Rôl ganolog achredu ym maes gwybodeg iechyd a gofal


21.09.2022

Yn ddiweddar cynhaliodd grŵp arbenigol Iechyd a Gofal BCS gynhadledd yng Nghaerdydd ar y cyd â Ffederasiwn Gwybodeg Feddygol Ewrop, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant a Sefydliad Gwybodaeth Ddigidol Cymru (WIDI).  

The BCS Heath and Care specialist group co-hosted a conference recently in Cardiff with the European Federation of Medical Informatics,  the University of Wales Trinity Saint David (UWTSD), and  the Wales Institute of Digital Information (WIDI).

Thema’r gynhadledd oedd yr angen am addysg broffesiynol, hyfforddiant a datblygiad proffesiynol parhaus ar gyfer y gweithlu gwybodeg iechyd a gofal.

Cafodd Claire Penketh sgwrs â chadeirydd grŵp arbenigol Iechyd a Gofal BCS, Dr Philip Scott, a’r Athro Wendy Dearing, Deon yr Athrofa Rheolaeth ac Iechyd, y Drindod Dewi Sant. Yr Athro Dearing hefyd yw’r Arweinydd Proffesiynoldeb ar Fwrdd Gweithredol Iechyd a Gofal BCS, sy’n gorff ar draws y DG, ac mae’n aelod o fwrdd y Ffederasiwn Gweithwyr Gwybodeg Proffesiynol.  

Beth yw prif fuddion y math hwn o gynhadledd?   

Dr Philip Scott: Dyma’r cyfle i ni rannu gwybodaeth, a phrofiad ar draws Ewrop.  Rydym ni’n gwybod beth sy’n gweithio a beth nad yw’n gweithio ym maes iechyd a gofal digidol yng Nghymru, ac ar draws y DG a gallwn rannu hynny, a hefyd ddysgu gan ein cydweithwyr Ewropeaidd.  Mae meysydd eraill lle maent wedi datblygu ymhellach mewn nifer o ddulliau neu bynciau addysgol.  Mae’r gynhadledd yn helpu i ddod â ni i gyd i ryw lefel oherwydd oni bai ein bod yn cael y profiad a rennir a’r wybodaeth a rennir, efallai na chawn y buddion yr hoffem eu cael i’n gwasanaethau iechyd ac i’n cleifion.

Yr Athro Wendy Dearing: Mae’n eithriadol o bwysig i Gymru.  Fel cenedl ddatganoledig, mae Cymru yn edrych ar iechyd a gofal yn eu holl agweddau ac i ni mae’n ymwneud â chymharu a chyferbynnu, oherwydd yn aml yng Nghymru byddwn yn meddwl, “O, ydyn ni’n gwneud cymaint â gwlad fach?” Mae hwn yn gyfle da iawn i ni eistedd ac adfyfyrio a dweud, “Ydyn, rydym ni’n gwneud rhai pethau gwych yng Nghymru,” ond gallwn ni ddysgu hefyd gan weddill y byd, yn cynnwys Ewrop yn nhermau beth sy’n dda, sut beth yw ‘da’ ac wedyn beth sy’n rhagorol, sut beth yw ‘rhagorol’? Oherwydd mae angen i ni drawsnewid y sector iechyd a gofal, a digidol yw’r ffordd i fynd.  

Pa mor bwysig oedd hi cael Julie Morgan AS, y Dirprwy Weinidog Gwasanaethau Cymdeithasol, i draddodi anerchiad agoriadol y gynhadledd?   

Yr Athro Wendy Dearing: Rwy’n meddwl ei bod yn rhoi’r neges iawn bod hwn yn bwnc pwysig iawn a bod un o weinidogion Llywodraeth Cymru yn gallu cymryd amser o’i hamserlen brysur i ddod a gosod y sylfeini i ddangos eu hymrwymiad i weddill Ewrop, i ddangos yn wirioneddol fod Llywodraeth Cymru yn cefnogi’r agenda hon, ac yn ein cefnogi ni hefyd, wrth i ni gymharu a chyferbynnu ar draws Ewrop, a gweld ein bod yn gwneud rhai pethau da.  

Roedd trafodaeth fywiog ynghylch gosod meini prawf ar gyfer achredu gwybodegwyr iechyd.  Felly yn y byd iechyd digidol sy’n symud yn gyflym, pa mor hawdd yw diffinio beth mae gwybodegwyr iechyd yn ei wneud a gosod safonau ar gyfer eich gwaith?

Yr Athro Wendy Dearing: Mae’n eithriadol o anodd am ei bod yn bosibl nad oes angen heddiw yr hyn yr oedd ei angen dwy, dair blynedd yn ôl yn nhermau’r gweithlu.  Yfory bydd anghenion i’r dyfodol, nad ydynt hyd yn oed yn dod i’r amlwg eto, ond i mi mae hefyd rhywbeth yno ynglŷn â’r hanfodion.  

Bydd angen y sgiliau arnom ni i gyd, p’un a ydyn ni’n glinigwyr, yn defnyddio’r gwasanaeth neu’n gweithio mewn rhannau eraill o’r system iechyd a gofal.  Mae angen y sgiliau digidol hynny arnom i gyd, ond mae angen i ni gymryd yr amser i ddechrau diogelu at y dyfodol, drwy edrych ar anghenion y gwasanaeth, a phwy sydd angen datblygu’r gofynion hynny ar gyfer y swyddi a’r rolau.  Wedyn yn y byd academaidd gallwn ni edrych i weld pa gymwysterau yw’r rhai mwyaf priodol. Ac weithiau mae hynny’n ymwneud â throi’r hyn rydym wedi’i wneud yn y gorffennol ar ei ben drwy ddweud, “Nid yw’r rhaglen hon gennym ni, neu mae hon yn rôl newydd, a dyma’r cymwyseddau a’r sgiliau sydd eu hangen ar bobl ar gyfer y rôl hon, dyma’r tasgau y bydd eu hangen am y rôl hon.”  Wedyn yn y byd academaidd gallwn wneud y gwaith cofleidiol, fel rwy’n ei alw, a gosod y strwythur cymwysterau o gwmpas hwnnw.

Dr Philip Scott, fe sonioch chi wrth y gynhadledd am fuddion FEDIP, cofrestr gyhoeddus o wybodegwyr cymwysedig a medrus.  Pam mae’n bwysig?

Dr Philip Scott: Wel, yn yr un modd ag os ydych yn cael llawdriniaeth, rydych am wybod bod gennych lawfeddyg cymwysedig, anesthetydd cymwysedig a gweddill y tîm.  Mae’r un peth yn wir i’r un graddau o ran defnyddio data, y defnydd o ddata a dyluniad a’r defnydd o dechnoleg.  Mae’r pethau hyn yn effeithio ar y modd y caiff y gwasanaethau eu cyflwyno ac yn y pen draw gallant effeithio ar fywydau cleifion, felly mae angen i ni gael y gwybodegwyr proffesiynol â chymwysterau priodol.  Mae cofrestr gyhoeddus FEDIP yn rhan o hynny ac mae’n dweud:  “Ie, dyma rywun sy’n gwybod am beth mae’n siarad, dyma rywun sy’n gallu ein cynghori, dyma rywun sy’n gallu dyfeisio strategaeth, dyma rywun sy’n gallu gweithredu prosiect.” Ac felly, mae arnom angen y gydnabyddiaeth honno o ba mor hanfodol y mae’r rôl hon ac mae’r gofrestr yn rhan o hynny.

Beth yw’ch barn chi am effaith y pandemig, pryd cafwyd ton o drawsnewid digidol yn y sector iechyd?

Yr Athro Wendy Dearing: Yn fy marn i dangosodd effaith Covid bwysigrwydd trawsnewid digidol i ni.  Hefyd mae wedi dangos ein bod wedi gweld eisiau rhai o’r cysylltiadau dynol.  Rydym ni’n gwybod ein bod yn gallu trawsnewid gwasanaethau gan ddefnyddio elfennau digidol a manteisio ar elfennau digidol, ond rydym ni’n gwybod hefyd fod angen y cysylltiadau dynol hynny arnom, a, gan ddod yn ôl at heddiw, mae pwysigrwydd cyfoeth dysgu’n aruthrol am ein bod mewn sefyllfa wyneb yn wyneb.

The theme of the conference was the need for professional education, training and continuing professional development of the health and care informatics workforce.

Gwybodaeth Bellach

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau

Executive Press and Media Relations Officer

Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus

Corporate Communications and PR

Mobile: 07384 467071

Email: Rebecca.Davies@uwtsd.ac.uk