddus. Bydd hyn yn cynnig datblygiad staff sylweddol i bawb sy’n gweithio mewn gofal iechyd digidol yn ogystal â sicrhau’r manteision i ni fel sefydliad o gael cyswllt ag arbenigwyr mewn ymchwil ac arloesi yma yng Nghymru ac ar y llwyfan byd-eang.

 “Wrth i ni symud i gyfnod newydd gyda sefydlu ‘Iechyd a Gofal Digidol yng Nghymru’ ym mis Ebrill 2021, rwyf i’n hyderus y bydd cynghrair WIDI yn mynd o nerth i nerth yn ei hesblygiad ac rwy’n edrych ymlaen at ehangu ein cydweithio gyda chydweithwyr yn y ddwy brifysgol wrth ddatblygu agenda iechyd digidol.”

Mae WIDI eisoes wedi sefydlu rhwydwaith sylweddol o gysylltiadau sy’n cynnwys darparwyr iechyd a gofal cymdeithasol yn ogystal â sefydliadau golau glas a thrydydd sector. Drwy WIDI, mae gan Wasanaeth Gwybodeg y GIG fynediad at dalentau myfyrwyr a graddedigion drwy gynnig cyfleoedd cyflogaeth rhan amser, lleoliadau gwaith ac interniaethau, yn ogystal â galluogi datblygu proffesiynol i staff yn NWIS, y mae llawer o’u plith yn ymgymryd ag astudiaethau doethurol. 

Yn ystod y digwyddiad, cyflwynodd Wendy Dearing, Pennaeth yr Athrofa Rheoli ac Iechyd yn Y Drindod a chyfarwyddwr WIDI a’r Athro Ian Wells, sydd hefyd yn gyfarwyddwr WIDI, oedd ill dau’n weithgar wrth sefydlu WIDI, amlinelliad o’r prosiectau cyfredol yn cynnwys datblygu rhaglen Meistr newydd mewn Ymchwil. Yn ogystal, enwyd Helen Thomas ac Andrew Griffiths, Cadeirydd a Phrif Weithredwr Ffederasiwn Gweithwyr Gwybodeg Proffesiynol mewn iechyd a gofal (FEDIP) a chyn Brif Swyddog Gwybodaeth NWIS, yn Athrawon Ymarfer yn Y Drindod i gydnabod eu nodwedd a’u harbenigedd proffesiynol ym maes gwybodeg iechyd.

Dywedodd yr Athro Medwin Hughes, Is-Ganghellor Y Drindod: “Rwyf i wrth fy modd yn llofnodi Memorandwm o Gyd-ddealltwriaeth i gyfoethogi arlwy presennol WIDI a bod Helen Thomas ac Andrew Griffiths yn ymgymryd â rolau Athro Ymarfer. Bydd ein myfyrwyr ar eu hennill yn fawr o’u harbenigedd a’u profiad i ddatblygu’r lefelau uwch o sgiliau sydd eu hangen i ymateb i’r aflonyddwch technolegol sydd o’u cwmpas ymhobman.”

“Mae sefydlu WIDI yn enghraifft o’r ffordd y mae Y Drindod yn ailddiffinio profiad Prifysgol i fyfyrwyr, staff a’n partneriaid. Gyda’n gilydd rydym ni’n ceisio creu cenhedlaeth o drawsnewidwyr digidol, entrepreneuriaid ac arweinwyr i’r sector gofal iechyd yng Nghymru. Ni fu erioed mor bwysig i’r sector gofal iechyd harneisio technoleg arloesol i helpu i ddatrys problemau’r byd real.

“Mae datblygu partneriaethau strategol o’r fath yn rhan o agenda trawsnewid y Brifysgol sy’n ceisio gwella mynediad at addysg uwch a datblygu sgiliau sy’n berthnasol i gymunedau a chyflogwyr lleol, yn cyfoethogi cyflogadwyedd graddedigion, ac yn galluogi’r Brifysgol i gyflawni ei photensial llawn drwy gyfrannu at adfywiad economaidd Cymru, yn enwedig wrth i ni ddod allan o’r pandemig.”

Ychwanegodd yr Athro Julie Lydon, OBE, Is-Ganghellor PDC: “Rydym ni ym Mhrifysgol De Cymru wrth ein bodd yn ymuno â’r bartneriaeth gyffrous ac arloesol hon, gan ychwanegu mwy fyth o arbenigedd i fenter WIDI.

 “Fel sefydliad, mae gan PDC amrywiaeth eang o wybodaeth mewn nifer o feysydd sy’n berthnasol i’r fenter, yn cynnwys ffocws manwl ar Wyddor Data, a sut y bydd Deallusrwydd Artiffisial a Rhyngrwyd Pethau’n effeithio ar y byd o’n cwmpas.

 “Mae’n braf hefyd gweld sut y bydd y prosiect hwn yn cynnig cyfle i fyfyrwyr PDC fod yn rhan o’r datblygiadau, a chael profiad ymarferol o’r hyn fydd yn ddisgwyliedig ganddynt unwaith y byddant yn graddio ac yn mynd i’r byd gwaith.

 “Ar draws PDC, ein prif amcan yw sicrhau dealltwriaeth i’r rheini sy’n astudio gyda ni o’u dewis rôl yn y dyfodol, a sut y gallant ddatblygu’r sgiliau drwyddom ni i adeiladu gyrfa lwyddiannus yn y sector lle maen nhw’n dewis gweithio. Bydd hyn yn cyd-fynd yn berffaith gyda’r dyhead.

“Mae hefyd yn enghraifft i’w groesawu o’r gynghrair strategol rhwng PDC ac Y Drindod, a gytunwyd yn gynt eleni, ac a sicrhaodd partneriaeth waith agosach rhwng y prifysgolion.

 “Mae’r bartneriaeth hon yn enghraifft ragorol o sut y gall cydweithio agosach rhwng ein dwy brifysgol fod o fudd i’r partneriaid rydym ni’n gweithio gyda nhw, y myfyrwyr sy’n astudio yn y sefydliadau a chymuned ehangach de Cymru.”

Nodyn i'r Golygydd

ATHRAWON YMARFER:

Andrew Griffiths

Andrew yw Cadeirydd a Phrif Weithredwr Ffederasiwn y Gweithwyr Gwybodeg Proffesiynol mewn gofal ac iechyd (FEDIP). Sefydlwyd FFEDIP gan y cyrff proffesiynol, gyda chenhadaeth i broffesiynoli’r gymuned gwybodeg ym maes Iechyd a Gofal Cymdeithasol yn y DU. Mae iddo ddibenion deuol yn cwmpasu 2 swyddogaeth cofrestru/rheoleiddio Gwirfoddol a Datblygu’r proffesiwn Gwybodaeth Iechyd a Gofal.

Cyn ymgymryd â’r swydd hon Andrew oedd Prif Swyddog Gwybodaeth GIG Cymru am 10 mlynedd. Dechreuodd ei yrfa mewn cofnodion meddygol, gan weithredu system Gweinyddu Cleifion cyn ymuno â’r cynllun rheoli i raddedigion. Ar ôl treulio amser mewn amrywiol rolau TG yn y GIG gadawodd Andrew ddwy flynedd yn ôl i fod yn Rheolwr Gyfarwyddwr cwmni’n cyflenwi gwasanaethau a systemau i’r GIG. Yna ailymunodd â’r GIG yng Nghymru i sefydlu corff cenedlaethol i ddatblygu a gweithredu’r strategaeth Informing health care, dair blynedd yn ddiweddarach arweiniodd ar ddatblygu sefydliad newydd (NWIS) a ddaeth â strategaeth, gweithrediad a chyflenwi cyrff TG yn GIG Cymru at ei gilydd.

Helen Thomas

Dechreuodd Helen ei swydd yn Gyfarwyddwr Interim Gwasanaeth Gwybodeg GIG Cymru ym mis Rhagfyr 2019, gan arwain ymateb trawiadol y gwasanaeth i bandemig Covid-19, a chefnogi’r GIG yng Nghymru i fabwysiadau datblygiadau data a digidol yn gyflym ac ar raddfa, ac ar yr un pryd arwain y sefydliad wrth iddo drosi’n Awdurdod Iechyd Arbennig erbyn 1 Ebrill 2021.

Ymunodd â Gwasanaeth Gwybodeg GIG Cymru yn Gyfarwyddwr Gwybodaeth yn 2017 a chwaraeodd ran bwysig yn cefnogi gwell ansawdd a defnydd o ddata mewn gofal iechyd a datblygu’r Adnodd Data Cenedlaethol newydd - yr NDR.

Yn flaenorol, roedd yn Gyfarwyddwr Gwybodaeth Cynorthwyol ym Mwrdd Iechyd Abertawe Bro Morgannwg, gyda chyfrifoldeb am osod cyfeiriad strategol ar gyfer data a digidol a darparu’r wybodaeth angenrheidiol ar gyfer gwerthuso cyflenwi gwasanaeth a chefnogi gwella a thrawsnewid y gwasanaeth.

Dechreuodd Helen ei gyrfa yn y GIG 30 mlynedd yn ôl, gan weithio i ddechrau ym maes cyllid, a symud i wybodaeth iechyd yn 2000, gan gael profiad gwybodeg iechyd eang ar draws nifer o rolau uwch dros yr 20 mlynedd ddiwethaf. Mae gan Helen MSc mewn Gwybodeg Iechyd o Brifysgol Abertawe ac mae’n ymarferydd arweiniol yn y Ffederasiwn Gweithrwyr Gwybodeg Proffesiynol ac yn Gymrawd Cymdeithas Cyfrifiadurol Prydain.

Mae Helen yn angerddol dros sbarduno defnydd o ddata a deallusrwydd i gynnal gwelliant, trawsnewid gwasanaeth a chanlyniadau cleifion ac yn fwy diweddar mae wedi cefnogi datblygiad strategaeth gwybodaeth genedlaethol ar Ofal Iechyd yn Seiliedig ar Werth.

Gwasanaeth Gwybodeg GIG Cymru

Gwasanaeth Gwybodeg GIG Cymru yw’r sefydliad cenedlaethol sy’n darparu technoleg a systemau a gwasanaethau iechyd digidol o’r radd flaenaf sydd eu hangen ar gyfer gofal cleifion modern yng Nghymru.

Rydym yn ymrwymo i weithio mewn partneriaeth â holl sefydliadau GIG Cymru i foderneiddio, ehangu a darparu’r dechnoleg orau ar gyfer gofal iechyd ein cenedl a sicrhau

Ers i iechyd a gofal cymdeithasol yng Nghymru gael ei ddatganoli ym 1999, mae Cymru wedi gosod ei dull neilltuol ei hun o ddarparu iechyd a gofal. Mae integreiddio a chydweithredu rhwng sefydliadau iechyd yn elfen allweddol o bolisi gofal iechyd ein cenedl, ynghyd ag ymrwymiad i osgoi ailadrodd a gwneud pethau ‘unwaith i Gymru’.

Cafodd Gwasanaeth Gwybodeg GIG Cymru ei sefydlu yn 2010 gyda chyfrifoldeb dros ddatblygu, cyflwyno a chefnogi’r dechnoleg iechyd a gofal a ddefnyddir ledled Cymru.

Heddiw, rydym yn helpu GIG Cymru i fodloni heriau gofal iechyd digidol yr 21ain ganrif gyda systemau arloesol a gynhyrchwyd gan ddatblygwyr a chlinigwyr, cymorth penodol ar gyfer meddalwedd a chaledwedd, gwella rhannu gwybodaeth, cyflwyno gwasanaethau ar-lein i gleifion, a datblygu cenedlaethau o arbenigwyr TG gofal iechyd ar gyfer y dyfodol.