Myfyrwraig Anthropoleg yn ennill cystadleuaeth farddoniaeth


30.04.2020

Enillodd myfyrwraig MA, Susana Fabre, gystadleuaeth farddoniaeth Sapiens am ei cherdd Blinded

Landscape picture of Doha, Qatar

Susana Fabre - winner of Sapiens poetry competition

Mae Susana, sy’n astudio’r MA mewn Anthropoleg, yn artist ac yn ethno-hanesydd sy’n byw yn Doha, Qatar. Yn ei cherdd fuddugol, ceisiai wneud synnwyr o’r lle byrlymus ac unigryw hwnnw o safbwynt anthropolegol.

Trefnwyd y gystadleuaeth gan Sapiens, cylchgrawn golygyddol annibynnol Sefydliad Wenner-Gren ar gyfer Ymchwil Anthropolegol.

Yn Blinded, mae Susana yn ystyried dinas sy'n weladwy ac yn anweledig. Meddai: “Am yr wyth mlynedd diwethaf, rwyf wedi cael cyfle i fod yn dyst i gamau metamorffig adeiladu Doha, prifddinas Qatar, gwlad benrhyn sy’n gorgyffwrdd â Phenrhyn Arabia. Mae'r ddinas hon yn olygfa anghyffredin, yn debycach i swrrealaeth breuddwydion nag i realiti cnawd a choncrit canolfannau trefol. Ac, fel breuddwydion, gyda’u natur wrthgyferbyniol, rwyf wedi cael fy meddyliau am y lle yn anodd eu henwi, ond yn hawdd eu gwybod.

“Fel anthropolegydd sy’n astudio ein perthynas â natur mewn lleoliad lle gall ymddangos yn ochelgar, rwyf wedi chwilio am yr ysgogiadau a’r breuddwydion dynol sylfaenol sydd wedi creu’r lle arallfydol hwn rydw i bellach yn ei alw’n gartref.

“Yr haf diwethaf, fe wnes i ailedrych ar nofel breuddwydiol Italo Calvino, Invisible Cities. Roedd fy meddwl wedi'i fygu mewn niwl swrrealaidd, yn teimlo'n gartrefol yn ei ryddiaith farddonol. Yn y llyfr, mae Marco Polo, y fforiwr enwog o’r Eidal, yn cymryd rhan mewn deialog enigmatig gyda’r Ymerawdwr Mongol Kublai Khan, sydd, yn methu ag ymweld â’i deyrnas helaeth, ac yn gofyn i’w gydymaith ei ddisgrifio iddo. Yr hyn sy'n dilyn yw cyfres o ddisgrifiadau byr o ddinasoedd y tu mewn i'r deyrnas: dinasoedd y cof, dinasoedd ac awydd, dinasoedd ac arwyddion, dinasoedd tenau, dinasoedd masnachu, dinasoedd a llygaid, dinasoedd ac enwau, dinasoedd a'r meirw, dinasoedd a'r awyr, dinasoedd parhaus, a dinasoedd cudd.

“Mae’r dinasoedd anweledig hyn wedi cael eu galw’n drosiadau, chwedlau, a damhegion gan ddarllenwyr a beirniaid llenyddol. Mae'r disgrifiadau'n ymddangos yn wir. Fodd bynnag, y diffiniad mwyaf cywir yr wyf wedi dod ar ei draws yw “cyflwr meddwl.”

“Mae'n ymddangos bod Doha yn blodeuo, fel fideo treiglad amser, o dywod yr anialwch. Gall y ddinas rwy'n credu fy mod i'n ei hadnabod ddod yn ddinas arall - weithiau dros nos. Rwyf wedi dod i sylweddoli nad yw wedi'i wneud o goncrit na dur ond o'r pethau y mae ein meddyliau dynol yn llwyddo i'w creu - mae'n anweledig, fel dinasoedd Calvino.

“Mae ei phoblogaeth o 2.9 miliwn, yn hannu o bob rhan arall o'r byd, wedi cyfansoddi'r meddwl hwn - pennod yn llyfr y dinasoedd rydyn ni'n breuddwydio amdanyn nhw, breuddwydion sy'n ffurfio dinasoedd, dinasoedd anweledig sydd ddim ond yn bodoli mewn breuddwydion”.

Dywedodd Dr Luci Attala, Cyfarwyddwr y Cwrs: “Am ddarn gwych o ysgrifennu! Rwyf mor falch iawn â'r hyn y mae Susana wedi'i gyflawni - ac nid hwn yw ei chyhoeddiad cyntaf ers bod yn fyfyriwr gyda ni. Rwy’n wirioneddol wylaidd ac yn ddiolchgar fy mod wedi bod yn rhan o’i thaith.

“Mae anthropoleg yn y Drindod Dewi Sant yn annog myfyrwyr i ymgysylltu’n greadigol â gwahanol ddulliau mynegiant, ac, yn bwysicaf oll, rydym yn meithrin y myfyriwr i wireddu ei rôl fel ymchwilydd arloesol o’r cychwyn cyntaf - waeth beth yw ei lefel mynediad.

“Mae ffyrdd dychmygus i ymchwilio, cynhyrchu gwybodaeth a lledaenu syniadau nid yn unig yn caniatáu ar gyfer cyrhaeddiad ehangach o syniadau pwysig, ond hefyd yn cyfrannu at drawsnewid angenrheidiol yr academi ar y pwynt anodd hwn mewn hanes.

“Mae Susana yn edrych ar syniadau o natur ar adeg pan mae dynoliaeth yn gorfod meddwl eto am ddulliau’r gorffennol. Fel y gwelwn, mae ei hymchwil yn ennyn diddordeb, ac rwy’n falch ohoni amdani. ”

Darllenwch a gwrandewch ar Susana yn darllen ei cherdd yma.

Picture of Susana Fabre in Doha