Yr Athro Sue Williams yn Dangos Gwerth Artistiaid-Addysgwyr

Mae’r Athro Sue Williams, Rheolwr Rhaglen Celfyddyd Gain: Stiwdio, Safle a Chyd-destun yng Ngholeg Celf Abertawe Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant (PCYDDS), yn mwynhau un o gyfnodau prysuraf ei gyrfa nodedig. Yr haf hwn bydd hi’n rhan o chwe arddangosfa a chyhoeddiad pwysig, ochr yn ochr â’i rôl yn dethol ar gyfer arddangosfa fawreddog Abertawe Agored 2026.

Tynna ei gweithgarwch proffesiynol helaeth sylw at bwysigrwydd bod gan brifysgolion staff sy’n ymwneud yn weithredol ag ymarfer celf gyfoes, gan ddod â phrofiad o’r byd go iawn, rhwydweithiau proffesiynol, a gwybodaeth gyfredol am y diwydiant yn uniongyrchol i’r amgylchedd dysgu.

Yr Athro Williams, sy’n byw a gweithio yng Nghymru ers dros ugain mlynedd, yw un o artistiaid benywaidd cyfoes mwyaf blaenllaw Cymru. Fe’i ganed yng Nghernyw, ac mae wedi adeiladu enw da rhyngwladol trwy hanes o arddangos ar draws pum cyfandir, a hynny mewn arddangosfeydd unigol a grŵp ledled y byd.

Mae ei hymarfer wedi’i wreiddio mewn hunanethnograffeg, gan gyfuno darluniau a thestun i archwilio cymhlethdodau perthnasoedd dynol yn y diwylliant cyfoes. Mae ei gwaith yn aml yn datgelu bregusrwydd trawiadol, gan ysgogi myfyrdod ar rywioldeb, agosatrwydd a phrofiad emosiynol, wrth gynnig archwiliad diysgog o freuder dynol.

Cydnabuwyd ei chyfraniad i gelf gyfoes â nifer o wobrau, gan gynnwys y Fedal Aur am Gelfyddyd Gain yn yr Eisteddfod Genedlaethol a Gwobr Sefydliad Rootstein Hopkins am Baentio yn 2000. Yn 2006, cyrhaeddodd restr fer Gwobr Artes Mundi, sef cystadleuaeth sydd o fri rhyngwladol.

Yr haf hwn, gellir gweld gwaith yr Athro Williams ar draws ystod amrywiol o arddangosfeydd a phrosiectau, gan ddangos ehangder a pherthnasedd ei hymarfer.

Yn eu plith mae The Female Gaze, arddangosfa yn Fienna sy’n dwyn ynghyd artistiaid cyfoes sy’n archwilio safbwyntiau a chynrychiolaeth menywod.

Mae’r Athro Williams hefyd yn arddangos yn OH BONDAGE! UP YOURS! yn Oriel TEN, Caerdydd. Daw teitl yr arddangosfa o’r anthem bync eiconig gan X-Ray Spex, a chynulla artistiaid benywaidd y mae eu gwaith yn dathlu menywod wrth wynebu gwreig-gasineb cyfoes a rhethreg wrth-fenywod. Trwy ystod o gyfryngau, mae’r arddangosfa’n archwilio ffeministiaeth, hunaniaeth, gwrthsafiad a chynrychiolaeth, themâu sy’n taro tant cryf ag arfer Sue Williams hithau.

Mae hi hefyd yn cyfrannu i The Future Present is Here, sef cyhoeddiad uchelgeisiol a grëwyd gan yr artist-guradur o ogledd Cymru, Nick Davies. Casgla’r prosiect 52 o negeseuon i’r dyfodol gan unigolion sy’n gweithio ar draws y celfyddydau, gan greu capsiwl amser unigryw o syniadau creadigol cyfoes sy’n ysgogi’r meddwl.

Mae’r Athro Williams hefyd yn arddangos yn Agor Llyfr // Open a Book, a gyflwynir gan Short&Forward yng Nghapel Bethel, Cwmrheidol, ger Aberystwyth. Mae’r arddangosfa yn trawsnewid y capel hanesyddol yn llyfrgell dros dro sy’n arddangos llyfrau artistiaid a gweithiau celf sy’n gysylltiedig â llyfrau o Gymru a thu hwnt, a llawer o’r rhain wedi’u creu’n benodol ar gyfer y prosiect.

Gan arddangos ei hymrwymiad ymhellach i fywyd diwylliannol Cymru, mae’r Athro Williams yn cymryd rhan mewn arddangosfeydd sy’n gysylltiedig â’r Eisteddfod Genedlaethol a Gŵyl Grefft Cymru yn Aberteifi, gan ddathlu creadigrwydd ar draws disgyblaethau a dod â chelf gyfoes i gynulleidfaoedd newydd.

Ochr yn ochr â’i hymarfer creadigol ei hun, mae’r Athro Williams wedi ei dewis yn un o’r beirniaid ar gyfer Abertawe Agored 2026, un o arddangosfeydd agored pwysicaf y rhanbarth. Mae’r arddangosfa yn darparu llwyfan pwysig i artistiaid o bob cwr o Gymru a thu hwnt, gan gynnig cyfleoedd i ymarferwyr newydd a sefydledig arddangos eu gwaith.

I fyfyrwyr yng Ngholeg Celf Abertawe, mae cael darlithwyr ac arweinwyr rhaglenni sy’n parhau’n ymarferwyr gweithgar, yn gaffaeliad mawr. Caiff myfyrwyr gip ar realiti cynnal gyrfa greadigol broffesiynol, datblygu arddangosfeydd, ymateb i gomisiynau, gweithio gyda churaduron, ac ymgysylltu â dadleuon cyfoes yn sector y celfyddydau.

Meddai’r Athro Williams: “Mae cynnal ymarfer gweithredol yn hanfodol i’m hymwneud â’n myfyrwyr. Mae’n caniatáu imi ddod â phrofiadau, heriau a chyfleoedd cyfredol yn uniongyrchol i mewn i’r addysgu, gan helpu myfyrwyr i ddeall nid yn unig ddeunyddiau, cysyniadau a phroses, ond hefyd sut mae artistiaid yn llywio’r byd proffesiynol. Mae’r berthynas rhwng ymarfer ac addysgu yn cyfoethogi ei gilydd, ac mae myfyrwyr yn elwa o fod yn rhan o’r sgyrsiau parhaus hynny.”

Meddai Caroline Thraves, Cyfarwyddwr Academaidd Celf a’r Cyfryngau: “Drwy barhau i arddangos yn rhyngwladol wrth arwain un o raglenni Celfyddyd Gain uchaf eu parch Cymru, mae’r Athro Williams yn enghraifft o rôl yr artist-addysgwr. Mae ei chyflawniadau yn atgyfnerthu ymrwymiad Coleg Celf Abertawe i sicrhau bod myfyrwyr yn dysgu gan ymarferwyr sy’n mynd ati i lunio diwylliant cyfoes, gan ddarparu profiad addysgol sy’n wybodus, sy’n berthnasol ac sy’n gysylltiedig â’r diwydiannau creadigol ehangach.”

Gwybodaeth Bellach

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau     
Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus     
E-bost: rebecca.davies@pcydds.ac.uk     
Ffôn: 07384 467071