Camu Allan: Pam bod sylwi a symud ym myd natur yn bwysig

Fel rhan o waith parhaus ynghylch lles a chysylltiad â lle, mae James Moore o Ganolfan Awyr Agored Cynefin Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (UWTSD), yn rhannu ei farn ar pam mae sylwi ar natur a symud yn yr awyr agored yn bwysicach nag erioed. Ar adeg pan mae llawer ohonom yn treulio cyfnodau hir o amser dan do ac yn eistedd, mae James yn tynnu sylw at y rôl syml ond bwerus y gall symud bob dydd mewn natur ei chwarae wrth gefnogi iechyd corfforol, lles meddyliol a chysylltiadau cryfach â ni ein hunain, eraill a’n cymunedau, yn enwedig yn ystod misoedd y gaeaf pan fo golau dydd yn gyfyngedig.

Mae angen i ni i gyd roi o’n hamser a gwneud ymdrech i gadw’n iach. Mae hyn yn golygu gwneud dewisiadau da ar gyfer ni ein hunain.

Mae symud ym myd natur yn hanfodol er mwyn i bobl gadw’n iach. Mae’n bwysicach fyth yn ystod misoedd y gaeaf, yn enwedig gwneud y gorau o’r golau dydd.

Mae bod mewn natur yn cynyddu empathi: i ni ein hunain, eraill, lle/natur (Ryan et al, 2010). Mae’n cynyddu hormonau iechyd ac yn lleihau rhai straen (Nejade et al, 2022). Mae ymchwil yn nodi bod o leiaf 20 munud y dydd ym myd natur yn arwain at iechyd corfforol a meddyliol sylweddol well (White et al 2019) . Mae plant sy’n treulio amser ym myd natur yn fwy na 50% yn llai tebygol o fod yn ordew (Ansari et al 2015). Lle mae cymunedau yn treulio amser ym myd natur, mae ganddynt well cyswllt â’i gilydd ac mae cyfraddau troseddu is yno (Shepley, 2019).

Mae talu sylw, yn enwedig i natur, yn gostwng cyfradd curiad y galon a phwysedd gwaed (Bauer a White, 2023). Mae’n hwyluso gwell gwybyddiaeth, cwsg, yn rheoli’r hwyliau ac yn rhoi i ni safbwyntiau ehangach. Mae sylwi ar natur yn lleihau lefelau gorbryder ac yn ein annog i dderbyn pethau’n well ac i fod yn fwy gwydn. Yn olaf, mae talu sylw i natur yn cynyddu ein cysylltiad â ni ein hunain, ag eraill a’n hamgylcheddau (Barragan-Jason et al, 2023), fel ein bod yn llai unig!

Felly beth allwn ni i gyd ei wneud?

Dyma 5 cyngor:

• Mynd allan i’r awyr agored yng ngolau dydd bob dydd (mor agos â phosibl at ganol y dydd); annog pobl sy’n annwyl i ni dreulio amser yn yr awyr agored hefyd!

• Symud cymaint ag y gallwch yn yr awyr agored: cerdded, rhedeg, dawnsio, canu, chwarae. Dyma ein lle naturiol, lle rydyn ni’n teimlo’n fwyaf byw a hapus. Ewch ag eraill am dro.

• Byw ein bywydau yn yr awyr agored gymaint ag y gallwn – ein sgyrsiau, ein cyfarfodydd, ein hamser teuluol, ein gwaith, ein gofal.

• Gallwn ddefnyddio oriorau clyfar, mesuryddion camau, apiau symud neu ffonau symudol i fesur ein camau/symudiad a gosod/cynnal goliau.

• Gall Apiau ID Natur ein helpu i dalu sylw i natur, deall a charu ein hamgylchedd lleol yn fwy. Maent yn hawdd eu defnyddio, ac yn rhwydd i rannu gydag eraill.

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch â James Moore j.moore@uwtsd.ac.uk

Cyfeiriadau

Ansari, A; Pettit, K; Gershoff, E; (2015) Combating Obesity in Head Start: Outdoor Play and Change in Children’s Body Mass Index. Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics 36(8):p 605-612, October 2015. | DOI:10.1097/DBP.0000000000000215 

Barragan-Jason, G; Loreau, M; De Mazancourt, C; Singer, M; Parmesan, C (2023) Psychological and physical connections with nature improve both human well-being and nature conservation: A systematic review of meta-analyses, Biological Conservation, Volume 277, 2023, 109842, ISSN 0006-3207, https://doi.org/10.1016/j.biocon.2022.109842.

Bauer A; White N; (2023) Time in Nature: A Prescription for the Prevention or Management of Hypertension. Am J Lifestyle Med. 2023 Mar 25;17(4):476-478. doi: 10.1177/15598276231165662. PMID: 37426730; PMCID: PMC10328205.

Nejade, R; Grace, D; Bowman, L (2022) What is the impact of nature on human health? A scoping review of the literature Journal of Global Health   10.7189/jogh.12.04099

Ryan, R; Weinstein, N; Bernstein, J; Brown, K; Mistretta, L; Gagné, M (2010) Vitalizing effects of being outdoors and in nature. Journal of Environmental Psychology, 2010; 30 (2): 159 DOI: 10.1016/j.jenvp.2009.10.009

Shepley M; Sachs N; Sadatsafavi H; Fournier C; Peditto K; (2019) The Impact of Green Space on Violent Crime in Urban Environments: An Evidence Synthesis. Int J Environ Res Public Health. 2019 Dec 14;16(24):5119. doi: 10.3390/ijerph16245119. PMID: 31847399; PMCID: PMC6950486.

White, M.P., Alcock, I., Grellier, J. et al. (2019) Spending at least 120 minutes a week in nature is associated with good health and wellbeing. Sci Rep 9, 7730 (2019). https://doi.org/10.1038/s41598-019-44097-3

Gwybodaeth Bellach

Lowri Thomas

Prif Swyddog Cyfathrebu a Chysylltiadau Cyhoeddus      
Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus      
E-bost: lowri.thomas@pcydds.ac.uk      
Ffôn: 07449 998476