Archwilio Hanes Ysgol Coleg Dewi Sant mewn Diwrnod Agored Casgliadau Arbennig
Bydd pennod ddiddorol yn hanes Llambed yn dod yn fyw ym mis Mai, wrth i Brifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (PCYDDS) gynnal diwrnod agored Casgliadau Arbennig yn archwilio hanes Ysgol Coleg Dewi Sant.
Cynhelir y digwyddiad ddydd Mercher 13 Mai yn Llyfrgell ac Archifau Roderic Bowen ar gampws y Brifysgol yn Llambed, gyda sesiynau am 10:00am a 2:00pm. Bydd pob sesiwn yn dechrau gyda sgwrs ragarweiniol fer, ac yna cyfle i fynychwyr archwilio detholiad o ddeunydd archifol wedi’i guradu’n ofalus sy’n olrhain bywyd yr ysgol a’i lle yn hanes ehangach y Coleg a’r dref.
Am bron 90 mlynedd, roedd yr ysgol yn rhan o gymuned campws Llambed. Wedi’i hagor ym 1884 mewn adeiladau coetsiws a stablau wedi’u haddasu a oedd yn perthyn i Goleg Dewi Sant, bu’r ysgol yn gweithredu tan 1945 cyn i’r adeilad gael ei ddymchwel yn y pen draw ym 1973. Heddiw, mae llawer o’r hyn sy’n hysbys am yr ysgol wedi goroesi dim ond trwy’r archifau a gedwir yn Llyfrgell ac Archifau Roderic Bowen, gan dynnu sylw at y rôl hanfodol y mae casgliadau archifol yn eu chwarae wrth ddiogelu hanes lleol ac addysgol.
Sefydlwyd yr ysgol ar ôl cau Ysgol Ramadeg Llanbedr Pont Steffan, yr oedd y Coleg wedi arfer rhywfaint o ddylanwad arni. Yn bryderus y gallai ysgol newydd yn y dref weithredu’n annibynnol, sefydlodd y Coleg ei ysgol ei hun, wedi’i modelu ar Ysgol Coleg y Brenin yn Llundain, gan wasanaethu fel adran iau ac ysgol fwydo i’r Coleg.
Bydd ymwelwyr yn cael cyfle i archwilio ystod eang o ddogfennau ac arteffactau gwreiddiol, gan gynnwys cofrestrau presenoldeb, ffotograffau hanesyddol, adroddiadau arolygu, cylchgronau ysgol, capiau, bathodynnau, posteri, a chofnodion ariannol, gan gynnig cipolwg byw ar fywyd yr ysgol ar draws y degawdau.
Dywedodd Nicky Hammond, Archifydd Casgliadau Arbennig yn PCYDDS:
“Er mai archif fechan yw archif Ysgol Coleg Dewi Sant, mae’n amrywiol iawn ac yn cynnwys ffotograffau, capiau a bathodynnau, posteri a chylchgronau, yn ogystal â chofrestri presenoldeb, cofnodion ariannol ac adroddiadau arolygu. Mae’r rhain yn datgelu dechreuadau’r ysgol, ei dirywiad graddol, a’r gefnogaeth ariannol a ddarparodd pobl Llambed.”
Mae lleoedd yn gyfyngedig ac argymhellir archebu ymlaen llaw. Am ragor o wybodaeth neu i gadw lle, cysylltwch â Nicky Hammond yn N.Hammond@uwtsd.ac.uk.
Gwybodaeth Bellach
Lowri Thomas
Prif Swyddog Cyfathrebu a Chysylltiadau Cyhoeddus
Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus
E-bost: lowri.thomas@pcydds.ac.uk
Ffôn: 07449 998476